ΔΥΟ-ΤΡΕΙΣ ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

ΔΥΟ-ΤΡΕΙΣ ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

 

Μιας και τό 'φερε η κουβένα σήμερα, ας γράψουμε δυό λόγια, ιστορικής φύσεως, για το Τμήμα μας. Το Τμήμα μας, το ΤΞΓΜΔ, είχε επί έτη εχθρότητα με το Τμήμα Ιστορίας: από την ίδρυση του Ιονίου Πανεπιστημίου μέχρι τά τέλη του 2003. Δεν μιλάγαμε καν μεταξύ μας. Βόλευε αυτή κατάσταση κάποιους στο Τμήμα μας και κάποιους στο Τμήμα Ιστορίας. Το "διαίρει και βασίλευε" ήταν ο χρυσός κανόνας. Δεν χρειάζεται να γράψουμε ονόματα: όσοι ξέρουν ξέρουν. Ήδη μέσα στο 2003 δύο θαραλέοι και συνετοί χαμηλόβαθμοι (τότε) συνάδελφοί μου (που έχουν σελίδα στο FB και μπορούν να διαβάσουν τα γραφόμενά μου) έκαναν το "απονενοημένο": πήγαν φανερά σε εκδηλώσεις των Ιστορικών! Τρίτος στη σειρά τους ακολούθησα εγώ, που ήμουν από καιρό πρωτοβάθμιος. Κι έπειτα δυό-τρεις άλλοι δικοί μας. Πολύ στενοχωρήθηκαν κάποιοι "ισχυροί" από το Τμήμα μας, που νόμιζαν ότι απέναντί τους είχαν υπηκόους και σκλαβάκια και όχι ακαδημαϊκούς δασκάλους. Να μην τα πολυλογούμε, μεταξύ τελών του 2003 και αρχών του 2009 αδειάσαμε (με αγώνα και νομίμως) από τη σαβούρα, που εξυπηρετείτο από την εχθρότητα, και τα "βρήκαμε" με τους Ιστορικούς, που είναι μάλιστα όχι μόνο εξαιρετικοί συνάδελφοι, αλλά και καλή παρέα - τόσο καλή δε, που γίναμε και Σχολή αρκετά χρόνια αργότερα.

Έχοντας απαλλαγεί από τη σβουνιά και τη σαβούρα κάναμε οι εναπομείναντες πολύωρες συζητήσεις με ανοικτή διαδικασία: όσοι ήθελαν για οποιονδήποτε λόγο να αποχωρήσουν από το ΤΞΓΜΔ ήσαν ελεύθεροι να το κάνουν. Το ανσιέν ρεζίμ όμως δεν ησύχαζε. Είχε και ρίζες και χαφιέδες στο Τμήμα. Τέλος πάντων, ξεριζώθηκαν τα ζιζάνια με νόμιμες διαδικασίες την ώρα που έπρεπε. Κάποιοι μάς έσυραν στα δικαστήρια, όπως έσυραν και φοιτητές μας. Κερδίσαμε όλες τις δίκες, όπως και οι τότε φοιτητές μας. Και όταν ήρθε η ώρα να καθίσουν αυτοί στο σκαμνί, άρχισαν να παρακαλάνε να τους λυπηθούμε. Τον οίκτο μας τον είχαν ανέκαθεν, οπότε τους λυπηθήκαμε. Εγώ απλώς ζήτησα να μου δώσουν και επισήμως (με την υπογραφή τους και με βέβαιη χρονολογία) τη βιαβεβαίωση ότι υπήρξα ανέκαθεν καλός συνάδελφός τους. Αυτοί υπερέβαλαν: το έγραψαν αυτό, αλλά έγραψαν και ότι με υπολήπτονται, με θαυμάζουν, με αγαπούν και άλλα συναφή λογοτεχνικά. Έχω κορνιζάρει τις επιστολές τους με τις ωραίες και ευανάγνωστες υπογραφές τους.

Κάποιοι συνάδελφοι του Τμήματός μας ζήτησαν να φύγουν και να μετακινηθούν σε άλλα Τμήματα του Πανεπιστημίου μας. Τους διαβεβαιώσαμε ότι εμείς θα το επιτρέψουμε, διότι "γάμος με το ζόρι", ως γνωστόν, δεν γίνεται. Όταν κανένα από τα άλλα Τμήματα δεν τους πήρε, μας ζήτησαν να μείνουν στο Τμήμα μας. Εννοείται ότι το δεχθήκαμε. Λάθη εξ άλλου κάνουν όλοι.

Κάποιοι συνάδελφοι, και δη υψηλόβαθμοι, από άλλα Τμήματα ζήτησαν να ενταχθούν στο Τμήμα μας. Δεδομένης της ακαδημαϊκής ποιότητάς τους, αλλά και της τιμής που μας γινόταν, τούς δεχθήκαμε με χαρά, και είμαστε ευτυχείς που συνεργαζόμαστε μαζί τους. Ό ένας από αυτούς, μάλιστα, ήρθε από το Τμήμα Ιστορίας, από τον παλιό εχθρό μας!

Συνάδελφος που ανήκε παλιά στο Τμήμα μας και μετακινήθηκε (όχι ειρηνικά, αλλά νομίμως) σε άλλο Τμήμα του Ιονίου Πανεπιστημίου, ζήτησε να επανέλθει στο Τμήμα μας. Μετά χαράς ήταν η απάντησή μας, αλλά δεν το επέτρεψε η Συνέλευση του Τμήματος που υπηρετεί τώρα. (Στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα - ισχύει...)

Το ΤΞΓΜΔ έχει ένα καλό (και αυτό το καλό νικάει τα ενδεχομένως χίλια κακά του): έχει ήθος, έχει χαρακτήρα, έχει τσαγανό. Και το τσαγανό το απέκτησε αγωνιζόμενο στον ακαδημαϊκό στίβο. Με δουλειά, με δημοσιεύσεις, με γνώση. Αυτό μοχθούμε να το μεταφέρουμε στους φοιτητές μας.

Μετά τον Δεκέμβριο του 2003 σε κανέναν δεν τάχτηκαν θέσεις, ούτε θα ταχτούν. Εκλέγεται πάντα ο καλύτερος υποψήφιος, ακριβώς για να λειτουργεί καλά το Τμήμα και να είναι όσο το δυνατόν ευχαριστημένοι οι φοιτητές που μας διάλεξαν για τις σπουδές τους. Κι αν κάπου κάναμε λάθη (όχι, πάντως, εν γνώσει μας), τα όποια λάθη διορθώθηκαν: αποκαταστάθηκε η ακαδημαϊκή τάξη.

Αυτά - με άλλη αφορμή άλλα!

 

 

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Σεπτέμβριος 1976: Εισαγωγικές εξετάσεις για τη Νομική Αθηνών.

Το κείμενο που έπεσε από τον "Γοργία" του Πλάτωνα.

 

Ο ΜΑΙΤΡ ΝΙΚΟΛΑ ΠΑΠΑΝΤΙΜΙΤΡΙΟΥ...

Ο ΜΑΙΤΡ ΝΙΚΟΛΑ ΠΑΠΑΝΤΙΜΙΤΡΙΟΥ...

... αφυπηρέτησε σήμερα από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, το οποίο εκόσμησε επί 25ετία με την παρουσία του - διδάξας τόσο στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών στην αρχή, όσο και στο Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας στο τέλος. Εξαίρετος και πολύ αγαπητός δάσκαλος και συνάδελφος, "μορφή" του Ιδρύματος, αμετακίνητος σε θέματα αρχών, χωρίς "μου-σου-ξού" και "ψαλιδοκωλιές". Δεν θα γράψω περισσότερα τέτοια - διότι μπορεί το όλον να καταντήσει (άθελά μου) βραζιλιάνικη σαπουνόπερα.

Θα γράψω δυο-τρία άλλα, πράγματα, ξεκινώντας από το αυτονόητο: ότι ήμασταν και είμαστε οι καλύτεροι φίλοι. Δεν ήμασταν, όμως, πάντοτε φίλοι - για την ακρίβεια, αν δεν ήμασταν κιόλας εχθροί, εν πάση περιπτώσει δεν άντεχε ο ένας ούτε την ανάσα του άλλου. Και η διαφορετική πολιτική ιδεολογία και το εντελώς αποκλίνον ατομικό στυλ είχαν παίξει σε όλα αυτά έναν ρόλο, αλλά τον σημαντικότερο ρόλο τον είχε παίξει η μεθοδευμένη παραπληροφόρηση και τα χούγια των "ακαδημαϊκών" καλοθελητών - περί αυτών θα μιλήσω με άλλη ευκαιρία και εκτενώς. Τό έφερε, όμως, τύχη αγαθή και κάποια "ξεκάρφωτη"στιγμή βρεθήκαμε να συζητάμε. Στα πρώτα τρία λεπτά σφιγμένοι, στριτζωμένοι, στις επόμενες τρεις ώρες εντελώς άνετα, χαλαρότατα. Είχαμε γίνει φίλοι αμέσως, κολλητοί. Κολλητότατοι. Τις ιδεολογικές διαφορές τις κρατήσαμε: με λέει πάντα "ταξικό αντίπαλο" και με αναγκάζει να τον διορθώνω: "Ταξικοί εχθροί, είμαστε μαιτρ, μη με βάζεις να σου λέω τα αυτονόητα! Klassenfeinde, είμαστε, class enemies!" Αυτά συνήθως λέγονται στο εστιατόριο REX, του οποίου είμαστε επί έτη (όχι πελάτες, ούτε απλώς θαμώνες, αλλά) φίλοι. Σημειωτέον ότι μέχρι πρό τινος περίμενε / ονειρευότανε να γίνει επί τέλους η αστική επανάσταση στην Ελλάδα και να εξαφανιστεί ο μικροαστισμός - τώρα πια (μου λέει) δεν περιμένει απολύτως τίποτα.

Επειδή είναι σπουδαίος μουσικός και με διεθνή αναγνώριση (και ας μην του αρέσει να τα λεω αυτά) και επειδή κατ' επανάληψη ψήφισε στο Πανεπιστήμιο "μη αστικοδημοκρατικά ψηφοδέλτια" του έχω κολλήσει το "παράνομο" ψευδώνυμο "σύντροφος Κάρελ Στάμιτς", και του αρέσει να το... χρησιμοποιεί, όταν διαφωνεί με τους... δικούς του. Δεν θα αναφέρω πόσες φορές εμφανίστηκε στα δικαστήρια ως μάρτυς, για να υπεραστιστεί διωκόμενους φοιτητές από τα ακαδημαϊκά κατακάθια που δυστυχώς γνωρίσαμε (και) στο ΑΕΙ μας. Και υπερασπίστηκε επανειλημμένως και τους διωκόμενους μουσικούς του δρόμου που ενοχλούν τα ευαίσθητα αφτάκια κάποιων γελοίων τοπικών "ψευτοπαραγόντων", χωρίς ποτέ να υπολογίσει ο μαιτρ τί θα πει ο κοινωνικός του περίγυρος.

Τα μαθήματά του ήσαν πάντοτε ανοιχτά σε όλους - συναδέλφους, πολίτες, ελεύθερους ακροατές. Ήταν απόλαυση πραγματική - gaudium και laetitia! Η έκφραση της ατομικής άποψης ήταν ελεύθερη και αυστηρώς "ανεξίθρησκη". Το τί καβγάδες έχουμε, βέβαια, ρίξει στις αίθουσες διδασκαλίας, δεν λέγεται. Παλιοί φοιτητές μας μπορούν να βεβαιώσουν όχι μόνο το γεγονός καθαυτό, αλλά και το πόσο ωφελημένοι βγήκαν από τη "σφοδρή αντιπαράθεση". Εννοείται δε ότι η εν λόγω αντιπαράθεση είχε ενίοτε μορφή κανονικής μάχης, πέρα από ψευτοευγένειες και συνωμοτικά χαμογελάκια. Πέφτανε κορμιά κάτω!

Ο μαιτρ ομιλεί τέλεια αγγλικά, τέλεια γαλλικά. Και τα σαλονίστικα και τα λιμανίσια. Και τα σύγχρονα και τα μεσαιωνικά. Τί να λέμε τώρα; Και μπορεί να διηγηθεί γοητευτικότατα ιστορίες του στη ζούγκλα της Γουατεμάλας, στα χιόνια του Ιρκούτσκ και σε κάτι περιστασιακές κοζερί με τον Φρανκ Ζάππα! Μαιτρ Νικολά: ο άπαιχτος!

Στοπ εδώ. Αν συνεχίσω να γράφω κανονικά, δεν θα τελειώσουμε ποτέ. Δεν θα χαθούμε δα. Εξ άλλου το βράδυ θα μιλήσουμε στο τηλέφωνο.

Χαίρε μαιτρ Νικολά Παπαντιμιτριού! Χαίρε, σύντροφε Στάμιτς!

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΤΙΚΟ ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Η ομπρέλα που κρατάει ο μαιτρ έχει "ιστορία". Κυριακή απογευματάκι. Εγώ ετοιμαζόμουν να πάω να δω τον Θρύλο στην τηλεόραση. Ο Νικολά είχε βγεί βολτούλα, και συνατηθήκαμε στο "Ψυχιατρείο". Μας πιάνει βροχή, δυνατή. Εγώ είχα ομπρέλα δικιά μου, επάνω, στο γραφείο μου, αλλά καμία διάθεση δεν είχα να του τη δώσω, αφού δεν ήσαν ίδιοι οι δρόμοι μας ύστερα από λίγο. Αυτός θα πήγαινε στα μουράγια, κι εγώ "στης Κούλας" το ερυθρόλευκο στέκι. Παντού στο Ψυχιατρείο ερημιά. Τον λυπόμουν κιόλας, αλλά ομπρέλα δεν του έδινα με τίποτα. Και τότε μέσα στη βροχή διακρίνω παρατημένη ομπρελα -αυτή που βλέποεις στη φωτογραφία- σε μια καρέκλα στο Lunatico. Τρέχω, βρέχομαι, του την κουβαλάω. Κάνει πίσω στις αρχές του και δέχεται την "εξωτερική βοήθεια" έναντι αμοιβής: να στηθεί να τον φωτογραφήσω. Ιδού!

ΤΙ ΒΡΙΣΚΕΙΣ ΑΜΑ ΨΑΧΝΕΙΣ...

ΤΙ ΒΡΙΣΚΕΙΣ ΑΜΑ ΨΑΧΝΕΙΣ...

Τακτοποιώ -βδομάδες τώρα- τα πράγματά μου (βιβλία, σιντιά, ντιβιντιά - χάος!) και βρίσκω πράγματα που ήξερα ότι υπάρχουν, αλλά δεν ήξερα πού βρίσκονται. Σήμερα το πρωί, λοιπόν, ανακάλυψα και τούτο το χειρόγραφο / αντίγραφο: το "Μεσολλόγι"και το "Οροπέδιο" του Μιχάλη Κατσαρού αντιγεγραμμένα από εμένα. Είχα βρει στην πλουσιότατη Ρουμάνειο Βιβλιοθήκη των Μολάων αντίτυπα των βιβλίων αυτών. Αντέγραψα τα ποιήματα στο δεύτερο μισό του Σεπτέμβρη του 1976. Μόλις είχα δώσει εισαγωγικές εξετάσεις για το Πανεπιστήμιο, είχα γράψει καλά, ήμουν βέβαιος ότι θα περάσω στη Νομική Αθηνών. Είχα κατεβεί στους Μολάους, στον παππού και τη γιαγιά μου, για φθινοπωρινά μπάνια μέχρι να βγουν τα αποτελέσματα των εξετάσεων, στα μέσα Οκτωβρίου. Εκεί δανείστηκα βιβλία και τα διάβασα και κάποια από αυτά τα αντέγραψα. Συνήθως τα αντέγραφα σε σχολικά τετράδια. Τούτα εδώ αντιγράφτηκαν σε "κόλλες συμβολαιογράφου", από τη μπροστινή μεριά μόνο. Το 1988 χάρισα το χειρόγραφο στην Πολυξένη. Κάπου είχε "μπει", κάπου είχε "παραπέσει". Έκτοτε αγνοείτο η τύχη του. Βρέθηκε σήμερα. Και το χάρηκα πολύ. Τα "μαθητικά" καλλιγραφικά γράμματά μου του 1976, έχουν ήδη αλλάξει το 1988 - φαίνεται καθαρά!

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Κυριακή μεσημέρι σήμαινε τότε ραδιοφωνική αναμετάδοση των αγώνων ποδοσφαίρου. Τα αποτελέσματα των εισαγωγικών εξετάσεων εκφωνήθηκαν (κατά το ειωθός) την τρίτη Κυριακή του Οκτώβρη του 1976 από το Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ. Τα ονόματα εκφωνούνταν δε κατά αλφαβητική σειρά. Όταν είχαν φτάσει στη Νομική Αθηνών και στο "Κα" η εκφωνήτρια έκανε ένα διάλειμμα, για να μας ενημερώσει ότι ο Ολυμπιακός νίκησε με 1-0 τον Πιερικό στην Κατερίνη "με τέρμα του Κρητικοπούλου" (επί λέξει). Σε ένα-δυό λεπτά είχα περάσει κι εγώ στη Νομιοκή Αθηνών. Διπλή η χαρά!

ΔΥΟ ΣΤΙΓΜΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΑΒΒΑ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

ΔΥΟ ΣΤΙΓΜΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΑΒΒΑ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗ

Σε τούτο το σύντομο κείμενο θα μιλήσω για την πρώτη και για την τελευταία φορά που συνάντησα προσωπικά τον αείμνηστο Σάββα Θεοδωρίδη. Τις δύο στιγμές τις χωρίζουν 18 χρόνια (1999 – 2017). Θα ήταν παράλογο να μην υπήρχε σύνδεσή τους με τον Ολυμπιακό. Υπήρχε μεν, αλλά ήταν έμμεση. Το βασικό στοιχείο που ενώνει τις δύο στιγμές είναι τα βιβλία και τα διαβάσματα.

Δεν είναι πολύ γνωστό, αλλά ο Θεοδωρίδης διέθετε πλουσιότατη και ενημερωμένη βιβλιοθήκη. Αγόραζε συστηματικά έργα λογοτεχνίας, ιστορίας και φιλοσοφίας. Ήταν τακτικός πελάτης του Βιβλιοπωλείου της Εστίας, στην οδό Σόλωνος, κοντά στη Νομική Σχολή. Τώρα πια δεν είναι εκεί, έχει μεταφερθεί στην οδό Διδότου. Ο Σάββας συνήθως πήγαινε τα Σάββατα, αρκεί να έπαιζε ο Θρύλος στην Αττική. Ανέκαθεν η Εστία ήταν πέρασμα και στέκι φιλαναγνωστών, λογοτεχνών και διανοουμένων. Είχε πάντοτε άριστα ενημερωμένους υπαλλήλους, οι περισσότεροι εκ των οποίων όμως ήσαν αντιολυμπιακοί. Ολυμπιακός ορκισμένος ήταν (και είναι) ο γλυκύτατος Γιάννης Παπασημάκης. Από τους αντιολυμπιακούς άλλοι τον πείραζαν τον Σάββα και άλλοι του επιτίθεντο κανονικά. Ο Σάββας, όντας πάντοτε ο σε όλους γνωστός Σάββας, με ευγένεια και αποφασιστικότητα τους αντιμετώπιζε.

Για πολλά χρόνια ζούσα μεταξύ Αθηνών και Κέρκυρας. Αθήνα, Πρώτες μέρες του Γενάρη του 1999. Είχα επισκεφθεί την Εστία με τον γιό μου Δημήτρη, ετών 8, για να αγοράσουμε  βιβλία – ο καθένας τα δικά του. Είχαμε φτάσει στο ταμείο, και περιμέναμε τον ταμία, τον βαμμένο πράσινο (αείμνηστον πια και αυτόν) Χρήστο Σταυρακόπουλο να τακτοποιήσει κάτι τιμολόγια. Στο ένα περίπου λεπτό που περιμέναμε, ήρθε από πίσω μας ο Σάββας Θεοδωρίδης φορτωμένος βιβλία. «Περάστε κ. Θεοδωρίδη», του είπα. Τον είχα ξαναδεί αρκετές φορές, αλλά τότε ήταν η πρώτη φορά που του μίλησα. «Όχι, όχι, θα τηρηθεί η σειρά», είπε. Μια-δυο κουβέντες ανταλλάξαμε ακόμα, δεν θυμάμαι τι. Οπότε ο Χρήστος, που είχε τελειώσει τη δουλειά του με τα τιμολόγια, σήκωσε το κεφάλι του και αναφώνησε: «Ωχ, πλάκωσε όλη η γαυρίλα». Κλείνω εγώ τότε το μάτι του Σάββα, και ο Σάββας ρωτάει τον γιό μου πρώτα το όνομά του και κατόπιν τι ομάδα είναι. Ο Δημήτρης του απάντησε θαρρετά και δυνατά; «Ολυμπιακός!»

Πέταξε από τη χαρά του ο Σάββας: «Μπράβο, Δημήτρη! Μπράβο!». Και συμπλήρωσε: «Αφού ο μπαμπάς σου με αφήνει να περάσω πρώτος, θα το κάνω». Είχα ήδη ακουμπήσει τα βιβλία που θα αγοράζαμε στον πάγκο. Ο Σάββας τότε παίρνει το πάνω-πάνω από τα βιβλία μας και το βάζει στα δικά του. Ήταν μια όμορφη έκδοση για παιδιά του κλασικού παραμυθιού του Άντερσεν «Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα». Δεν του είπα τίποτα. Και τι να του έλεγα; Αφού πλήρωσε με κάποια καθυστέρηση (απαντώντας με σθένος και αταραξία στις πράσινες αιτιάσεις και κλάψες του Χρήστου), γύρισε και έδωσε το παραμύθι του Άντερσεν στον Δημήτρη: «Δώρο από μένα», του είπε.

Κέρκυρα, 5 Απριλίου 2017. Είμαι ανάμεσα σε αυτούς που παρουσιάζουν το βιβλίο του φίλου μου του Νίκου Μαυρωνά «Θρύλε μου» (εκδόσεις ΑΛΔΕ), στην αίθουσα τελετών της Φιλαρμονικής Ένωσης «Καποδίστριας». Παρευρίσκεται ο Σάββας Θεοδωρίδης. Κοσμοσυρροή. Αδιαχώρητο. Συγκλονιστική ερυθρόλευκη βραδιά.

Η φιλαρμονική παιάνισε τον ύμνο του Θρύλου και έγινε χαμός, καθώς όλοι μαζί τον τραγουδήσαμε και τον ξανατραγουδήσαμε. Μετά το πέρας της εκδήλωσης, στο δείπνο προς τιμήν του Θεοδωρίδη, που κράτησε κοντά 4 ώρες, είχα την τύχη να μιλήσω αρκετά μαζί του. Θυμηθήκαμε κάποιους κοινούς γνωστούς, και του θύμισα τη γνωριμία μας στο Βιβλιοπωλείο της Εστίας. Τρόπος του λέγειν «του θύμισα». Τη θυμόταν από μόνος του. Η ακένωτη μνήμη του… Μιλήσαμε επίσης για σημαδιακά ματς τόσο της δικής του καριέρας, όσο και του Θρύλου. Παρέθετε ακριβέστατες λεπτομέρειες με τα απαραίτητα πραγματολογικά και στατιστικά στοιχεία. Και επειδή ήταν «λιγόφαγος» και δεν απασχολήθηκε σχεδόν καθόλου με το φαγητό, μας έλεγε συνέχεια και με μοναδική αφηγηματική ικανότητα ένα σωρό ιστορίες μέσα και έξω από τα γήπεδα. Μας είπε, επίσης, ότι ένιωθε πάντα την Κέρκυρα σαν άλλον Πειραιά και ότι χαιρόταν που υπάρχουν στο νησί μας άνθρωποι που ασχολούνται ενεργά με τον Ολυμπιακό και την ιστορία του.

 Όταν χαιρετηθήκαμε για το καληνύχτισμα, στις 2 μετά τα μεσάνυχτα, μας είπε δυο-τρεις φορές ότι αυτές οι συναντήσεις του δίνουν «ζωή». Και μάλλον τότε πρωτοκαταλάβαμε ότι «κάτι έτρεχε» με την υγεία του. Και πριν από την «καληνύχτα» είπε: «Όταν γράφετε βιβλία για τον Ολυμπιακό μας, να μου το λέτε, κι εγώ θα έρχομαι».

Αντίο, Θρύλε των γηπέδων, Σάββα Θεοδωρίδη! Αντίο, αξέχαστε σύγγαυρε!

(Δημοσιεύθηκε στον σημερινό "Κόκκινο Πρωταθλητή"). 

ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΓΚΡΟΥΝΤΙΧ

ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΓΚΡΟΥΝΤΙΧ

(21 Απριλίου, επετειακό)

Εκπληκτικό ραδιόφωνο. Ακούγαμε ποδόσφαιρο και ειδήσεις. Έπιανε πολλούς ξένους σταθμούς. Μου άρεσε να ακούω αναμεταδόσεις ποδοσφαιρικών αγώνων από την Ιταλία - έτσι αγάπησα από μικρό παιδί τα ιταλικά (χωρίς να καταλαβαίνω τίποτε άλλο πάρεξ τα ονόματα των ομάδων και των ποδοσφαιριστών).

Από την αποφράδα ημέρα της 21ης Απριλίου 1967 έως και τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου 1974 κάθε βράδυ στις 21.40 πιάναμε Ντώυτσε Βέλε "από την Κολωνία", ν' ακούσουμε τα νέα! Το ραδιόφωνο αυτό μού θυμίζει ποδόσφαιρο και χούντα.

Οι γονείς μου ήσαν δεξιοί μεν (και "βασιλικοί"), αλλά διακηρυγμένα αντιχουντικοί. Στον πατέρα μου, που ήταν δημόσιος υπάλληλος, είχαν γίνει κατ' επανάληψη "συστάσεις", γιατί άκουγε (στη διαπασών) "παράνομους" ραδιοφωνικούς σταθμούς (δηλαδή ανελλιπώς Ντώυτσε Βέλε και ενίοτε Λονδίνο) και συναναστρεφόταν "αντεθνικά" στοιχεία.

Ένα τέτοιο "αντεθνικό" στοιχείο ήταν ο Γιάννης Μιχαλέτος, γυμνασιάρχης του 6ταξίου Γυμνασίου Μολάων Λακωνίας. Διανοούμενος ολκής, αλλά "αναρχοκομμουνιστής", γι' αυτό και είχε σταλθεί στους Μολάους. Ο πατέρας μου ήταν μαθητής του Μιχαλέτου στη δεκαετία του 30, όταν ό Μιχαλέτος είχε διοριστεί καθηγητής στα Κύθηρα και δίδασκε στους γυμνασιόπαιδες "Φάουστ" σε μετάφραση Χατζόπουλου και το "Τραγούδι της αδελφής μου" του Ρίτσου. Ξαναβρέθηκαν το 1964 στους Μολάους, και έκαναν παρέα, όπως κάνει παρέα ο δάσκαλος με τον μαθητή.

Στη διάρκεια της Χούντας ο πατέρας μου πήγε δύο φορές μάρτυρας υπερασπίσεως του Μιχαλέτου σε κάτι στημένες άθλιες δίκες. Θυμάμαι τον Μιχαλέτο στις 21 Απριλίου 1968 να υποχρεώνεται να εκφωνήσει λόγο υπέρ της "Εθνοσωτηρίου Επαναστάσεως". Ομίλησε περί Θουκυδίδου και Ελευθερίας στο Πνευματικό Κέντρο των Μολάων. (Δέκα χρονών παιδί, μου είχε κάνει εντύπωση το όνομα Θουκυδίδης.) Κλείνοντας την ομιλία του αναφώνησε "Ζήτω ο Βασιλεύς!", ο οποίος βεβαίως δεν υπήρχε ήδη από τις 13 Δεκεμβρίου 1967. Θυμάμαι ότι στο άκουσμα αυτό είχαν χειροκροτήσει τέσσερα άτομα μόνο, τρεις δεξιοί, καραμανλικοί, και ένας παπανδρεϊκός, ανάμεσά τους και ο πατέρας μου. Στις 21 Απριλίου 1970 ο πατέρας μου δεν παρέστη σε ανάλογη ομιλία και ερωτηθείς σχετικά είπε ότι δεν το έκρινε σκόπιμο.

Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς μετετέθη υπηρεσιακώς στη Νεμέα Κορινθίας. Εκεί βρήκαμε κόσμο πολύ από τη Θεσσαλονίκη, τη Δράμα, την Ξάνθη, το Διδυμότειχο. Και εκεί έγιναν συστάσεις να μην ακούει "παράνομους" σταθμούς και τα λοιπά. Διότι το Γκρούντιχ έκανε καλά τη δουλειά του και ενοχλούσε τα αφτιά των Ασφαλιτών. Στη Νεμέα, παρά ταύτα, περάσαμε υπέροχα. Θεωρώ και τη Νεμέα πατρίδα μου.

Είναι λίγο "άναρχο" το κείμενο. Αλλά το έγραψα έτσι όπως μου ήρθε, και το αφήνω αδιόρθωτο, όπως είναι, κι ας έχει και τίποτα λαθάκια.

ΜΙΑ ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ

ΜΙΑ ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ

Νοέμβρης του 1976, οι πρώτες μέρες. Δεν θυμάμαι ακριβώς πότε. Πάντως οι πρώτες μέρες. Φοιτητής της Νομικής Αθηνών. Τα μαθήματα είχαν αρχίσει την 1η του μηνός. Ελάχιστες οι γνωριμίες ακόμα. Γι' αυτό και πήγα μόνος μου. Σε κάποιον τοίχο είχα δει την αφίσα, που ανακοίνωνε την παράσταση "Καντάτα για τη Μακρόνησο και Σπουδή πάνω στα ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκη". Τόπος: το κλειστό γήπεδο του Σπόρτινγκ. Την ίδια μέρα δύο παραστάσεις: η πρώτη στις 20.00 και η δεύτερη στις 22.30. Βρέθηκα στην πρώτη. Το αδιαχώρητο - και μέσα και έξω στους δρόμους. Οι πρώτες και ενθουσιώδεις ημέρες της Μεταπολίτευσης - πολιτισμός και όνειρα... Με το μαγνητόφωνό μου (ένα πολύ καλό Φίλιπς) ηχογράφησα όλη τη συναυλία. Κανείς δεν νοιαζότανε τότε για κοπυράιτ... Σημειωτέον ότι η κασέτα αυτή υπάρχει ακόμα,... και "παίζει" ακόμα - θαύμα! Τί ήταν εκείνη η βραδιά;! Ο Θάνος Μικρούτσικος, η Μαρία Δημητριάδη, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Σάκης Μπουλάς, ο Γιώργος Κιμούλης και άλλοι. Μαγεία και παροξυσμός συνάμα! Στα δέκα μέτρα πιο πέρα μου ο Γιάννης Ρίτσος - φαινόταν κατασυγκινημένος. Δικά του τα τραγούδια της Καντάτας, δική του και η μετάφραση των στίχων του Μαγιακόφσκη. Κατεβαίνοντας τα σκαλιά, τον ακούμπησα στον αγκώνα και του ζήτησα συγγνώμη, έτσι "για να του μιλήσω". Λίγα χρόνια αργότερα διάβασα το αριστουργηματικό του πεζό "Με τον σκούντημα του αγκώνα..."
Από τον εμβληματικό αυτό δίσκο διαλέγω τον "Ντικ", αφού δεν μπορώ να βάλω όλα τα τραγούδια.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ, ΠΟΥ ΕΦΥΓΕ ΧΤΕΣ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΝΟ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟ, ΠΟΥ ΕΦΥΓΕ ΧΤΕΣ

Ήταν Δεκέμβρης του 1975, παραμονές Χριστουγέννων. Μαθητής της ΣΤ΄ Γυμνασίου. Σάββατο, νωρίς το απόγευμα, βρισκόμουν στην Κόρινθο. Θα πήγαινα στο Λουτράκι να βρω έναν οικογενειακό γνωστό, και μετά από δύο ώρες θα επέστρεφα στην Κόρινθο, να πάρω το διερχόμενο στις 20.30 λεωφορείο από την Αθήνα για τη Νεμέα. Κοντά στον σταθμό του ΚΤΕΛ ήταν ένα δισκάδικο. Είχα καιρό, γι' αυτό και πετάχτηκα μέχρι εκεί. Με το που μπήκα, άκουσα να παίζει κάτι που δεν είχα ξανακούσει. "Τί είναι αυτό;" ρώτησα."Τα Πολιτικά τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου. Μόλις κυκλοφόρησαν", μου είπε ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού. Χρήματα επάνω μου είχα ίσα-ίσα για τα εισιτήρια της επιστροφής και για δυο σουβλάκια. Πού να μού φτάσουν να αγοράσω δίσκο 33 στροφών;! Το κατάλαβε ο άνθρωπος. "Θες να σου γράψω το δίσκο σε μια κασέτα;" μου είπε. Το "ναι" είχε βγει απ' το στόμα μου, προτού εκείνος τελειώσει την πρότασή του. Μετά τον ρώτησα πόσο θα μου κόστιζε. Μ' έκοψε, με ζύγισε. "Θα σ' τη χαρίσω την κασέτα", μου είπε. Τον ευχαρίστησα και του εξήγησα ότι θα γύριζα πίσω κατά τις 19.45΄. Μου είπε να μη με απασχολεί. Όντως την είχε την κασέτα έτοιμη. Του έδωσα σε μια λαδόκολλα τυλιγμένους δύο γύρους με πίτα. Τρελάθηκε από το είδος της ανταλλαγής ο άνθρωπος, αλλά, ευγενέστατος όπως ήταν, τα πήρ τα σουβλάκια. Το βράδυ αργά, στη Νεμέα, άκουσα τρεις φορές την κασέτα. 45άρα TDK. Στη μια της πλευρά τα τραγούδια του Μπήρμαν, στην άλλη του Χικμέτ. Μερακλής ο άνθρωπος! Την έχω ακόμα αυτή την κασέτα - χιλιοπαιγμένη.

Το τραγούδι που παιζόταν την ώρα που είχα μπει στο δισκάδικο, ήταν η"Μπαλάντα για τους ασφαλίτες". Το πρώτο τραγούδι του Μικρούτσικου που άκουσα. Και το αγαπώ πολύ, πιο πολύ απ' όλα του.

ΣΠΙΤΙΑ ΣΤΗ ΝΕΜΕΑ

ΣΠΙΤΙΑ ΣΤΗ ΝΕΜΕΑ

Βρέθηκα στη Νεμέα, για να παρευρεθώ στο μνημόσυνο του συμμαθητή και φίλου Γιώργου Ανδριανάκου. Θλιβερό το καθήκον, αλλά είχα και την ευκαιρία να συναντήσω αρκετούς συμμαθητές, δύο παλιούς μας καθηγητές και πάρα πολλούς φίλους. Κάποιους είχα να τους δω για πάνω από 40 χρόνια... Στη Νεμέα έβγαλα το εξατάξιο Γυμνάσιο (1970-1976), και οι γονείς μου έμειναν εκεί μέχρι το 1979. Πολύ συχνά δεν πηγαίνω στη Νεμέα, αλλά την αγαπώ "σαν πατρίδα" - συμβαίνουν αυτά...

Το πρώτο μας σπίτι στη Νεμέα, Σεπτέμβριος 1970-Σεπτέμβριος 1971.

Από τον Οκτώβριο του 1971 έως και τον Οκτώβριο του 1979 μέναμε στο κέντρο του... κεντρικού δρόμου της Νεμέας: δίπλα στο "Καφενείο του Πέππα" και πάνω από το Στεγνοκαθαριστήριο "Ο  Ηλιος" του Ανδρέα Κατσίγιαννη. Ούτε το ένα ούτε το άλλο υπάρχουν πια. Μέναμε στην Οδό Δερβενακίων 34. Η Οδός Δερβενακίων, γνωστότερη ως "νυφοπάζαρο"! Το δωμάτιό μου ήταν αυτό με το κεκλιμένο παράθυρο.

Στο σπίτι του Νικολά και της Βάσως. Ο Νικολά ή Προφεσέρ. Ο δάσκαλός μου στα γαλλικά. Μάθημα κάναμε συνήθως στο δωμάτιο με το ανοιχτό παράθυρο, αλλά καμιά φορά στριμωχνόμαστε και στο καλύβι από δίπλα. Σήμερα δεν κατοικείται ούτε το σπίτι. Ο Νικολά, ο Προφεσέρ... ο αείμνηστος Νίκος Χρυσάιδος - πολλά χρόνια εξόριστος στη Γυάρο, στη Λέρο, στη Λήμνο, έβγαζε τα προς το ζην παραδίδοντας μαθήματα γαλλικών σε γκρουπάκια. Την ώρα του μαθήματος κάναμε τις αταξίες που συνήθως κάνουν οι μαθητές. Ακόμα ηχεί στ' αφτιά μου η φωνή του: "Μάθε γαλλικά, παλιοζώον, μπας και γίνεις (που δεν το βλέπω) άνθρωπος!" Πολλές φορές, στο τέλος του μαθήματος, μας απάγγελνε ποιήματα του Απολλιναίρ και του Βαλερύ.

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

ΟΛΥΜΠΙΑΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ από τον στρατό...

...και από τον αγώνα-μπαράζ του Θρύλου με τον Παναθηναϊκό στον Βόλο, το 1982.

Η ιστορία περιλαμβάνεται στο μυθιστόρημά μου "45 χρόνια βάζω γκολ στους Βάζελους", Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 2003.