ΤΙ ΕΦΕΡΕ Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

ΤΙ ΕΦΕΡΕ Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

Ένα σπάνιο βιβλίο, ένα αριστούργημα: Τα "Μαθήματα Ηθικής Θεολογίας" του Νεόφυτου Βάμβα.
Οφείλουμε δυσεξαρίθμητες χάριτες στον ακάματο Παναγή Δ. Αλιπράντη για τη γενναία προσφορά του.

ΚΛΕΙΔΟΚΥΜΒΑΛΑ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

 

ΚΛΕΙΔΟΚΥΜΒΑΛΑ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

 

Κλειδιὰ τοῦ ἀγέρα ἀνοίγονται στὸ πιάνο

καὶ χέρια-μίσχοι τρέχουν στὸ κλαβιέ του

νὰ δώσουν μὲ νοοτροπία ὀφειλέτου

τὸ χρέος στὴν ἀγάπη καὶ ἀπὸ πάνω

 

ν᾽ ἀνθίσουν στοὺς μπαξέδες τῶν ὀνείρων

τ᾽ ἁβρότερα τῶν ρόδων. Τῶν θαυμάτων

οἱ γλῶσσες ὡς σημεῖα ἐπὶ κυμάτων

 

φερόμενα διὰ μέσου τῶν ἠπείρων

θὰ ποῦν στὴν Καλλονὴ ὅτι ὑγροὶ εἶναι οἱ οἰωνοί της

 

καὶ φτάσαν νὰ φιλήσουν τὴ φωνή της.

ΣΟΥΣΑΝΑ ΣΟΚΑ

 

JORGE LUIS BORGES

 

ΣΟΥΣΑΝΑ ΣΟΚΑ

 

Μὲ ἀγάπη ἀργή, ἤρεμη κοιτοῦσε τοὺς διαφόρους

χρωματισμοὺς τοῦ δειλινοῦ. Τῆς ἄρεσε, ὅταν

στῆς μελωδίας τοὺς σχηματισμοὺς χανόταν

ἢ μὲς στῶν στίχων τὴ ζωὴ μὲ ἀλλοκότους ὅρους.

Τὸ κόκκινο ὄχι τὸ βαθύ, μὰ οἱ γκρίζες στρώσεις

τῆς πλέκαν τὴ λεπταίσθητή της εἱμαρμένη

ποὺ νὰ διακρίνει καθαρὰ ἦταν ἀσκημένη

τί ζεῖ στῶν ἀμφιβολιῶν τὶς ἀποχρώσεις.

Δὲν πάτησε, δὲν μπῆκε, καὶ ἀγνοεῖ ποῦ πέφτει

τὸ χάος τοῦ λαβύρινθου· κρυφοκοιτοῦσε

τὰ σχήματα ἢ τὸν σάλο ἀπ᾽ ἔξω καὶ ὅλο ζοῦσε

σὰν μι᾽ ἄλλη νά ᾽ταν κείνη μέσα σὲ καθρέφτη.

Θεοὶ ἀλειτούργητοι ἀπέστρεψαν τὸ ὄμμα:

στὶς τίγρεις τὴν ἀφῆσαν, στοῦ Πυρὸς τὸ στόμα.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

 

ΚΡΙΤΙΚΗ

PIER PAOLO PASOLINI

 

ΚΡΙΤΙΚΗ

 

Η μαρξιστική μου ιδεολογία είναι […], κατ’  ουσίαν, αυτή όλων των μαρξιστών: προφανώς, όμως, έχει ορισμένες αποχρώσεις και κάποιες ιδιαιτερότητες: και πρώτα απ' όλα, αυτή της μη παραίτησης μου ποτέ, σχεδόν εμμονικά, από την άσκηση κριτικής.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής

(στο περιοδικό Vie nuove, τχ. 25, 24 Ιουνίου 1961)

Ο ΑΣΤΟΣ ΩΣ ΒΡΙΚΟΛΑΚΑΣ

 

PIER PAOLO PASOLINI

 

Ο ΑΣΤΟΣ ΩΣ ΒΡΙΚΟΛΑΚΑΣ

 

Ο αστός –το λέω με διάθεση πνευματώδη– είναι ένας βρικόλακας, που δεν ησυχάζει μέχρι να δαγκώσει το θύμα του στον λαιμό, και τούτο μόνο  για την καθαρή, την απλή και τη φυσική απόλαυσή του να το βλέπει να γίνεται ένα ον κάτωχρο, θλιβερό, κακάσχημο, αποδυναμωμένο, διεστραμμένο, διεφθαρμένο, ανήσυχο, γεμάτο ενοχές,… ένα ον υπολογιστικό και επιθετικό που θα δρα ως τρομοκράτης, όπως κι αυτός ο ίδιος.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

(εφημερίδα Tempo, 6 agosto 1968)

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...

 

ΚΛΗΣΗ ΣΕ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ

 

ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΜΑΓΙΑΚΟΦΣΚΗ

 

ΚΛΗΣΗ ΣΕ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ

 

Τοῦ πολέμου τὸ ταμποῦρλο ἀστράφτει καὶ βροντᾶ

καὶ ὅλο σκούζει: 

μὲ σίδερο ὅ,τι εἶναι ζωντανὸ σουβλίστε.

Σκλάβοι καὶ σκλάβοι

ἀπ᾽ ὅλες τὶς χῶρες

στῆς λόγχης καρφώνονται τὸ ἀτσάλι.

Γιὰ νὰ γίνει, ἀλήθεια, ποιανοῦ τὸ χατήρι;

Πεινασμένη τρέμει

ἡ γῆ,

ἡ γῆ ξεγυμγωμένη.

Ἀτμὸς γίνεται τὸ ἀνθρώπινο εἶδος

σὲ κάποιο λουτρὸ αἵματος μέσα

μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ

κάποιος καὶ κάπου

ἐπιθυμεῖ ἄπληστα

ν᾽ ἁρπάξει μὲ τὰ νύχια του τὴν Ἀλβανία.

Συμμορίες καὶ συμμορίες συμπήχτηκαν δολίως,

τὸ ἕνα χτύπημα διαδέχεται πλέον τὸ ἄλλο

πάνω στὸ κορμὶ τοῦ κόσμου

μόνο καὶ μόνο

γιὰ νὰ διαπλεύσουνε τὸν Βόσπορο

χωρὶς διομολογήσεις

κάποιου πλοιοκτήτη τὰ καράβια.

Καὶ ὅπου νά ᾽ναι, σύντομα πολύ,

δὲν θά ᾽χει ὁ κόσμος

γερὸ πλευρὸ οὔτε γιὰ δεῖγμα.

Καὶ τὴν ψυχή του ἀκόμα θὰν τοῦ βγάλουνε.

Καὶ θὰ τσαλαπατήσουνε τοὺς πάντες

γιὰ χάρη κάποιου

καὶ τὰ χέρια τους θ᾽ ἁπλώσουν

νὰ βουτήξουνε

τὴ Μεσοποταμία.

Γιατὶ νὰ βαρᾶνε

οἱ μπότες τους τὴ γῆ — μὲ ὁρμή, μὲ μανία...

Τί εἶναι ἐπάνω ἀπ᾽ τῶν μαχῶν τὸν οὐρανό;

Ἡ ἐλευθερία;

Ὁ Θεός;

Τὸ χρῆμα!

Πότε θὰ σηκωθεῖς μὲ ὅλο σου τὸ μπόι

ὁλόρθος ἐσὺ

ποὺ τὴ ζωή τους τοὺς χαρίζεις;

Πότε θὰν τοὺς πετάξεις ἐπὶ τέλους

κατάμουτρα τοῦτες τὶς λέξεις:

Γιατὶ πολεμᾶμε; Πεῖτε μου γιατί;

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

ANTONIO GRAMSCI

 

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

 

[…] Πρέπει να κόψουμε αυτή τη συνήθεια και να πάψουμε να αντιλαμβανόμαστε την κουλτούρα ως εγκυκλοπαιδική γνώση, όπου ο άνθρωπος θεωρείται απλώς ως δοχείο που πρέπει να γεμίζει έως εκχειλίσεως με εμπειρικά δεδομένα: με γεγονότα ωμά και μεταξύ τους ασύνδετα που πρέπει εν συνεχεία να τα χωράει στοιβαγμένα στον νου του σαν τις στήλες ενός λεξικού για να μπορεί να ανταποκρίνεται ανά πάσα στιγμή στα διάφορα ερεθίσματα του έξω κόσμου. Αυτή η μορφή κουλτούρας είναι πραγματικά επιβλαβής, ιδίως δε για το προλεταριάτο. Χρησιμεύει μόνο στο να δημιουργεί απροσάρμοστους, ανθρώπους που πιστεύουν ότι είναι ανώτεροι από την υπόλοιπη ανθρωπότητα, επειδή έχουν συσσωρεύσει στη μνήμη τους μιαν ορισμένη ποσότητα δεδομένων και ημερομηνιών, στοιχεία τα οποία χρησιμοποιούν σε κάθε ευκαιρία για να υψώνουν κάτι σαν φράγμα μεταξύ του εαυτού τους και των άλλων […]. Η κουλτούρα είναι κάτι πολύ διαφορετικό. Είναι οργάνωση, είναι πειθαρχία του εσωτερικού εγώ μας, είναι η κατάκτηση της προσωπικότητάς μας, είναι η πρόσκτηση μιας ανώτερης συνείδησης, μέσω της οποίας είμαστε σε θέση να κατανοούμε την ιστορική μας αξία, τη λειτουργία μας στη ζωή, τα δικαιώματα και τα καθήκοντά μας. Όλα αυτά, όμως, δεν μπορούν να συντελεσθούν μέσω μιας αυθόρμητης εξέλιξης, μέσω ανεξάρτητων από τη θέλησή μας δράσεων και αντιδράσεων, όπως συμβαίνει στη φύση, στη χλωρίδα και στην πανίδα, όπου το κάθε μεμονωμένο φυτό ή ζώο επιλέγει και καθορίζει άνευ συνειδήσεως τα όργανά του, σύμφωνα με τον αναπότρεπτο νόμο των πραγμάτων. Ο άνθρωπος είναι πάνω απ’ όλα πνεύμα, δηλαδή ιστορική δημιουργία, και όχι φύση.

 

9 Ιανουαρίου 1916

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

 

 

ΓΙΑ ΤΗ ΧΥΔΑΙΟΤΗΤΑ

 

PIER PAOLO PASOLINI

 

ΓΙΑ ΤΗ ΧΥΔΑΙΟΤΗΤΑ

 

[…] Πράγματι, το κύριο χαρακτηριστικό της Χυδαιότητας συνίσταται στην επεμβατικότητά της, στην επιθυμία της να κάνει Χυδαίους ακόμη και όσους δεν είναι Χυδαίοι, όσους είναι τελείως ξένοι στον κόσμο της... καταστέλλοντας έτσι οποιαδήποτε κατανόηση, ελευθερία ή συμπόνια που μπορεί να έχει ο όποιος «ξένος» —φτωχός ή καλλιεργημένος— ως στοιχείο διαμορφωτικό της κρίσης του. Το όντως αποκρουστικό σε αυτούς συμποσούται ακριβώς σε όλα όσα είναι επιτρεπτά στον σταθερά παραδοσιακό μοραλισμό τους.

 

Πηγή:  «Η θεία μίμησις» («La divina mimesis» (1975)

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...

 

Η ΝΥΦΗ ΜΕ Τ’ ΑΠΑΡΑΜΙΛΛΑ ΩΡΑΙΑ ΠΟΔΙΑ

 

ΣΑΠΦΩ

 

[Η ΝΥΦΗ ΜΕ Τ’ ΑΠΑΡΑΜΙΛΛΑ ΩΡΑΙΑ ΠΟΔΙΑ]

 

[…] δέκα, καὶ καθεμιᾶς ὁ πρῶτος […]

Τὰ λόγια αὐτὰ εἶπε τότε ἐκεῖ στὴ νύφη

μὲ τ’ ἀπαράμιλλα ὡραῖα πόδια:

στὴν κόρη τοῦ Κρονίδη τὴν πανέμορφη

ποὺ χίλιοι ἀκμαῖοι μενεξέδες τῆς ἐστόλιζαν

βαθιὰ καὶ τρίσβαθα τὸν κόρφο καὶ τὸν κόλπο,

καὶ μοιάζαν ὅλα ὡσὰν νά ’ταν σὲ μία μόνο κόρη

οἱ ἁγνὲς οἱ Χάριτες καὶ οἱ Πιερίδες Μοῦσες

σὰν ὅμιλος τοῦ κάλλους συναγμένες […]

Μελωδικὰ τραγούδια ἔτερπαν τὶς φρένες

τοῦ γαμπροῦ καὶ φθόγγοι λιγερόκρουστοι· […]

φρεσκοκομμένοι ἀγριόναρδοι τὴν κόμη τοῦ ἐστολίζαν

πλεγμένοι ἔτσι ὡς νὰ σοῦ θυμίζουν λύρα […]

κι ἡ χρυσοπέδιλη Αὐγὴ μὲ τῆς πορφύρας χρώματα

στίχους ἔγραφε στὸν οὐρανὸ ἐπιθαλάμιους

πολὺ καλύτερους ἀπ’ ὅσους σὲ παπύρους πάνω

διαβάζουμε γραμμένους […]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΣΠΑΡΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΑΠΦΩΣ

 

ΣΑΠΦΩ

 

ΣΠΑΡΑΓΜΑΤΑ

 

Ἄφθαρτος ὅμως εἶναι ὁ χρυσός, καθότι γιὸς τοῦ Δία…

***

Γιὰ τὴν Πειθώ, τῆς Ἀφροδίτης θυγατέρα λένε ὅτι εἶναι.

***

Τῆς δολοπλόκας Κυπρογέννητης κορίτσι ἡ ἐπιθυμία εἶναι.

***

Τυλίχτηκε ὄμορφα στ’ ἁβρὰ σεντόνια μέσα…

***

Πανὶ λινὸ καὶ μουσκεμένο.

***

Ἡ λάμψη της τοὺς ἔκαψε τὸ βλέμμα καὶ τὰ μάτια.

***

Τὴ γνώμη τὴ σκληρή σου κράτα, μὴ λυγίζεις.

***

Ἐγὼ αὐτὰ πολὺ καλὰ τὰ ξέρω — βαθιά μου μέσα τά ’χω νιώσει.

***

Οἱ μέριμνες, ὤ — τί κόποι καὶ τί ντράβαλα.

***

Ὁ δωρητὴς τῶν ἀλγηδόνων, ὁ μυθοπλόκος.

***

Ἡ λάμψη της τοὺς ἔφαγε τὸ βλέμμα καὶ τὰ μάτια.

***

Σκουριὰ δὲν πιάνει τὸ χρυσάφι.

***

Χρυσὰ ρεβίθια φύτρωναν στὶς ὄχθες.

***

Γιὰ μένα μήτε μέλι μήτε μέλισσα δὲν εἶναι.

***

Στὸν Ἔρωτα οἱ παλιὲς οἱ καλλονὲς στεφάνια ἐπλέκανε.

***

Στολίζεται, κοσμεῖται ἡ γῆς μὲ τὰ πολλὰ στεφάνια.

***

Δική μου καὶ ἡ δουλειά καὶ ἡ φροντίδα, κι εὐθὺς ἀνοίγω τὰ φτερά μου.

***

Κι ἀπ᾽ τὴ Γελλὼ πιὸ πολὺ αὐτὴ ἀγαποῦσε τὰ κορίτσια.

***

Κι ἀπ᾽ τ᾽ ἀβγὸ πολὺ πιὸ ἄσπρη...

***

Ποτήρια μὲ χρυσοὺς ἀστράγαλους στὸ πόδι τους.

***

Ἀναδενδράδες.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

 

ΤΡΕΙΣ ΒΡΑΔΙΝΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΛΙ ΣΙΑΟ ΝΤΟΥΝ

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

 

ΤΡΕΙΣ ΒΡΑΔΙΝΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΛΙ ΣΙΑΟ ΝΤΟΥΝ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΟΙΟΒΑΘΜΟ ΤΟΥ ΧΟΥ ΤΣΙ ΠΙΝΓΚ

1 Δεν μπορείς να εξαφανίσεις από προσώπου γης τὸν ἐχθρό σου; Παραιτήσου ἀπὸ στρατηγός και γίνε ζωόφιλος (αν, βεβαίως, σε δεχθεί το σωματείο τους ως δόκιμο μέλος).

2.Εξυπηρετείς τον εχθρό σου; Είσαι γεννημένος δούλος και σου αξίζει η χλεύη όλης της Αυτοκρατορίας.

Ε Έγινες φίλος με τον εχθρό σου; Τα ορφανά σου σε κλαίνε ήδη γοερά.

ΕΡΩΣ

 

ΣΑΠΦΩ

 

[ΕΡΩΣ]

 

Ἔρωτα, ἔρωτα,

ἀγαπημένε γιὲ

τῆς Γῆς καὶ τοῦ Οὐρανοῦ…

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ ΤΑ ΜΕΛΙΦΩΝΑ

ΣΑΠΦΩ

 

[ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ ΤΑ ΜΕΛΙΦΩΝΑ]

 

Γιὰ ὅλες τὶς καλές μου φίλες τώρα

ἐτοῦτα τὰ τερπνότατα τραγούδια

ἐγὼ θὰ γλυκοτραγουδήσω.

 

Θὲ νὰν τὰ πῶ γιὰ τὰ κοράσια τὰ μελίφωνα.

 

 

Μετάφραση: Γιῶργιος Κεντρωτής.