ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

ANTONIO GRAMSCI

 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

 

[…] Πρέπει να κόψουμε αυτή τη συνήθεια και να πάψουμε να αντιλαμβανόμαστε την κουλτούρα ως εγκυκλοπαιδική γνώση, όπου ο άνθρωπος θεωρείται απλώς ως δοχείο που πρέπει να γεμίζει έως εκχειλίσεως με εμπειρικά δεδομένα: με γεγονότα ωμά και μεταξύ τους ασύνδετα που πρέπει εν συνεχεία να τα χωράει στοιβαγμένα στον νου του σαν τις στήλες ενός λεξικού για να μπορεί να ανταποκρίνεται ανά πάσα στιγμή στα διάφορα ερεθίσματα του έξω κόσμου. Αυτή η μορφή κουλτούρας είναι πραγματικά επιβλαβής, ιδίως δε για το προλεταριάτο. Χρησιμεύει μόνο στο να δημιουργεί απροσάρμοστους, ανθρώπους που πιστεύουν ότι είναι ανώτεροι από την υπόλοιπη ανθρωπότητα, επειδή έχουν συσσωρεύσει στη μνήμη τους μιαν ορισμένη ποσότητα δεδομένων και ημερομηνιών, στοιχεία τα οποία χρησιμοποιούν σε κάθε ευκαιρία για να υψώνουν κάτι σαν φράγμα μεταξύ του εαυτού τους και των άλλων […]. Η κουλτούρα είναι κάτι πολύ διαφορετικό. Είναι οργάνωση, είναι πειθαρχία του εσωτερικού εγώ μας, είναι η κατάκτηση της προσωπικότητάς μας, είναι η πρόσκτηση μιας ανώτερης συνείδησης, μέσω της οποίας είμαστε σε θέση να κατανοούμε την ιστορική μας αξία, τη λειτουργία μας στη ζωή, τα δικαιώματα και τα καθήκοντά μας. Όλα αυτά, όμως, δεν μπορούν να συντελεσθούν μέσω μιας αυθόρμητης εξέλιξης, μέσω ανεξάρτητων από τη θέλησή μας δράσεων και αντιδράσεων, όπως συμβαίνει στη φύση, στη χλωρίδα και στην πανίδα, όπου το κάθε μεμονωμένο φυτό ή ζώο επιλέγει και καθορίζει άνευ συνειδήσεως τα όργανά του, σύμφωνα με τον αναπότρεπτο νόμο των πραγμάτων. Ο άνθρωπος είναι πάνω απ’ όλα πνεύμα, δηλαδή ιστορική δημιουργία, και όχι φύση.

 

9 Ιανουαρίου 1916

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.