ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ, ΠΟΥ ΕΦΥΓΕ ΧΤΕΣ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ, ΠΟΥ ΕΦΥΓΕ ΧΤΕΣ

Ήταν Δεκέμβρης του 1975, παραμονές Χριστουγέννων. Μαθητής της ΣΤ΄ Γυμνασίου. Σάββατο, νωρίς το απόγευμα, βρισκόμουν στην Κόρινθο. Θα πήγαινα στο Λουτράκι να βρω έναν οικογενειακό γνωστό, και μετά από δύο ώρες θα επέστρεφα στην Κόρινθο, να πάρω το διερχόμενο στις 20.30 λεωφορείο από την Αθήνα για τη Νεμέα. Κοντά στον σταθμό του ΚΤΕΛ ήταν ένα δισκάδικο. Είχα καιρό, γι' αυτό και πετάχτηκα μέχρι εκεί. Με το που μπήκα, άκουσα να παίζει κάτι που δεν είχα ξανακούσει. "Τί είναι αυτό;" ρώτησα."Τα Πολιτικά τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου. Μόλις κυκλοφόρησαν", μου είπε ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού. Χρήματα επάνω μου είχα ίσα-ίσα για τα εισιτήρια της επιστροφής και για δυο σουβλάκια. Πού να μού φτάσουν να αγοράσω δίσκο 33 στροφών;! Το κατάλαβε ο άνθρωπος. "Θες να σου γράψω το δίσκο σε μια κασέτα;" μου είπε. Το "ναι" είχε βγει απ' το στόμα μου, προτού εκείνος τελειώσει την πρότασή του. Μετά τον ρώτησα πόσο θα μου κόστιζε. Μ' έκοψε, με ζύγισε. "Θα σ' τη χαρίσω την κασέτα", μου είπε. Τον ευχαρίστησα και του εξήγησα ότι θα γύριζα πίσω κατά τις 19.45΄. Μου είπε να μη με απασχολεί. Όντως την είχε την κασέτα έτοιμη. Του έδωσα σε μια λαδόκολλα τυλιγμένους δύο γύρους με πίτα. Τρελάθηκε από το είδος της ανταλλαγής ο άνθρωπος, αλλά, ευγενέστατος όπως ήταν, τα πήρ τα σουβλάκια. Το βράδυ αργά, στη Νεμέα, άκουσα τρεις φορές την κασέτα. 45άρα TDK. Στη μια της πλευρά τα τραγούδια του Μπήρμαν, στην άλλη του Χικμέτ. Μερακλής ο άνθρωπος! Την έχω ακόμα αυτή την κασέτα - χιλιοπαιγμένη.

Το τραγούδι που παιζόταν την ώρα που είχα μπει στο δισκάδικο, ήταν η"Μπαλάντα για τους ασφαλίτες". Το πρώτο τραγούδι του Μικρούτσικου που άκουσα. Και το αγαπώ πολύ, πιο πολύ απ' όλα του.

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ

 

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ

Βόλφ Μπήρμαν, "Στους παλιούς συντρόφους μου", μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ, Κάλβος, Αθήνα 1979.

 

 

ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΚΥ

WOLF BIERMANN

ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΚΥ

Στο τέλος όμως η κυβέρνηση έβγαλε ένα νόμο

πούλεγε πως όλοι οι υπήκοοί της

είναι ευτυχισμένοι!!

Οι παραβάτες του νόμου

θα τιμωρούνται με θάνατο

Σε λίγο

υπήρχαν πραγματικά μόνο πια

ευτυχισμένοι άνθρωποι

Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ.

Από το βιβλίο: Βολφ Μπίρμαν, «Στους παλιούς συντρόφους μου», μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ, Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα 1979, σελ. 36.

ΠΡΩΙΝΗ ΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΚΥ

WOLF BIERMANN

ΠΡΩΙΝΗ ΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΚΥ

Μια κυβέρνηση που δεν έχει να φοβάται

παρά το λαό

μπορεί να κρατήσει πολύ, τόσο

όσο κι ο λαός δεν φοβάται τίποτ’ άλλο

παρά την κυβέρνηση.

Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ.

Από το βιβλίο: Βολφ Μπίρμαν, «Στους παλιούς συντρόφους μου», μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ, Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα 1979, σελ. 35.

Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΑΝΙΕΡΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΟΥΡΤΟΒΙΚ


Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΑΝΙΕΡΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Μια από τις εθιμικές ανοησίες που κυκλοφορούν ακόμα και σήμερα, αντλώντας την πειστικότητά τους από τη δύναμη της αδράνειας που έχουν τα κλισέ, είναι ότι η πολιτική τάξη μας αντιστέκεται στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις από τον φόβο του πολιτικού κόστους. Ποιου πολιτικού κόστους τώρα πια; Τα κόμματα της εξουσίας έχουν καταρρεύσει ακριβώς λόγω των «εναλλακτικών μέτρων» που υιοθετούν για ν' αποφύγουν τις μεταρρυθμίσεις. Και ξέρουν πολύ καλά ότι η ελεύθερη πτώση τους θα συνεχιστεί ώς την εξαέρωσή τους όσο παίρνουν τέτοια μέτρα. Οπότε;
   Ο Πολ Κρούγκμαν, που μας αρέσει να τον επικαλούμαστε για τη σφοδρή κριτική του στις ευρωπαϊκές πολιτικές λιτότητας, έχει δηλώσει επανειλημμένα κι εμφαντικά κάτι που προτιμούμε ν' αντιπαρερχόμαστε: ότι η Ελλάδα αποτελεί ειδική περίπτωση. Κι εξηγεί ότι ενώ στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που παραπαίουν κάτω από το βάρος του χρέους και των ελλειμμάτων τους το πρόβλημα είναι οικονομικό, στην Ελλάδα είναι καθαρά πολιτικό.
   Ενας οικονομολόγος και στοχαστής του αναστήματος του Κρούγκμαν δεν μπορεί να εννοεί απλώς ότι η Ελλάδα βουλιάζει εξαιτίας της «αφροσύνης» των πολιτικών ταγών της. Εννοιες όπως αφροσύνη, επιπολαιότητα, ελαφρότητα κ.λπ. μπορεί να είναι γλαφυρές περιγραφές για πολλά πράγματα, από μια ατομική συμπεριφορά ώς ένα ορισμένο πολιτισμικό κλίμα, αλλά ποτέ δεν συνιστούν σοβαρή ερμηνεία πολιτικών και κοινωνικών φαινομένων.
 
Στην πραγματικότητα, ο μύθος και το άλλοθι του πολιτικού κόστους ήταν ένα φτενό παραπέτασμα, που κατέπεσε με την κρίση, αφήνοντας να φανεί πεντακάθαρα αυτό που βρισκόταν πίσω του: ένα σύστημα που εφαρμόζει τη στυγνότερη ταξική πολιτική σ' ευρωπαϊκή χώρα. Η περιπέτεια της λίστας Λαγκάρντ δεν μας έμαθε κάτι που αγνοούσαμε. Hταν απλώς μια εκκωφαντική επιβεβαίωση του γεγονότος ότι το πολιτικό μας σύστημα, ακόμα και μπροστά στον κίνδυνο του ξαφνικού θανάτου του, προτιμά να μετακυλίει στις πλάτες εκείνων των οποίων υποτίθεται ότι υπολογίζει την ψήφο τα βάρη εκείνων των οποίων πράγματι υπολογίζει το χρήμα. Μας υπενθύμισε επίσης η λίστα Λαγκάρντ ότι οι σχετικά ισορροπημένες ταξικές δημοκρατίες (από την εποχή του Κλεισθένη όλες οι δημοκρατίες ταξικές είναι, δεν χωρούν εδώ ψευδαισθήσεις) αυτοπροστατεύονται, με θεσμικά όργανα που επεμβαίνουν δυναμικά και, στην ανάγκη, παράτυπα για να περιορίσουν εκείνες τις αμετροέπειες και αθεμιτουργίες των ελίτ που απειλούν το σύστημα. Ενώ στη δική μας, βάρβαρα ταξική δημοκρατία υπάρχουν νόμοι που φτιάχτηκαν για να ξεπλένουν προκλητικές ανομίες της άρχουσας τάξης, πολιτικοί ιθύνοντες που δεν διστάζουν να βιάσουν το δημόσιο συμφέρον και να εξαθλιώσουν ολόκληρα κοινωνικά στρώματα για να ταΐσουν την απληστία των χορηγών και πατρόνων τους. Αν έτσι συντριβεί η πολιτική καριέρα τους, το κόμμα τους, το ίδιο το πολιτειακό καθεστώς, μικρό το κακό γι' αυτούς. Θα συνεχίσουν μια χαρά τη ζωή τους με καλοπληρωμένες διαλέξεις σε ινστιτούτα του εξωτερικού ή ιδιωτεύοντας πολυτελώς, χάρη στις «οικονομίες» τους από τον πολιτικό τους μόχθο.

Eχω ταξιδέψει σε όλη σχεδόν την Ευρώπη. Πουθενά αλλού δεν έχω δει τόσο κραυγαλέες κοινωνικές ανισότητες. Πουθενά αλλού δεν έχω δει την ολιγαρχία του πλούτου να επιδεικνύει αυτό τον πλούτο τόσο βάναυσα, τόσο αναίσχυντα (και κακόγουστα), με τρόπο που ασελγεί από κάθε άποψη πάνω στον περιβάλλοντα χώρο. Αν υπάρχει άλλη τόσο ακραία περίπτωση, φαντάζομαι ότι θα τη συναντήσει κανείς μόνο στη μετασοβιετική Ρωσία, όπου δεν έχω πάει. Τέτοιες ανισότητες δεν μπορεί να δημιουργήθηκαν απλώς από αδράνειες, παραλείψεις, αποτιτανώσεις του συστήματος. Χρειαζόταν γι' αυτές η συνειδητή συνέργεια της ιθύνουσας πολιτικής ελίτ.
Η οποία άλλωστε ταυτίζεται κοινωνικά ολοένα περισσότερο με την άλλη ελίτ, αυτή του χρήματος. Ο όρος «διαπλοκή» είναι υπερβολικά χλομός ή έχει γίνει ξεπερασμένος. Εδώ μιλάμε για κανονική σύντηξη. Τρανταχτή απόδειξη τα βιογραφικά όλων των πρωθυπουργών μας από το 1990 και δώθε. Δείχνουν ανθρώπους «από τζάκι», ανθρώπους που μεγάλωσαν με όλες τις ανέσεις και οι περισσότεροι δεν έχουν δουλέψει ούτε μια μέρα στη ζωή τους. Η όποια κοινωνική ευαισθησία τέτοιων πολιτικών πηγάζει, στην καλύτερη περίπτωση, από ιδέες, όχι από βιώματα. Eτσι κι αλλιώς, για να το πάμε πιο πέρα, σε καμιά σελίδα της νεότερης ελληνικής Ιστορίας δεν θα βρούμε πολιτικούς ηγέτες με την ταπεινή καταγωγή της «άκαρδης» Μάργκαρετ Θάτσερ, για παράδειγμα, ή της ακόμα πιο «άκαρδης» Aνγκελα Μέρκελ, αν και θα βρούμε αληθινά άκαρδους έλληνες ομολόγους τους. Ο κοτζαμπασισμός σ' εμάς αποδείχτηκε ανθεκτικότερος απ' ό,τι στη χώρα που μας κληροδότησε τη λέξη και τον θεσμό.

Μιλάμε συχνά για το στρατιωτικο-βιομηχανικό κατεστημένο των ΗΠΑ. Απεχθής συμμαχία, φονική για πλήθος λαών, αλλά πάντως παραγωγική για την εθνική οικονομία. Εμείς εδώ έχουμε ένα πολιτικο-επιχειρηματικό κατεστημένο το οποίο δεν είναι μόνον απεχθές αλλά και αντιπαραγωγικό, που σημαίνει μακροπρόθεσμα φονικό για τον ίδιο τον λαό του (και η «μακρά προθεσμία» έχει ήδη εκπνεύσει). Μια κρατικοδίαιτη επιχειρηματική ελίτ και μια πειθήνια σ' αυτή πολιτική ελίτ συνεργάζονται μέχρις αβύσσου για να συντηρήσει η καθεμιά τον παρασιτισμό της άλλης.   
    Το πώς η Ελλάδα θα μπορούσε ν' απαλλαγεί απ' αυτό το κατεστημένο χωρίς να θυσιάσει τις δημοκρατικές ελευθερίες της είναι ένας γρίφος που αμφιβάλλω αν μπορεί να λυθεί από ανθρώπινο σχέδιο. Μόνο στη δολιότητα της Ιστορίας μπορούμε να ελπίζουμε. Που σ' εμάς, βέβαια, μεταφράζεται συχνά με τον εθνομεταφυσικό όρο «ο θεός της Ελλάδας».


Δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ, στις 13 Οκτωβρίου 2012.

ΤΟΣΗ ΕΙΡΗΝΗ!

WOLF BIERMANN

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΧΕΛΝΤΕΡΛΙΝ

      «Έτσι ήρθα ανάμεσα στους Γερμανούς»

Σ’ αυτή τη χώρα ζούμε

σαν ξένοι μες στο σπίτι μας

   τη γλώσσα μας, σαν την

   ακούμε, δεν την καταλαβαίνουμε

   ούτε καταλαβαίνουν τί λέμε

   αυτοί που τη γλώσσα μας μιλάνε

Σ’ αυτή τη χώρα ζούμε

σαν ξένοι μες στο σπίτι μας

   Απ’ τα σφραγισμένα παράθυρα δεν μπαίνει τίποτα

   ούτε πόσο όμορφα είναι σα βρέχει έξω

   ούτε του άνεμου το ορμητικό μαντάτο

   για την καταιγίδα

Σ’ αυτή τη χώρα ζούμε σαν ξένοι

Σ’ αυτή τη χώρα ζούμε

Σαν ξένοι μες στο σπίτι μας

   Έσβησαν τα τζάκια της Επανάστασης

   στάχτη από αλλοτινές φωτιές έχουμε στα χείλια μας

   κρύα, όλο και πιο κρύα παγωνιά σταλάζει μέσα μας

Πάνωθέ μας έπεσε

       τόση ειρήνη!

            Τόση ειρήνη!

Τόση ειρήνη!

Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ.

Από το βιβλίο: Βόλφ Μπίρμαν, «Στους παλιούς συντρόφους μου», μετάφραση Δημοσθένης Κούρτοβικ, Εκδόσεις Κάλβος, Αθήνα 1979, σελ. 50.

ΤΟΥΣ ΕΧΩ ΣΙΧΑΘΕΙ

Η ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ WOLF BIERMANN ΚΑΙ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ


ΤΟΥΣ ΕΧΩ ΒΑΡΕΘΕΙ

Τις κρύες γυναίκες που με χαϊδεύουν,
τους ψευτοφίλους που με κολακεύουν,
που απ’ τους άλλους θεν παλικαριά
κι οι ίδιοι όλο λερώνουν τα βρακιά,
σ’ αυτήν την πόλη που στα δυο έχει σκιστεί,
τους έχω βαρεθεί.

Και πέστε μου αξίζει μια πεντάρα,
των γραφειοκρατών η φάρα,
στήνει με ζήλο περισσό,
στο σβέρκο του λαού χορό,
στης ιστορίας τον χοντρό το κινητή,
την έχω βαρεθεί.

Και τι θα χάναμε χωρίς αυτούς όλους,
τους γερμανούς τους προφεσόρους,
που καλύτερα θα ξέρανε πολλά,
αν δεν γεμίζαν ολοένα την κοιλιά,
υπαλληλίσκοι φοβητσιάρηδες,
δούλοι παχιοί, τους έχω βαρεθεί.

Κι οι δάσκαλοι της νεολαίας γδαρτάδες,
κόβουν στα μέτρα τους τους μαθητάδες,
κάθε σημαίας πλαισιώνουν τους ιστούς,
με ιδεώδεις υποτακτικούς,
που είναι στο μυαλό νωθροί,
μα υπακοή έχουν περισσή,
τους έχω βαρεθεί.

Κι ο παροιμιώδης μέσος ανθρωπάκος,
κέρδος ποτέ μα από παθήματα χορτάτος,
που συνηθίζει στην κάθε βρωμιά,
αρκεί να έχει γεμάτο τον ντορβά
κι επαναστάσεις στ’ όνειρά του αναζητεί,
τον έχω βαρεθεί.

Κι οι ποιητές με χέρι υγρό,
υμνούνε της πατρίδας τον χαμό,
κάνουν με θέρμη τα στοιχειά στιχάκια,
με τους σοφούς του κράτους τα ‘χουνε πλακάκια,
σαν χέλια γλοιώδικα έχουν πουληθεί,
τους έχω βαρεθεί.

Κι οι ποιητές με χέρι υγρό,
υμνούνε της πατρίδας τον χαμό,
κάνουν με θέρμη τα στοιχειά στιχάκια,
με τους σοφούς του κράτους τα ‘χουνε πλακάκια,
σαν χέλια γλοιώδικα έχουν πουληθεί,
τους έχω σιχαθεί.


Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ.


*********************************


DIE HABE ICH SATT

Die kalten Frauen, die mich streicheln
die falschen Freunde, die mir schmeicheln
Die scharf sind auf die scharfen Sachen
Und selber in die Hosen machen
In dieser durchgerissnen Stadt
- die hab ich satt!

Und sagt mir mal: Wozu ist gut
Die ganze Bürokratenbrut?
Sie wälzt mit Eifer und Geschick
Dem Volke über das Genick
Der Weltgeschichte großes Rad
- die hab ich satt!

Was haben wir denn an denen verlorn:
An diesen deutschen Professorn
Die wirklich manches besser wüßten
Wenn sie nicht täglich fressen müßten
Beamte! Feige! Fett und platt!
- die hab ich satt!

Die Lehrer, die Rekrutenschinder
Sie brechen schon das Kreuz der Kinder
Sie pressen unter allen Fahnen
Die idealen Untertanen:
Gehorsam - fleißig - geistig matt
- die hab ich satt!

Der Dichter mit der feuchten Hand
Dichten zugrunde das Vaterland
Das Ungereimte reimen sie
Die Wahrheitssucher leimen sie
Dies Pack ist käuflich und aalglatt
- die hab ich satt!

Der legendäre Kleine Mann
Der immer litt und nie gewann
Der sich gewöhnt an jeden Dreck
Kriegt er nur seinen Schweinespeck
Und träumt im Bett vom Attentat
- die hab ich satt!

Und überhaupt ist ja zum Schrein
Der ganze deutsche Skatverein
Dies dreigeteilte deutsche Land
Und was ich da an Glück auch fand
Das steht auf einem andern Blatt
- ich hab es satt!

ΤΡΑΓΟΥΔΑ Η ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ

ΤΡΑΓΟΥΔΑ Η ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ


ΕΤΣΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ - ΕΤΣΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ

Έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη
Ή κόκκινη από ζωή ή κόκκινη από θάνατο
Θα φροντίσουμε εμείς γι’αυτό
Έτσι πρέπει να γίνει
Έτσι θα γίνει

Στους μπουρζουάδες
Κριτική να κάνουμε
Αυτό δεν φτάνει
Του γουρουνιού του αστισμού
Να κόψουμε πρέπει τα πόδια
Έτσι πρέπει να γίνει
Έτσι θα γίνει

Η ελευθερία για μας
Είναι μια ωραία γυναίκα
Έχει υπογάστριο και υπεργάστριο
Δεν είναι κάνα χοντρογούρουνο αστικό
Έτσι πρέπει να γίνει
Έτσι θα γίνει

Ούτ’ ένας χαφιές
Δουλειά να μη βρίσκει
Κι έτσι στρατιά ολάκερη
Θε να ’χουμε ανέργων
Χριστούλη μου όμορφη που ’ναι
Η προφητεία αυτή
Έτσι πρέπει να γίνει
Έτσι θα γίνει


Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος.
Στίχοι: Wolf Biermann / Βολφ Μπήρμαν.
Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ.

ΟΙ ΠΙΣΤΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Ο ΘΑΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΒΟΛΦ ΜΠΗΡΜΑΝ


ΜΠΑΛΛΑΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΤΕΣ

Αισθήματα έχω αδελφικά
για της ασφάλειας τα φτωχά λαγωνικά
που με χιόνια και βροχές
να με φυλάνε έχουν διαταγές,
που μικρόφωνα βάζουν για ν' ακούν
όσα από το στόμα μου περνούν,
τραγούδια και βρισιές κι αστεία
στον καμπινέ και στην τραπεζαρία.
Αδέρφια μου ασφαλίτες, εσείς μόνο
το δικό μου ξέρετε τον πόνο.
Εσείς ξέρετε πως
η σκέψη μου είναι διαρκώς
τρυφερή και παθιασμένη
στον αγώνα αφιερωμένη.
Λόγια που αλλιώς θά 'χαν χαθεί
στα μαγνητόφωνά σας έχουνε γραφτεί.
Και για ύπνο όταν πάτε
τα τραγούδια μου ξέρω τραγουδάτε.
Ευχαριστώ γι αυτό πολύ
συνεργάτες μου πιστοί.


Μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ.