ΣΑΠΦΩ

ΣΑΠΦΩ

 

[ΤΟΛΜΗΡΗ / ΣΚΩΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ]

 

Γκλισάντο τὶς χορδὲς νὰ κρούεις, σάμπως

νὰ μοιάζουν μὲ δερμάτινους φαλλοὺς

στὸ τέρμα-τέρμα τσιτωμένους.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΤΟ ΥΠΕΡΤΑΤΟ ΚΑΛΛΟΣ

 

ΣΑΠΦΩ

 

[ΤΟ ΥΠΕΡΤΑΤΟ ΚΑΛΛΟΣ]

 

Τὰ ἁβρὰ λεπταίσθητα ἤθη ἐγὼ πολὺ ἀγαπῶ […]

καὶ ἀπὸ τὸν ἔρωτα μαζί σου χάρη ἔχω νὰ μοιράζομαι

τοῦ ἥλιου τὴ λαμπρότητα καὶ τὸ ὑπέρτατο κάλλος.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΜΙΛΑΕΙ Ο ΜΑΝΤΗΣ ΑΚΡΑΙΦΗΝΑΣ

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

ΜΙΛΑΕΙ Ο ΜΑΝΤΗΣ ΑΚΡΑΙΦΗΝΑΣ

 

[……………………………]

«Ἀπ’ τὰ ἑννιὰ κορίτσια σου τρία τά ’χει πάρει

ὁ Δίας ὁ πατέρας ὅλων, ὁ ἄρχοντας τῶν πάντων·

κι ἄλλα τρία τὰ παντρεύτηκε ὁ Ποσειδώνας,

ὁ μέγας τῶν θαλασσῶν ἀφέντης καὶ κυρίαρχος·

δύο ἄλλα στὴν κλίνη του τὰ ἔχει ξαπλώσει ὁ Φοῖβος​,

 

κι ἕν’ ἄλλο σου κοράσι τό ’χει καὶ τὸ χαίρεται

ὁ Ἑρμῆς, ὁ γιὸς ὁ ὑπέροχος τῆς Μαίας, ὁ γενναῖος.

Ἔτσι τὸ θέλησαν ὁ Ἔρωτας καὶ ἡ Κύπρις:

νὰ μποῦν θεοὶ κρυφὰ στὸ σπίτι σου

καὶ ν’ ἀπαγάγουν τὶς ἐννιά σου κόρες.

 

Θὲ νά ’ρθει πάντως μέρα κι ἀπ’ τὶς κόρες σου

ἥρωες θὰ γεννηθοῦν καὶ ἡμίθεοι: γένος ἔνδοξο

ἡρώων καὶ ἡμιθέων — κι οἱ κόρες σου οἱ ἐννιὰ

θ’ ἀποδειχθοῦν καλλίκαρπες μανάδες! Ἂν μὲ ρωτᾶς

πῶς τὸ γνωρίζω, μοῦ τὸ φανέρωσε ὁ τρίποδας

 

ὁ χρησμοδότης τοῦ μαντείου. Ἡ τιμή ἐτούτη

μετὰ ἀπὸ πενήντα δυνατοὺς καὶ ὁμοαίματους

προγόνους μοῦ ’λαχε: ἐγώ, ὁ Ἀκραιφήνας,

προφήτης νά ’μαι στὸ ὑπερσέβαστο ἱερὸ καὶ

ἀπ’ τὸν βωμό του νὰ προλέγω τὴν ἀλήθεια.

 

Στὸν πρῶτο ποὺ ἔδωσε τῆς Λητῶς ὁ γιὸς τὴν ἐξουσία

νὰ ἐκφωνεῖ χρησμοὺς ἀπὸ τοὺς τρίποδες

ἦταν ὁ Εὐώνυμος. Δεύτερος ποὺ εἶχε τὴν τιμή,

κι ἀφοῦ ἐξόρισε προηγουμένως τὸν Εὐώνυμο,

ἦταν ὁ Ὁριέας, ὁ γιὸς τοῦ Ποσειδώνα·

 

κατόπιν ἦρθε στὴ σειρὰ ὁ Ὡρίων,

ὁ γεννήτοράς μου, ποὺ ἐπῆρε τὴν τιμή,

ὅταν κατάκτησε αὐτὴν ἐδῶ τὴ γῆ·

στὸν οὐρανὸ ἔχει τώρα γίνει ἀστέρι:

αὐτὸς ὁ κλῆρος ὁ τιμητικὸς τοῦ ἔχει πέσει.

 

[…] Ἐγὼ  ἀπὸ κεῖνον χρίσμα ἐπῆρα

ἀλλὰ καὶ χάρισμα νὰ εἶμαι τῆς ἀλήθειας χρησμοδότης.

Τοῦτα ὅλα τῶν ἀθάνατων θεῶν εἶν’ ἔργα. Ἀπάλλαξε

γι’ αὐτὸ ἀπ’ τὶς ταραχὲς τὸν νοῦ σου, ἀπ’ τὶς δουλειὲς

τῶν λαϊκῶν θεῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ πεθεροῦ σου».

 

Τὰ λόγια τοῦτα εἶπε ὁ μάντης μὲ βροντερή φωνή.

Τότε ὁ Ἀσωπὸς τὸν ἔπιασε μὲ τὸ δεξί του χέρι

θερμὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσει. Χύνοντας μετὰ ἕνα δάκρυ,

ἀπὸ τὴν ἄκρη τοῦ ματιοῦ του, ἀπάντησε:

[……………………………]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΓΑΜΟΙ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ

 

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΓΑΜΟΙ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ

 

Τῶν ἰοστεφάνων Μουσῶν θὰ ψάλω τώρα

τὴν ἐξαίσια ποὺ μοῦ ἐστεῖλαν ἔμπνευση

καὶ θέλω μέλι νά ’ναι τὸ τραγούδι μου

στὰ χείλη τῶν θεῶν, στὸ στόμα.

[……………………………]

Κι ανάμεσα στὶς κόρες τοῦ Ἀσωποῦ,

ὁ Δίας ὁ πατέρας, τῶν ἀγαθῶν ὁ δότης

κι ἡ κόρη σου ἡ Αἴγινα […]

ἡ Κέρκυρα, ἡ Σαλαμίνα καὶ ἡ Εὔβοια ἡ ὑπέροχη […]

Ὁ Ποσειδώνας, ὁ πατέρας τὶς ἐπῆρε μακριά·

καὶ στῆς Λατῶς τὸν γιὸ ἔλαχαν οἱ Θεσπιὲς καὶ ἡ Σινώπη.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

Ο ΚΙΘΑΙΡΩΝΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΙΚΩΝΑΣ ΜΑΛΩΝΟΥΝ

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

Ο ΚΙΘΑΙΡΩΝΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΙΚΩΝΑΣ ΜΑΛΩΝΟΥΝ

 

[……………………………]

«Οἱ Κουρῆτες

ἐπιάσαν κι ἔκρυψαν τῆς θεᾶς τὸ βρέφος

σ’ ἕνα σπηλιαράκι, κι ἔτσι ἀπ’ τὸν Κρόνο

τὸν δόλιο, τὸν πανοῦργο τὴ νίκη ἔκλεψε

ἡ Ρέα ἡ μακάρια· μεγάλες τιμὲς οἱ ἀθάνατοι

 

γι’ αὐτὸ τῆς ἀπονεῖμαν». Μ’ αὐτὰ τὰ λόγια

τὸ δικό του ἀπόσωσε τραγούδι ὁ Κιθαιρώνας.

Εὐθὺς οἱ Μοῦσες ἀπ’ τοὺς μάκαρες θεοὺς ζητῆσαν

στὶς κάλπες τὶς ὁλόχρυσες τὸ βῆμα τους νὰ πᾶνε

τὴν ψῆφο τους τὴ μυστικὴ νὰ καταθέσουν.

Ἀμέσως οἱ θεοὶ σηκώθηκαν καὶ πῆγαν νὰ ψηφίσουν.

 

Τὶς περισσότερες τὶς ψήφους τὶς πῆρε ὁ Κιθαιρώνας.

Κι αὐτοστιγμεὶ μὲ μιὰ κραυγὴ ἀνάγγειλε ὁ Ἑρμῆς

ποιό τελικὰ ἀπ’ τὰ δυὸ βουνὰ τὴ νίκη στὸ τραγούδι

τὴν ἐπίζηλη κατάκτησε. Ἀγλαὸ ἔπειτα τοῦ ἐφόρεσαν στεφάνι

οἱ μακάριοι, κι ἡ καρδιά του πολὺ εὐχαριστήθηκε.

 

Ἀλλὰ πολὺ ἐλυπήθη γιὰ τὴν ἥττα του ὁ Ἑλικώνας

καὶ μανιασμένος τίναξε ἀπὸ πάνω του μιὰ πέτρα·

μὰ τὴν ἀπέκρουσε ἡ πλαγιὰ τοῦ νικητῆ μὲ μέγα βόγγο,

τὴν ἔκανε κομμάτια χίλια, καὶ ἀπὸ ψηλὰ τὰ ἐσκόρπισε

στὰ πλήθη κάτω τῶν ἀνθρώπων καὶ στὶς κεφαλές τους.

[……………………………]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΓΕΡΟΙΑ, Α΄

 

1.

[…………………………]

Τὴ δόξα ἐπιθυμῶ νὰ ψάλω τὴν ἀρχαία

τρανῶν ἡρώων καὶ μεγάλων ἡρωίδων.

 

Ἡ Τερψιχόρη σὰν μὲ κάλεσε καὶ μοῦ ’πε

γεροῖα ὑπέροχα νὰ βγῶ νὰ τραγουδήσω

γιὰ τὶς λευκόπεπλες, τὶς ταναγραῖες  κόρες,

ἡ πόλη τότε σύγκορμη τινάχτηκε ριγώντας

ἀπ’ τὶς γλυκόλαλες, τὶς λιγυρὲς μολπές μου.

 

Γιατί ὅ,τι ἀνώτερο καὶ πιὸ μεγάλο ὑπάρχει

[…………………………]

στὶς θάλασσες καὶ στὴν πλατύστερνη στεριὰ τριγύρω

τὸ πῆρα καὶ τὸ στόλισα μὲ λόγια ποὺ ἀνακρούονταν

ἀνέκαθεν στῶν πατεράδων μας τοὺς ὕμνους.

 

Τραγούδι τώρα ξεκινῶ γιὰ τὶς καλὲς παρθένες.

Τὸν ἀρχηγέτη Κηφισὸ τὸν ὕμνησα

μὲ ποικιλία λόγων· τὸν μέγα Ὡρίωνα ὁμοίως,

κι αὐτὸν καὶ τὶς πενήντα θυγατέρες του

 

ποὺ μὲ τὶς νύμφες συντροφιὰ μὲς στὴ Λιβύη

[…………………………]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ : ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΧΩΡΙΑ

 

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΧΩΡΙΑ

 

12.

Τὴ λυγερόφθογγη μέμφομαι Μυρτίδα

πού, μολονότι αὐτὴ γυναίκα, στὸν Πίνδαρο

νὰ παραβγεῖ ἔκανε ἀποκοτιὰ μεγάλη.

 

13.

Γιὰ τὴ δική σου πάρτη ὁ Ἑρμῆς

μπουνίδια τώρα μὲ τὸν Ἄρη παίζει.

 

14.

Ξεκίνα κάνε πόλεμο.

 

15.

[...] Κι ἐσένα Κόριννα

ποὺ τὴν πολεμικὴ ἔψαλλες τῆς Ἀθηνᾶς ἀσπίδα.

 

16.

Τῆς Ὡρίας ἐσὺ θυγατέρα, τῆς γῆς ἐκείνης,

ὅπου ξέρουν τοὺς πιὸ καλοὺς χοροὺς νὰ σέρνουν

 

17.

Καλλίτεκνη, θεσπέσια καὶ φιλόξενη

καὶ τῶν Μουσῶν ἐσὺ πολυαγαπημένη.

 

18.

Ἔφιππος, κρατώντας τὸ κοντάρι του

 

19.

Μὲ ὅλη τὴν πολεμικὴ μανία

 

20.

Προβέλνει νά διαγουμιστὴς στὴν πόλη.

 

21.

Κάποιος ἐκεῖ μὰ τὶ γλυκὰ ποὺ ἀηδονολάλειε!

 

22.

Νὰ πέφτει τὸ τσεκούρι, συθέμελα νὰ σειέται ἡ γῆς.

 

23.

Σὲ σένα πέφτει ὁ κλῆρος.

 

24.

Τὸν λόγο σου αὐτὸν

κάποιος ἀπ’ τοὺς ὅμοιούς σου

ἂς τὸν ἀκούσει.

 

25.

Τοῦ Λάδωνα νερὸ ποὺ τρέφει τὰ καλάμια…

 

26.

Παιδὶ ὁλόλαμπρο στὸν κόσμο θὰ γεννήσεις.

 

27.

ΟΡΕΣΤΗΣ

 

[…] στὴ θάλασσα ἐπάνω ὅταν πάει καὶ χύνει

τ’ ὁλόγιομο φεγγάρι τὴν ἱερὴ φεγγοβολιά του,

τοῦ ἀθανάτου Δία εἶναι πιὰ ἡ ἀγαπημένη ὥρα

μὲ τ’ ἀνοιξιάτικα παντοῦ νὰ θάλλουν ἄνθη.

Καὶ τότε στὴν ἑφτάπυλη τὴ Θήβα

ἀρχίζουν οἱ χοροὶ καὶ δὲν τελειώνουν.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΓΕΡΟΙΑ, Ε΄

 

5.

Στὸν ὕπνο τό ’χεις ρίξει μέρα-νύχτα.

Μά, Κόριννά μου, ὑπναροὺ ἐσὺ ποτὲ δὲν ἤσουν.

 

6.

ΒΟΙΩΤΟΣ

 

Μακάριε γιὲ τοῦ Κρόνου ἐσύ,

ἐσύ, ἡγεμόνα Βοιωτέ,

τοῦ Ποσειδώνα ἔμπιστε.

 

7.

ΕΥΩΝΥΜΗ

 

Τῆς φίλης της τὴ φίλη ἐπόθησε

ἀγκαλιὰ νὰ πάρει.

 

8.

ΚΑΤΑΠΛΟΥΣ

 

Ἐνίκησε ὁ Ὠρίων ὁ ἀκαταγώνιστος

κι ὅλη τὴ χώρα ἔπειτα

ἀπ’ ὅπου βγαίνει ὁ ἥλιος ἴσαμε δῶ πέρα

δικό του κτῆμα τὴν κατέστησε.

 

9.

Μὰ ὄχι πιὰ κι ἐσένα

ἡ φθονερὴ εἱμαρμένη

 

ΕΠΤΑ ΕΠΙ ΘΗΒΑΣ

 

10.

Ὠγυγία τὴ Θήβα ἔλεγε

 

11.

Ἐμᾶς ἐκεῖ μᾶς μετακόμισαν.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

ΤΕΛΕΣΙΛΛΑ

 

[ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ]

 

Τῆς Μνημοσύνης κόρες καὶ θεές,

ἀπὸ τὰ οὐράνια ἐλᾶτε, κατεβεῖτε

νὰ τραγουδήσετε κι ἐσεῖς μαζί μου τώρα

τὴ Μάνα τῶν Θεῶν —

θεὰ κι ἂν εἶναι, συνεχῶς περιπλανιέται

σὲ ὄρη ἐπάνω, σὲ λαγκάδια μέσα

μὲ τὰ μαλλιά της ξέπλεκα,

μὲ ἀλλοπαρμένα τὰ μυαλά της.

Ὁ ἡγεμόνας Δίας, μόλις εἶδε

τὴ Μάνα τῶν Θεῶν μπροστά του,

ξαπόλυσε τὸν κεραυνό του εὐθὺς

καὶ βάρεσε μὲ δύναμη τὰ τύμπανα,

κι ἀπ’ τὸν τεράστιο ἀντίχτυπό τους

βουνὰ καὶ πέτρες γύρω ἐσκίστηκαν.

«Στοὺς Θεοὺς νὰ πᾶς, Μητέρα·

μὴν παραδέρνεις στὰ βουνά, στὰ ὄρη,

μὲ συντροφιὰ τοὺς ἄσπρους λύκους

καὶ τὰ λιοντάρια πού ’χουνε

τὸ βλέμμα τους ἀστραποβόλο».

………………………..

«Στοὺς Θεούς ἐγὼ δὲν πάω πίσω,

τὰ μερτικό μου ἂν δὲν μοῦ δώσουν:

τὸν μισὸ ζητῶ νὰ πάρω οὐρανό,

καὶ τὸ μισὸ ἀπ’τὴ γῆ ἐπίσης·

ἀπὸ τὴ θάλασσα τὸ ἕνα τρίτο θέλω —

ἂν τά ’χω, στὸν Ὄλυμπο ξανανεβαίνω».

………………………..

Χαῖρε, βασίλισσα τρανή, μεγάλη!

Τῶν Ὀλυμπίων μάνα, χαῖρε, χαῖρε!

Η ΝΥΦΗ ΜΕ Τ’ ΑΠΑΡΑΜΙΛΛΑ ΩΡΑΙΑ ΠΟΔΙΑ

 

ΣΑΠΦΩ

 

[Η ΝΥΦΗ ΜΕ Τ’ ΑΠΑΡΑΜΙΛΛΑ ΩΡΑΙΑ ΠΟΔΙΑ]

 

[…] δέκα, καὶ καθεμιᾶς ὁ πρῶτος […]

Τὰ λόγια αὐτὰ εἶπε τότε ἐκεῖ στὴ νύφη

μὲ τ’ ἀπαράμιλλα ὡραῖα πόδια:

στὴν κόρη τοῦ Κρονίδη τὴν πανέμορφη

ποὺ χίλιοι ἀκμαῖοι μενεξέδες τῆς ἐστόλιζαν

βαθιὰ καὶ τρίσβαθα τὸν κόρφο καὶ τὸν κόλπο,

καὶ μοιάζαν ὅλα ὡσὰν νά ’ταν σὲ μία μόνο κόρη

οἱ ἁγνὲς οἱ Χάριτες καὶ οἱ Πιερίδες Μοῦσες

σὰν ὅμιλος τοῦ κάλλους συναγμένες […]

Μελωδικὰ τραγούδια ἔτερπαν τὶς φρένες

τοῦ γαμπροῦ καὶ φθόγγοι λιγερόκρουστοι· […]

φρεσκοκομμένοι ἀγριόναρδοι τὴν κόμη τοῦ ἐστολίζαν

πλεγμένοι ἔτσι ὡς νὰ σοῦ θυμίζουν λύρα […]

κι ἡ χρυσοπέδιλη Αὐγὴ μὲ τῆς πορφύρας χρώματα

στίχους ἔγραφε στὸν οὐρανὸ ἐπιθαλάμιους

πολὺ καλύτερους ἀπ’ ὅσους σὲ παπύρους πάνω

διαβάζουμε γραμμένους […]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΣΠΑΡΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΑΠΦΩΣ

 

ΣΑΠΦΩ

 

ΣΠΑΡΑΓΜΑΤΑ

 

Ἄφθαρτος ὅμως εἶναι ὁ χρυσός, καθότι γιὸς τοῦ Δία…

***

Γιὰ τὴν Πειθώ, τῆς Ἀφροδίτης θυγατέρα λένε ὅτι εἶναι.

***

Τῆς δολοπλόκας Κυπρογέννητης κορίτσι ἡ ἐπιθυμία εἶναι.

***

Τυλίχτηκε ὄμορφα στ’ ἁβρὰ σεντόνια μέσα…

***

Πανὶ λινὸ καὶ μουσκεμένο.

***

Ἡ λάμψη της τοὺς ἔκαψε τὸ βλέμμα καὶ τὰ μάτια.

***

Τὴ γνώμη τὴ σκληρή σου κράτα, μὴ λυγίζεις.

***

Ἐγὼ αὐτὰ πολὺ καλὰ τὰ ξέρω — βαθιά μου μέσα τά ’χω νιώσει.

***

Οἱ μέριμνες, ὤ — τί κόποι καὶ τί ντράβαλα.

***

Ὁ δωρητὴς τῶν ἀλγηδόνων, ὁ μυθοπλόκος.

***

Ἡ λάμψη της τοὺς ἔφαγε τὸ βλέμμα καὶ τὰ μάτια.

***

Σκουριὰ δὲν πιάνει τὸ χρυσάφι.

***

Χρυσὰ ρεβίθια φύτρωναν στὶς ὄχθες.

***

Γιὰ μένα μήτε μέλι μήτε μέλισσα δὲν εἶναι.

***

Στὸν Ἔρωτα οἱ παλιὲς οἱ καλλονὲς στεφάνια ἐπλέκανε.

***

Στολίζεται, κοσμεῖται ἡ γῆς μὲ τὰ πολλὰ στεφάνια.

***

Δική μου καὶ ἡ δουλειά καὶ ἡ φροντίδα, κι εὐθὺς ἀνοίγω τὰ φτερά μου.

***

Κι ἀπ᾽ τὴ Γελλὼ πιὸ πολὺ αὐτὴ ἀγαποῦσε τὰ κορίτσια.

***

Κι ἀπ᾽ τ᾽ ἀβγὸ πολὺ πιὸ ἄσπρη...

***

Ποτήρια μὲ χρυσοὺς ἀστράγαλους στὸ πόδι τους.

***

Ἀναδενδράδες.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

 

ΕΡΩΣ

 

ΣΑΠΦΩ

 

[ΕΡΩΣ]

 

Ἔρωτα, ἔρωτα,

ἀγαπημένε γιὲ

τῆς Γῆς καὶ τοῦ Οὐρανοῦ…

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ ΤΑ ΜΕΛΙΦΩΝΑ

ΣΑΠΦΩ

 

[ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ ΤΑ ΜΕΛΙΦΩΝΑ]

 

Γιὰ ὅλες τὶς καλές μου φίλες τώρα

ἐτοῦτα τὰ τερπνότατα τραγούδια

ἐγὼ θὰ γλυκοτραγουδήσω.

 

Θὲ νὰν τὰ πῶ γιὰ τὰ κοράσια τὰ μελίφωνα.

 

 

Μετάφραση: Γιῶργιος Κεντρωτής.