Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα PAZ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα PAZ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 26 Δεκεμβρίου 2024

ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ

 




ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ
Τις φωτογραφίες μού τις έστειλε από την Κύπρο η εξαίρετη φίλη μου Όλγα Οικονομίδου.

Δευτέρα 1 Απριλίου 2024

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΤΡΙΑ ΓΑΤΑ ΣΕ ΠΑΡΑΛΙΑ



 

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΤΡΙΑ ΓΑΤΑ ΣΕ ΠΑΡΑΛΙΑ
 
Έχει ήδη μισανοίξει το βιβλίο με τα δοκίμια του Οκτάβιο Πας και ετοιμάζεται για αναγνωστικές απολαύσεις.
(Θα προτιμούσα να ήμουν κι εγώ σε καμιά παραλία και όχι να βλακεύω στο... Πανεπιστήμιο - ναι έτσι ακριβώς!)

 

Σάββατο 30 Μαρτίου 2024

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ...

 


Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ...
 
... και την εκ μέρους μου μετάφραση των ποιημάτων του σήμερα στην Εφημερίδα των Συντακτών. Άκρως εμπεριστατωμένη παρουσίαση από έναν εμβριθή γνώστη του έργου του Πας. Ευχαριστίες από καρδιάς στον ποιητή!

 

Κυριακή 10 Μαρτίου 2024

ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΜΟΥ ΤΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ



ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ


ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΜΟΥ ΤΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ


Δημοσιεύεται στη σημερινή "ΑΥΓΗ"

Άνοιξη του 1977. Πρωτοετής φοιτητής της Νομικής στην Αθήνα βρέθηκα στην παρέα του Έκτορα Κακναβάτου. Εκεί άκουσα πρώτη φορά να γίνεται λόγος για τον Οκτάβιο Πας.  Ήταν παρούσα και η αείμνηστη Μάγια Μαρία Ρούσου, που ανακοίνωσε ότι μετέφραζε ποιήματά του, καθώς και το δοκίμιό του «Η Αναζήτηση της Αρχής», που εκδόθηκαν αργότερα από τον Ηριδανό.

Ένα βιβλίο των εκδόσεων Penguin με κεραμιδί εξώφυλλο, που αγόρασα από το βιβλιοπωλείο του Σαμούχου, στην οδό Αμερικής, έμεινε για πολλά χρόνια δίπλα στο προσκεφάλι μου. Ήταν μια δίγλωσση έκδοση επιλεγμένων ποιημάτων του Πας στα αγγλικά. Μέχρι το 1985 που έφυγα για διδακτορικές σπουδές στη Γερμανία δεν πρέπει να είχε περάσει μέρα (η υπερβολή δίνει το μέτρο της αλήθειας) που να μην το είχα ξεφυλλίσει. Το αποτέλεσμα ήταν διπλό: να γίνει το βιβλίο φύλλο και φτερό και να αρχίσω να μαθαίνω ισπανικά. Στη Γερμανία μού δόθηκε η ευκαιρία να διαβάσω πολλές συλλογές του Πας στα γερμανικά, καθώς και να εντρυφήσω στο αριστουργηματικό του δοκίμιο «Το τόξο και η λύρα», σε ένα κυριολεκτικώς ευαγγέλιο της ποιητικής.

Δεν χρειάζονταν περισσότερα για να καταταγεί ο Πας στον κατάλογο των πολύ αγαπημένων μου ποιητών. Η θητεία του στον υπερρεαλισμό και η πολιτική μαθητεία του στον μαρξισμό διευκόλυναν πολύ τα πράγματα. Πάντοτε τον διάβαζα και ήδη πριν το 1990, οπότε και επέστρεψα στην Ελλάδα, είχα μεταφράσει καμιά δεκαριά σύντομα ποιήματά του από τις πρώτες του συλλογές. Διάβασα και άλλα έργα του, στα ισπανικά πλέον, κυρίως δοκίμιά του, και είχα προμηθευτεί όλα του τα ελληνικά μεταφράσματα. Ιδίως η «Άλλη φωνή» με είχε συνγκλονίσει.

Το 2008 μού κατέβηκε η ιδέα να συστήσω μιαν ανθολογία ποιημάτων του, να εντάξω μέσα στο πλαίσιό της ολόκληρη την ποιητική συλλογή του «Η εποχή της βίας» (οκτώ μακρά ποιήματα), αλλά να εξαιρέσω την «Ηλιόπετρα» που την είχε μεταφράσει πριν από ένα έτος ο φίλος μου Κώστας Κουτσουρέλης και είχε κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Μαΐστρος. Αντέγραψα με μερικές προσθήκες την έκδοση του Penguin, αλλά, όταν τελείωσα τα σχετικά μεταφράσματα, δύο καλές μου φίλες, η Αθηνά Μπαλοπούλου και η Αμαρυλλίς Φάκα, με παρακίνησαν –χωριστά η καθεμιά τους– να μεταφράσω το σύνολο των ποιημάτων του: τα «Άπαντα». Έτσι και έγινε.

Κυριολεκτικώς με ορμή και με φανατισμό επιδόθηκα στη μετάφραση των ποιημάτων. Κάποια από αυτά τα «ανέβαζα» στο διαδίκτυο: είτε σε προσωπικές σελίδες είτε σε λογοτεχνικούς ιστότοπους. Δυο-τρία δημοσιεύθηκαν σε λογοτεχνικά περιοδικά. Τα μηνύματα που ελάμβανα ήσαν άκρως ενθαρρυντικά, πράγμα που ομολογώ ότι με ικανοποιούσε πολύ. Ο Gutenberg αποδέχθηκε την πρότασή μου να δημοσιεύσει όχι απλώς την Ανθολογία, που είχαμε συμφωνήσει από παλιά, αλλά το πλήρες ισπανόφωνο έργο του Πας. Εδώ οφείλω μια διευκρίνιση: στην τελική έκδοση αφήσαμε απέξω τα ποιήματα που έγραψε ο Πας μαζί με τον Τσαρλς Τόμλινσον σε ανάμικτα ισπανικά και αγγλικά, καθώς και τα ποιημάτια-σχόλια στους πίνακες της γαλλίδας δεύτερης συζύγου του, της Μαρί Ζοζέ Τραμινί. Ας μου επιτραπεί, κλείνοντας, να πω ότι η μετάφραση των ποιητικών επιτευγμάτων του Πας μού χάρισε απολαύσεις λόγου πρωτόγνωρες.


Δευτέρα 4 Μαρτίου 2024

ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ



ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ

4 ώρ. 
Η θάλασσα καβαλάει την ακτή*

Αναζητώντας διαφορετικό υπόδειγμα από την καθημερινότητα ως επανάληψη της προηγουμένης. Από τις σχέσεις ως αυτό που αποκαλείται «δημόσιες» περιπαικτικά και ίσως αφοπλιστικά ιδιοτελώς. Από την τέχνη ως μεγέθυνση και από την πολιτική ως άλγεβρα όλων αυτών. Μια παρτίδα που αξιολογείται ο ευέλικτος, ο πραγματιστής, ο ψυχρός. Μπορεί και ο κενός ως προνομιακή ιδιότητα, που γκελάρει όμως στα σόσιαλ λόγω ακριβώς της κενότητας ίσως. Ψάχνοντας λοιπόν το αντίθετο, υποχρεωτικά πέφτεις πάνω στον καθηγητή του Ιονίου Πανεπιστημίου, Γιώργο Κεντρωτή. Με αφορμή τη μετάφραση των ποιημάτων στην ισπανική, του Μεξικάνου, σουρεαλιστή, Οκτάβιο Πας.
Μια ξενάγηση στον σουρεαλισμό συναντιέται αρχικώς αναπόφευκτα με την τομή του μαρξισμού με τον φροϊδισμό, υπενθυμίζοντας έτσι το συγκεκριμένο στάδιο της ιστορίας της φιλοσοφίας στον μεσοπόλεμο. Περίοδο που πολλοί αναζητούν το ιστορικό ανάλογο της τρέχουσας ή επίκαιρα ιστορικά διδάγματα ή τι έφταιξε, τέλος πάντων, «και δεν πήγαμε μπροστά»!
Ο Οκτάβιος Πας (1914-1998) είναι τυπικός εκπρόσωπος της εποχής και της γενιάς του. Κι ο ποιητής/μεταφραστής είναι ζηλωτής της γνώσης, της τέχνης, της διάχυσης, της δημιουργίας.
Εκείνο που θα κάνει έναν νεότερο άνθρωπο να πιάσει το νήμα είναι η αναζήτηση μιας απάντησης από τα παλιά στην άχαρη, σημερινή πραγματικότητα. Τη θεωρητική υστέρηση και την υποταγή εντέλει στις εκδοχές του επικρατέστερου και μάλιστα με το επιχείρημα πως δεν υφίσταται εναλλακτική. Όμως ο καθείς, σε όποια πλευρά της ιστορίας κι αν ακκίζεται, μέσα του τον τρώει το ερώτημα, που δεν μπορούν να απαντήσουν οι τηλεοπτικές εκπομπές λόγου. Κι αυτό ανεξαρτήτως προοδευτικού μέτρου αξιολόγησής τους.
Δεν απομένει παρά η τέχνη ως συμπυκνωμένη διαχρονικά ανησυχία. Ως σύνθεση αισθητικών και φιλοσοφικών ρευμάτων. Ως κιβωτός και ως φρεγάτα, μέρες πούναι, που μεταφέρει αλλά και βάλλει με το διαπεραστικό, οξύ περιεχόμενο της. Και να εύχεστε να υπάρχει πάντα κάποιος Κεντρωτής, καταλύτης και λογοθέτης να προκαλεί με τη δημιουργικότητά του και να την απολαμβάνουμε.
* Στίχος από τον Ύμνο εν μέσω ερειπίων (Νάπολη 1948) του Οκτάβιο Πας σε μετάφραση του Γιώργου Κεντρωτή.

Κυριακή 3 Μαρτίου 2024

Ο ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ



Ο ΝΤΙΝΟΣ ΣΙΩΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΜΟΥ
ΤΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ\ΣΤΗΝ "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"

Η αιχμηρή ματιά του Οκτάβιο Πας
Η ισπανόφωνη ποίησή του σε ένα βιβλίο
Οκτάβιο Πας, Ποιήματα, Το ισπανόφωνο έργο του, Μετάφραση - επίμετρο Γιώργος Κεντρωτής, σελ. 771, Εκδόσεις Gutenberg, 2023.
Του Ντίνου Σιώτη
Ο ποιητής που μάγεψε και ενέπνευσε τους ποιητές του κόσμου. Που διεύρυνε τους ορίζοντες της ποιητικής πρωτοπορίας. Που μας έφερε κοντά σε όσα επικαλείται η σύγχρονη ποίηση. Που αγκάλιασε την ποίηση του κόσμου και επαναχάραξε την αρχιτεκτονική της. Που πήρε το μέρος των εξεγερμένων φοιτητών του Τλατελόλκο της Πόλης του Μεξικού και παραιτήθηκε από πρέσβης διαμαρτυρόμενος για τη σφαγή τους. Ο δοκιμιογράφος και θεωρητικός της ποίησης που έδωσε λαλιά στην αλαλία των αυτόχθονων πληθυσμών της Λατινικής Αμερικής. Ο καθαρός υπερρεαλιστής. Ο μη αριστερός μαρξιστής. Ο αιχμηρός διανοούμενος και βαθύς σχολιαστής της εποχής του. Ο μέγας και ανεπανάληπτος Οκτάβιο Πας (1914 – 1998), δεύτερος σημαντικότερος ποιητής της ισπανικής γλώσσας του 20ού αιώνα μετά τον Σέζαρ Βαγιέχο. Τα Ποιήματα – Το ισπανόφωνο έργο του, σε μετάφραση και με επίμετρο του ποιητή Γιώργου Κεντρωτή, είναι μία μεγάλη προσφορά στο ελληνικό κοινό της ποίησης. Χρωστάμε στον μεταφραστή ένα μεγάλο ευχαριστώ. Και ένα μεγάλο μπράβο. Του είμαστε ευγνώμονες για αυτό το δώρο του. Η μετάφραση ρέει σαν καταρράκτης, αποδίδοντας με επάρκεια το ύφος του σπουδαίου ποιητή.
«Η ποίηση και ο φιλοσοφικός στοχασμός ένα αόρατο μεν, αλλά πολύ πραγματικό σύστημα συγκοινωνούντων δοχείων», γράφει κάπου στις σημειώσεις του ο ποιητής. Και πρέπει να τονίσω πως η ποίηση του Πας έχει μια κλίση προς τη φιλοσοφία. Ίσως επηρεασμένος από την φιλία του με τον Ισπανό φιλόσοφο και δοκιμιογράφο Ορτέγα ι Γκασέτ, ο οποίος κάποια στιγμή τον συμβούλεψε, «Μιας και είναι αργά να μάθεις ελληνικά, μάθε την άλλη φιλοσοφική γλώσσα: τα γερμανικά». Γράφει ο ποιητής στο ποίημά του «Δεν υπάρχει πριν ούτε μετά»: «Τα πάντα ρει: / δεν έχει ο χρόνος τέλος, δεν υπάρχει τέλος, ούτε παράδεισος, ούτε Κυριακή ή αργία. / Όταν τα πάντα σταματήσουν και δεν θα τραγουδάνε άλλο / το αίμα, τα ρολόγια και τ’ αστέρια, / τότε θ’ ανοίξει ο Θεός τα μάτια του / και εμείς θα επιστρέψουμε στο βασίλειο του τίποτα».
Η ματιά του Πας πάνω στα ανθρώπινα είναι αιχμηρή και μας δίνει τη δυνατότητα να βυθιστούμε στη σκέψη του και να εξετάσουμε τον περίπλοκο μηχανισμό της κοινωνιολογικής μας φύσης. «Εκεί όπου τελειώνουν τα σύνορα, σβήνουν οι δρόμοι. Εκεί ξεκινάει η σιωπή», γράφει κάπου αλλού ο ποιητής, σαν τον γεωργό που έχει πάρει την αξίνα του και σκάβει μέσα στο χωράφι της ανθρώπινης υπόστασης απ’ όπου αναβλύζουν όλα τα δεινά. Τρέφεται απ’ τη σιωπή, τη γνώση, το όνειρο, την Ιστορία, τη φιλοσοφία, τη θεολογία, την πολιτική που είναι πρησμένη απ’ τα σημάδια της απανθρωπιάς. Τραγουδά απ’ τις παρυφές του υποσυνείδητου, ακολουθεί την ιστορική πορεία της πατρίδας του. Ιδρύει ένα νέο βασίλειο ποίησης όπου επικρατεί ο πείσμων άνεμος της ακαταμάχητης γοητείας του σουρεαλισμού. Ανεβαίνει την μυστική κλίμακα της ανθρώπινης παλίρροιας. Συνομιλεί με την πραγματικότητα, δεσμώτης του ηλιακού φωτός. Επεκτείνει τη μοναξιά και τη σιωπή ώς τα όριά τους. Περνάει μέσα απ’ τα φλογερά μονοπάτια που άνοιξε ο άλλος σπουδαίος Μεξικανός συγγραφέας, ο Χουάν Ρούλφο, και μας βγάζει σε ένα ξέφωτο όπου τα πάντα είναι καθαρά και διαυγή αλλά συγχρόνως μυστηριώδη, ενσωματωμένα στον αέναο χρόνο. Πράος και σοφός, μας δείχνει έναν κόσμο που δεν είναι ούτε παράδεισος ούτε κόλαση, αλλά η αρχή ενός άλλου σύμπαντος. Στο ποίημά του «Προς το ποίημα» γράφει ο ποιητής: «Όταν κοιμάται η Ιστορία, μιλάει με όνειρα: στο μέτωπο του κοιμώμενου λαού το ποίημα είναι αστερισμός ματωμένος. Όταν η Ιστορία ξυπνάει, η εικόνα γίνεται πράξη, το ποίημα ολοκληρώνεται: η ποίηση περνάει στη δράση».
Ο Πας βρίσκεται πολύ ψηλά στην εκτίμηση των ποιητών του κόσμου γιατί γράφει για την ιερότητα της ζωής, το δίκαιο των αδυνάτων, την κοινωνική συνάφεια, σχολιάζοντας παράλληλα το βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η κριτική του ματιά είδε και μίλησε και για τα κακά της πατρίδας του, τις συμπεριφορές της «προοδευτικότητας», τη διαφθορά του Partido Nacional Revolucionario, του κόμματος που επί έναν αιώνα κυβερνά το Μεξικό. Και αυτό δεν τον έκανε αρεστό στους αριστερούς και στους διεθνιστές.
Από κάθε άποψη αυτός ο συγκεντρωτικός, πολυσέλιδος τόμος είναι οργανωμένος άρτια, μιας και περιέχει το σύνολο του ισπανόφωνου ποιητικού του έργου, επεξηγήσεις και ερμηνευτικές οδηγίες του ίδιου του ποιητή, καθώς και αυτοβιογραφικά στοιχεία που κάνουν την κατανόηση και την επικοινωνία με το έργο του ασφαλή και ευχάριστη.
Στην ποίηση του Πας τα πάντα είναι μια αέναη γέννηση, ένα libido που ενώνει τη ζωή με τον θάνατο, ένα φλουρί που αιωνίως ταλαντεύεται πάνω από μουσική κρεμασμένη από το ξέφωτο των αστεριών. Ο Πας μας θυμίζει τα βασικά: ο χρόνος δεν υφίσταται αν είσαι ελεύθερος άνθρωπος, όλα είναι προσωρινά ή πρόωρα και τα ανακαλύπτεις αν ανέβεις την κλίμακα του βαθύτερου συναισθήματος που σε συνδέει με τον εαυτό σου και τις πράξεις σου. Ο ποιητής έχει δημιουργήσει το δικό του στερέωμα φάτσα με τις «μαύρες μυλόπετρες που αποσπώνται απ’ τον χρόνο». Η επίδρασή του στη σύγχρονη ποίηση είναι όσο και του Έζρα Πάουντ και είναι άνευ προηγουμένου. Ο Οκτάβιο Πας, όπως και όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί, ανήκει σε όλο τον κόσμο.



Σάββατο 3 Φεβρουαρίου 2024

ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΜΟΥ ΤΩΝ ΠΟΙΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ

 



Μιλώντας σήμερα για τον ποιητή στο πατάρι του Γκούτενμπεργκ.

 


 

Και η Ζαννέττα διαβάζει Οκτάβιο Πας!

 


 

Γουτεμβέργειες συναντήσεις
Με τον αρχιμάστορα τυπογράφο Γιάννη Μαμάη και τον μάγιστρο της οικονομικοπολιτικής γραμματείας Θανάση Βασιλείου.

  

Σάββατο 6 Ιανουαρίου 2024

ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ

 


Ο ποιητής που μάγεψε και ενέπνευσε τους ποιητές του κόσμου. Ο ποιητής που διεύρυνε τους ορίζοντες της ποιητικής πρωτοπορίας. Ο ποιητής που μας έκανε οικείες τις ανατολικές μυστικιστικές δοξασίες. Ο ποιητής που μας έφερε κοντά σε όσα επικαλείται η σύγχρονο ποίηση. Ο ποιητής που αγκάλιασε την ποίηση του κόσμου και επαναχάραξη την αρχιτεκτονική της. […] Τα «Ποιήματα – Το ισπανόφωνο έργο» του, σε μετάφραση και με επίμετρο του ποιητή Γιώργου Κεντρωτή, είναι μία μεγάλη προσφορά στο ελληνικό κοινό τη
ς ποίησης. Η μετάφραση ρέει σαν καταρράκτης, αποδίδοντας με επάρκεια το ύφος του σπουδαίου ποιητή.
Ο Ντίνος Σιώτης γράφει στο Βιβλιοδρόμιο της εφημερίδας Τα Νέα για το βιβλίο Οκτάβιο Πας – Ποιήματα. Το ισπανόφωνο έργο (Μετάφραση-εισαγωγή: Γιώργος Κεντρωτής).

 

Τρίτη 10 Οκτωβρίου 2023

ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ

 



ΟΚΤΑΒΙΟ ΠΑΣ

 

Κυκλοφόρησε σήμερα η μετάφρασή μου των Ποιημάτων του Οκτάβιο Πας.