ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΜΑΝΙΑΝΙ
Δεκέμβριος 1969
Αγαπητή Άννα, θυμάμαι ένα
απόγευμα, Σεπτέμβρης του 1943 ήτανε. Ο ήλιος λάμπει, η ζεστή ύπαιθρος μυρίζει
ωραία. Μπροστά μου έχω τον σταθμό της Καζάρσας. Παραδόξως είναι έρημος. Έρημη και
η πλατεία, έρημος κι ο άσπρος απ’ τη
σκόνη δρόμος που πάει προς τον Σαν Τζοβάνι. Ακούγονται φωνές να αντηχούν στις ράγιες,
όπου έχει σταματήσει ένα εμπορικό τρένο: είναι φωνές γερμανών στρατιωτών. Δεν
ξέρω γιατί εγώ βρίσκομαι εκεί: είναι σίγουρα σύμπτωση ή τρέλα. Αλλά αυτή η
ανάμνηση αιωρείται μόνη και αποκομμένη απ’ όλον τον υπόλοιπο χρόνο. Το εμπορικό
τρένο μπροστά απ’ τον σταθμό της Καζάρσας είναι γεμάτο στρατιώτες: μές στα
σφραγισμένα βαγόνια στέκονται στρυμωγμένοι ο ένας πλάι στον άλλον, τόσο στρυμωγμένοι
μάλιστα, που δεν μπορούν να κουνηθούν. Ακούγονται τα κλάματα και οι φωνές τους.
Φτάνουν γρήγορα εκεί δύο-τρία κάρα, που τα σέρνουν άλογα και τα οδηγούν
γυναίκες και κορίτσια, και μακάρι να ’ξερα από πού ήρθαν ή ποιος τα φώναξε. Τα κάρα
κουβαλούν καλάθια με φρούτα και ψωμί. Οι γυναίκες δίνουν φαγητό στους
στρατιώτες μέσ’ απ’ τα μικρά παράθυρα του τρένου, απ’ όπου πετάγονται έξω χέρια
απεγνωσμένων ανθρώπων. Σου γράφω αυτό το γράμμα, επειδή γνωρίζω την αγάπη σου για
τα ζώα. Διάβασα τούτες τις μέρες ότι τρένα γεμάτα ζώα προοριζόμενα για σφαγή,
άλογα ή βόδια, έμεναν ακίνητα για τρεις και τέσσερις μέρες σε κάποιους
συνοριακούς σταθμούς. Τα ζώα, στρυμωγμένα μέσα στα σφραγισμένα βαγόνια, ούτε
τρώνε ούτε πίνουν και συχνά πεθαίνουν. Αλλά πέθαιναν και οι άνδρες τότε, στα
εμπορικά τρένα που πήγαιναν στη Γερμανία, και τα σώματά τους παρέμεναν για
μέρες ανάμεσα στα σώματα των ζωντανών και πάνω στα περιττώματα. Στη φαντασία
μου οι δύο εικόνες –αυτή των βαγονιών γεμάτων ανθρώπους και αυτή των βαγονιών
γεμάτων ζώα– συγχέονται τερατωδώς. Είμαι εντελώς απαλλαγμένος από
συναισθηματισμούς απέναντι στα ζώα: ως προς αυτό είμαι υπεράνω πάσης υποψίας. Κι
όμως, επειδή ακριβώς θυμάμαι, με μιαν αγωνία που έχει παραμείνει αμετάβλητη, τα
μαρτύρια που είχαν υποστεί οι άνθρωποι τότε, λυπάμαι για τα μαρτύρια που
συνεχίζουν να υποφέρουν τα ζώα...
Πιέρ Πάολο Παζολίνι
Μετάφραση: Γιώργος
Κεντρωτής.
