ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ....

 

Ο ΒΙΤΟΡΙΟ ΓΚΑΣΜΑΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ

Ο ΒΙΤΟΡΙΟ ΓΚΑΣΜΑΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ

 

Ο Παζολίνι καταδικάστηκε για την ανορθόδοξη ιδιωτική του ζωή, για την επιδεικτική ομοφυλοφιλία του, για τις τρομερές υπερβολές των ύστερων έργων του, αλλά αυτό δεν εμποδίζει ούτε εμένα ούτε και οποιονδήποτε άλλον έχει γούστο για την καλή λογοτεχνία να εκφράσουμε τον πιο βαθύ σεβασμό μας για τον συγγραφέα: για έναν γίγαντα ανάμεσα σε τόσα και τόσα ποντίκια. Ως άνθρωπος ο Παζολίνι με γέμιζε με συμπόνια, αλλά ως συγγραφέας υπήρξε για μένα πάντα πηγή έμπνευσης και στοχασμού. Τα έργα του είναι προορισμένα να μείνουν στην ιστορία της ιταλικής λογοτεχνίας, ενώ σε ανθρώπινο επίπεδο αυτός ο συνεχής αντικομφορμισμός, που κράδαινε ανέκαθεν σαν σπαθί μπροστά στον κόσμο, μέχρι του σημείου να έλθει φάτσα-φάτσα με την αυτοκαταστροφή, είναι κάτι που ξεφεύγει απ’  τις ευαισθησίες μου. Ωστόσο, με όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και τα ελαττώματά του, είτε είχε δίκιο είτε όχι στην άποψή του για τη ζωή, η αξία και η τραγωδία του έγκεινται σε αυτό: ότι ήταν πάντα έτοιμος να πληρώσει από την τσέπη του για όλα όσα έκανε.

 

Πηγή: «Ο Παζολίνι όπως τὸν γνώρισα». Συνέντευξη του Βιτόριο Γκάσμαν στον Πέτερ Ντραγκάτζε για τὸ περιοδικό Gente.

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΠΑΖΟΛΙΝΙ - ΜΑΝΙΑΝΙ

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΙΕΡ ΠΑΟΛΟ ΠΑΖΟΛΙΝΙ

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΜΑΝΙΑΝΙ

Δεκέμβριος 1969

 

Αγαπητή Άννα, θυμάμαι ένα απόγευμα, Σεπτέμβρης του 1943 ήτανε. Ο ήλιος λάμπει, η ζεστή ύπαιθρος μυρίζει ωραία. Μπροστά μου έχω τον σταθμό της Καζάρσας. Παραδόξως είναι έρημος. Έρημη και η πλατεία, έρημος κι ο άσπρος απ’  τη σκόνη δρόμος που πάει προς τον Σαν Τζοβάνι. Ακούγονται φωνές να αντηχούν στις ράγιες, όπου έχει σταματήσει ένα εμπορικό τρένο: είναι φωνές γερμανών στρατιωτών. Δεν ξέρω γιατί εγώ βρίσκομαι εκεί: είναι σίγουρα σύμπτωση ή τρέλα. Αλλά αυτή η ανάμνηση αιωρείται μόνη και αποκομμένη απ’ όλον τον υπόλοιπο χρόνο. Το εμπορικό τρένο μπροστά απ’ τον σταθμό της Καζάρσας είναι γεμάτο στρατιώτες: μές στα σφραγισμένα βαγόνια στέκονται στρυμωγμένοι ο ένας πλάι στον άλλον, τόσο στρυμωγμένοι μάλιστα, που δεν μπορούν να κουνηθούν. Ακούγονται τα κλάματα και οι φωνές τους. Φτάνουν γρήγορα εκεί δύο-τρία κάρα, που τα σέρνουν άλογα και τα οδηγούν γυναίκες και κορίτσια, και μακάρι να ’ξερα  από πού ήρθαν ή ποιος τα φώναξε. Τα κάρα κουβαλούν καλάθια με φρούτα και ψωμί. Οι γυναίκες δίνουν φαγητό στους στρατιώτες μέσ’ απ’ τα μικρά παράθυρα του τρένου, απ’ όπου πετάγονται έξω χέρια απεγνωσμένων ανθρώπων. Σου γράφω αυτό το γράμμα, επειδή γνωρίζω την αγάπη σου για τα ζώα. Διάβασα τούτες τις μέρες ότι τρένα γεμάτα ζώα προοριζόμενα για σφαγή, άλογα ή βόδια, έμεναν ακίνητα για τρεις και τέσσερις μέρες σε κάποιους συνοριακούς σταθμούς. Τα ζώα, στρυμωγμένα μέσα στα σφραγισμένα βαγόνια, ούτε τρώνε ούτε πίνουν και συχνά πεθαίνουν. Αλλά πέθαιναν και οι άνδρες τότε, στα εμπορικά τρένα που πήγαιναν στη Γερμανία, και τα σώματά τους παρέμεναν για μέρες ανάμεσα στα σώματα των ζωντανών και πάνω στα περιττώματα. Στη φαντασία μου οι δύο εικόνες –αυτή των βαγονιών γεμάτων ανθρώπους και αυτή των βαγονιών γεμάτων ζώα– συγχέονται τερατωδώς. Είμαι εντελώς απαλλαγμένος από συναισθηματισμούς απέναντι στα ζώα: ως προς αυτό είμαι υπεράνω πάσης υποψίας. Κι όμως, επειδή ακριβώς θυμάμαι, με μιαν αγωνία που έχει παραμείνει αμετάβλητη, τα μαρτύρια που είχαν υποστεί οι άνθρωποι τότε, λυπάμαι για τα μαρτύρια που συνεχίζουν να υποφέρουν τα ζώα...

Πιέρ Πάολο Παζολίνι

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΑΛΜΠΕΡ ΚΑΜΥ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑ ΚΑΣΑΡΕΣ

 

ALBERT CAMUS

 

Ο ΑΛΜΠΕΡ ΚΑΜΥ ΣΤΗ ΜΑΡΙΑ ΚΑΣΑΡΕΣ

 

Την καρδιά μου τη σφίγγει μια παράξενη τρυφερότητα, όταν σκέφτομαι τον καιρό που μόλις περάσαμε μαζί, τη σοβαρή σου όψη, το βάρος σου στο μπράτσο μου, όποτε περπατούσαμε στην εξοχή, τη φωνή σου και τις ξαφνικές μπόρες. […] Δεν ξέρω τίποτ’ άλλο έξω από σένα, τίποτ’ άλλο παρά μόνο εσένα, και δεν είμαι ικανός για τίποτ’ άλλο εκτός από εσένα. Ας μείνουμε κοντά ο ένας στον άλλον, όπως ήμασταν, και ας προσευχηθούμε στον Θεό σου να μην τελειώσει ποτέ αυτό το αγκάλιασμά μας... Αντίο, αγάπη μου, μικρή μου Μαρία, αντίο, είναι νύχτα και σε φιλάω όπως θα ήθελα.

(26 Ιουλίου 1948, έναν μήνα ύστερα απ’ το ξαναντάμωμά τους)

 

***********

 

Η ΜΑΡΙΑ ΚΑΣΑΡΕΣ ΣΤΟΝ ΑΛΜΠΕΡ ΚΑΜΥ

 

Αγάπη μου, έχω αναλογιστεί πολύ πάνω σ’ αυτό και έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα γεγονότα που νομίζαμε ότι ήταν αντίθετα δεν έχουν άλλον προορισμό απ’ το να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε το αληθινό νόημα της ζωής και, στην περίπτωση αυτή, να φέρουν πιο κοντά τον έναν στον άλλον. Ήμουν πολύ νέα, όταν σε γνώρισα, για να μπορώ να νιώσω πραγματικά όλα όσα αντιπροσωπεύαμε «εμείς», και ίσως χρειαζόταν να πάω αλλού, να αντιμετωπίσω τις προκλήσεις της ζωής, και να επιστρέψω με μιαν ακόρεστη δίψα για σένα, την αληθινή μου ουσία.

(Αύγουστος 1948)

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΚΑΜΥ

 

ALBERT CAMUS

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΚΑΣΑΡΕΣ

 

Μπήκες τυχαία σε μια ζωή, για την οποία δεν ήμουν υπερήφανος, και ύστερα από εκείνη την ημέρα κάτι άρχισε ν’ αλλάζει. Ανέπνεα καλύτερα, σιχαινόμουν λιγότερα πράγματα, θαύμαζα ελεύθερα ό,τι άξιζε να υπάρχει και να θαυμάζεται. Πριν από εσένα, έξω από εσένα, δεν ανήκα σε τίποτα. Αυτή η δύναμη, που καμιά φορά την κορόιδευες, δεν ήταν ποτέ τίποτ’ άλλο παρά μια μοναχική δύναμη, μια δύναμη άρνησης. Μαζί σου αποδέχτηκα περισσότερα. Έμαθα να ζω. Γι’ αυτό και χωρίς αμφιβολία η απέραντη ευγνωμοσύνη ήταν πάντα

συνυφασμένη με την αγάπη μου.

 

(14 Δεκεμβρίου 1949)

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΚΑΜΥ

 

ALBERT CAMUS

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗ ΜΑΡΙΑ ΚΑΣΑΡΕΣ

 

Έχω αρχίσει και σου στέλνω ένα σωρό τρυφερές ευχές, και εύχομαι η ζωή να σφύζει μέσα σου όλη τη χρονιά και να σου χαρίζει την αγαπημένη όψη που τόσα χρόνια αγαπώ.

 

30 Δεκεμβρίου 1959

 

Μετάφραση Γιώργος Κεντρωτής.

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΑΛΜΠΕΡ ΚΑΜΥ

 

ALBERT CAMUS

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΡΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΜΑΡΙΑ ΚΑΣΑΡΕΣ

1.

Αλλά ό,τι και αν συμβεί, μην ξεχνάς ότι πάντα θα υπάρχει κάποιος στον κόσμο, στον οποίο μπορείς να απευθυνθείς ή να επιστρέψεις οποιαδήποτε στιγμή. Μια μέρα σου έδωσα, από τα βάθη της καρδιάς μου, όλα όσα έχω και όλα όσα είμαι. Θα τα κρατήσεις μέχρι να φύγω απ’ αυτόν τον αλλόκοτο κόσμο που αρχίζει να με κουράζει. Ελπίζω απλώς και μόνο ότι μια μέρα θα συνειδητοποιήσεις πόσο σε αγάπησα.

(Οκτώβριος 1944)

2.

Πριν από λίγο καιρό, η νύχτα ήταν γεμάτη πεφταστέρια. Μιας και μ’ έκανες να πιστεύω σε δεισιδαιμονίες, κρέμασα κι εγώ κάμποσες ευχές επάνω τους, οι οποίες όμως εξαφανίστηκαν πίσω τους. Μακάρι να πέσουν σαν βροχή στην όμορφη όψη σου, ναι, εκεί - αρκεί, βέβαια, να σηκώσεις απόψε τα μάτια σου να κοιτάξεις τον ουρανό. Μακάρι να σου μιλήσουν ψιθυριστά για φωτιά, για κρύο, για βέλη, γι’  αγάπη, κι εσύ να παραμείνεις εντελώς ακίνητη, ασάλευτη, παγωμένη μέχρι να γυρίσω… και να κοιμάσαι ολόκληρη εκτός απ’ την καρδιά σου, να ’ρθω να σε ξυπνήσω γι’ άλλη μια φορά...

(31 Ιουλίου 1948)

 

3.

Ω, τι χαρά η χθεσινή! Πήρα το γράμμα σου το βράδυ, όταν γύρισα σπίτι. (...) Και ιδού, γραφή καθαρή και σφιχτή, που εκτεινόταν από τη μία άκρη της εσώκλειστης σελίδας στην άλλη, γεμάτη αποφασιστικότητα. Η καρδιά μου εσκίρτησε. Μόνος μου σ’ εκείνο το μικρό, σιωπηλό γραφείο, με όλους τους ήχους της νύχτας να μπαίνουνε απ’ το παράθυρο, καταβρόχθισα όλες αυτές τις σελίδες. Μερικές φορές η καρδιά μου σταματούσε. Άλλες φορές, πάλι, έτρεχε μαζί με τη δική σου καρδιά, χτυπώντας με το ίδιο αίμα, με την ίδια ζέση, με την ίδια μυχιότατη χαρά.

(12 Αυγούστου 1948)

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...