ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...

 

ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

 

Μετά από τα λόγια τα νεκρά,

απ’ αυτά που ακόμα λέγονται ή έχουν λεχθεί,

τί ακριβώς περιμένεις; Φύλλα να πετούν στον αέρα,

μάλλον χαρτιά ιπτάμενα. Ποιός ξέρει; Κάτι λόγια

χαλασμένα, σαν την ηχώ ή το φως που πεθαίνει εκεί, μέσα σε νύχτα μεγάλη.

 

 Όλα είναι νύχτα – νύχτα βαθιά.

Πεθαίνεις σημαίνει ξεχνάς κάποιες λέξεις που ειπώθηκαν

σε στιγμές οργής ή απόλαυσης, έκστασης ή εγκατάλειψης

όταν, έχοντας ξυπνήσει η ψυχή, προβάλλει στα μάτια

μάλλον σαν φως παρά με κάποιον ιδιαίτερο ήχο.

Ήχος ιδιαίτερος δηλαδή, αφού είναι ήδη διαθέσιμος

δυνάμει του ότι ως ήχος βρίσκεται σε ανοιχτή σελίδα,

και ακουμπάει σε λέξεις, ή αυτές καταλαβαίνουν απ’ τον ήχο

τον αέρα και μετά ξαποσταίνουν.

Όχι με καμιά υπέρτερη δύναμη,

αλλά με διάταξη, αν θέλετε, αλάνθαστη, άψογη.

Υπάκουα, λοιπόν, τα λόγια αυτά επιμένουν

στη δύναμή τους, όντας δε πειθήνια

δείχνονται κυρίαρχα· κάτω απ’ το φως εμφανίζονται

με γλώσσα ανθρώπινη που εφαρμοζόμενη τα εκφράζει.

 

Το χέρι ανακόπτει

την κίνησή του να τα βρει –

όχι να τα βρει, να τα ανακαλύψει, χρήσιμα, καθώς, ενώ λάμπουν, αποκαλύπτουν·

και όταν αποτυγχάνουν, απογοητευμένα, εξατμίζονται.

 

Έτσι καμιά φορά συναντιούνται, κοιμούνται,

υπολείμματα στο τέλος μιας πυρκαγιάς ανέγγιχτης

που, κι αν πεθάνει, δεν ξεχνά,

μα η μνήμη της την έχει αφήσει αδύναμη, και μένει εκεί, τη βρίσκεις.

 

Όλα είναι νύχτα – νύχτα βαθιά.

Πεθαίνεις σημαίνει ξεχνάς λέξεις, ελατήρια, γυαλιά, σύννεφα,

για να επιμείνεις σε μια διάταξη

αόρατη τη μέρα, αλλά βέβαιη τη νύχτα, σε μιαν απύθμενη άβυσσο.

Το χώμα εκεί, αυστηρότατο,

δεν επιτρέπει αγάπη άλλη εκτός ​​απ’ το κέντρο ολόκληρο.

Κανένα άλλο φιλί εκτός απ’ αυτό.

Ούτε άλλη αγάπη από την αγάπη που, πνιγμένη, ακτινοβολεί συνέχεια λάμψεις.

 

Στις νύχτες τις βαθιές

βρέθηκαν ν’ ανταποκρίνονται τέλεια ανάμεσά τους

οι λέξεις οι παρατημένες και οι λέξεις οι υπνώττουσες.

Στα ιπτάμενα χαρτιά ποιός τις ξέρει; ποιός τις ξεχνά;

Μπορεί κάποια στιγμή να βρουν απήχηση –ποιός ξέρει; –

σε κάτι λίγες αδελφικές καρδιές. Μπορεί.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΜΠΛΟ ΝΕΡΟΥΔΑ

 

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΜΠΛΟ ΝΕΡΟΥΔΑ

εδώ

Συζήτηση με τον εξαίρετο Θέμη Ροδαμίτη στη Φωνή της Ελλάδας

και στην εκπομπή «Η Δική μας Πόλη» – Αφιέρωμα στον Πάμπλο Νερούδα | 22.09.24

Στο πρώτο μέρος, έγιναν αναφορές στη μακρά και συναρπαστική ποιητική διαδρομή του, στα βραβεία του, στην αγάπη του για τη γλώσσα, για το περιβάλλον, για τη χώρα του τη Χιλή.

Διάβασαν ποιήματα οι ηθοποιοί Ακύλλας Καραζήσης και Μιχάλης Μητρούσης και ακούστηκαν μελοποιημένα ποιήματά του από Έλληνες συνθέτες, καθώς και ισπανικά, από τη Δανάη Στρατηγοπούλου.

Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής ο μεταφραστής και βραβευμένος ποιητής Γιώργος Κεντρωτής, με αφορμή το βιβλίο του Νερούδα «Τη ζωή μου ομολογώ, την έζησα», που μετέφρασε και επιμελήθηκε, σε μια συζήτηση με τον Θέμη Ροδαμίτη, μίλησε για την επίδραση της ποίησης του Νερούδα στο ευρύτερο κοινό αλλά και στους νέους, καθώς και για την ιδιαίτερη δυναμική της γλώσσας.

Ο φιλοξενούμενος στο στούντιο μίλησε επίσης για τους σημαντικούς σταθμούς στην πορεία του ποιητή, τα παιδικά του χρόνια, για τα μέρη που ταξίδεψε κι αγάπησε, για τους ανθρώπους και ομότεχνούς του που ξεχώρισε, ανάμεσα τους τον Λόρκα, τον Ραφαέλ Αλβέρτι, τον Φιντέλ Κάστρο, τον δολοφονηθέντα πρωθυπουργό Αλιέντε στην κυβέρνηση του οποίου υπήρξε και διπλωμάτης.

Αναφορές έγιναν και στις σημαντικές διαλέξεις του, καθώς και στις σημειώσεις που εμπλουτίζουν σημαντικά τα απομνημονεύματά του.

«Η ζωή μου είναι ζωή που φτιάχτηκε απ’ όλες τις ζωές, απ’ τις ζωές του ποιητή όλες» είχε πει ο Πάμπλο Νερούδα.

O Πάμπλο Νερούδα έφυγε από την ζωή στις 23 Σεπτέμβρη του 1973.

ΣΟΛΩΜΟΣ

ΣΟΛΩΜΟΣ

ΖΑΚΥΝΘΟΣ

ΖΑΚΥΝΘΟΣ

ΣΟΛΩΜΟΣ ΚΑΙ ΦΩΣΚΟΛΟΣ

 

ΖΑΚΥΝΘΟΣ

Ομιλία μου στη Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη Ζακύνθου για τον Ούγο Φώσκολο και τον Διονύσιο Σολωμό.

ΠΕΤΡΑΡΧΗΣ ΚΑΙ ΛΟΡΚΑ

 

ΠΕΤΡΑΡΧΗΣ ΚΑΙ ΛΟΡΚΑ

Πρώτες διορθώσεις τυπογραφικών δοκιμίων

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...

 

ΘΛΙΨΗ Ή ΠΟΥΛΙ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΘΛΙΨΗ Ή ΠΟΥΛΙ

 

Τούτη η θλίψη πουλί είναι σαρκοφάγο·

και το σούρουπο προσφέρεται στη μοναξιά που μας φθείρει.

Μάταια τραγουδάει το ποτάμι στα δάχτυλα ή πιάνει να χτενίζει –

να χτενίζει κόμες, ψάρια, εξοντωμένα στήθη.

 

Τούτη η χάρτινη θλίψη του – από στρατσόχαρτο μάλλον·

ένα καλάμι γίνεται κουρασμένου ανεμόμυλου στήριγμα·

το ροζ χρώμα ντύνεται κίτρινο·

το ίδιο και τα μάτια χωρίς τα τσίνορά τους.

 

Το χέρι είναι μακρύ σαν το μέλλον κάποιου παιδιού·

μα γιατί να μεγαλώνει, αν το ποτάμι τραγουδάει τη θλίψη,

καθώς βλέπει να φτάνει σε νερά πιο ρωμαλέα,

που δεν μπορούν να καταλάβουν ό,τι δεν είναι τυραννία;

 

Φτάνει στην ακτή που είναι σαν μπράτσο από άμμους,

που είναι σαν παιδί που μεγάλωσε απότομα

και νιώθει αίφνης εκεί ένα πουλί να έχει καθίσει στον ώμο του.

Φτάνει σαν χείλη υφάλμυρα και πληγωμένα.

 

Πουλί που ραμφίζει κομματάκια αίμα,

αλάτι θαλασσινό ή ροδαλό για το κίτρινο πουλί,

για εκείνο το μακρύ χέρι από κερί φίνο και γλυκό

που τεντωμένο μες στο θαλασσόνερο χάνεται, τελειώνει.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΓΛΥΠΤΙΚΗ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΓΛΥΠΤΙΚΗ

 

Τεράστιο βουνό, όγκος μέγας,

όλο σκιές, σε τοπίο καστιλιάνικο.

Φαράγγι εγκάθετο, μες στη νύχτα, και πανέτοιμο

ενάντια στον περιβάλλοντα ορθώνεται χώρο.

Γλύπτη εσύ, που με το χέρι σου

τό ’φτιαξες, πιάσε

και παραμόρφωσε το συναίσθημα εκεί που με λαξεύεις,

την όψη μου σκλήρυνέ την,

σμίλεψέ την ζωντανή με το χέρι σου, σε βράχο συμπαγή.

Δηκτικέ καλλιτέχνη,

στα πλευρά χτύπησέ με.

Όλο ακμές να είναι και όλο δύναμη

τούτη δω η γωνία,

το δε φως των ματιών μου ας είναι μάρμαρο.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΙΣΚΙΟΣ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΙΣΚΙΟΣ

 

Δεν ξέρω τί έχω εγώ και τί έχεις εσύ,

ίσκιε μου, που αποτραβιέσαι μακριά μου·

ποιό ακρογιάλι μού γλείφει

τα πόδια και γυρνάει σ’ εσένα·

ποιά γέφυρα με συνδέει με κάποιο ποτάμι

κι ούτε που ξέρω καν εγώ αν θα πεθάνει·

σε ποιά δεντροκορφή θ’ ανεβαίνει

το μέτωπό μου στον άνεμο·

τί είδους ρίζες στην άμμο

θα είναι τα πόδια για μένα·

τί επενδύτης σκιάς μού είναι

η νύχτα, εντελώς αθόρυβα, εδώ τώρα.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

Ο ΑΕΡΑΣ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

Ο ΑΕΡΑΣ

 

Πιο πολύ κι απ’ τη θάλασσα, ο αέρας,

πιο αχανής κι απ’ τη θάλασσα, είναι ήρεμος.

Υψηλό πέπλο διαύγειας άνευ ετέρου,

ίσως μια μέρα της γης ο φλοιός μπορέσει

να σε νιώσει ανθρώπινο. Ανίκητος

ο αέρας δεν ξέρει ότι έχει ζήσει στο στήθος σου.

Χωρίς μνήμη, αθάνατος, λάμπει ο αέρας – λάμπει.

 

Μετάφραση; Γιώργος Κεντρωτής.

ΚΗΠΟΣ ΤΗ ΝΥΧΤΑ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΚΗΠΟΣ ΤΗ ΝΥΧΤΑ

 

Φως και σιντριβάνι, λευκά, ζεστά.

Του κήπου η φωνή η ασημένια. Η νύχτα.

Ένα μονοπάτι ανεβαίνει και πεθαίνει.

Η ψυχή μου πάει από το δρόμο. Φωνές.

 

—Ω φεγγαρόφωτο του καθαρού σιντριβανιού!—

(Η ψυχή μου περνάει από τον κήπο. Το σιντριβάνι.)

—Ω ποτάμι καθαρό με την πεντακάθαρη λέμφο!—

(Η ψυχή μου περνάει από τον κήπο. Πεθαίνει...)

 

Των εύθυμων φωνών σβήνει ο απόηχος…

(Η ψυχή μου πάει από το δρόμο. Σελήνη.)

Του κήπου η φωνή η ασημένια. Η νύχτα.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΒΡΕΧΕΙ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΒΡΕΧΕΙ

 

Σήμερα το απόγευμα βρέχει, βρέχει πεντακάθαρη η εικόνα σου.

Στη μνήμη μου μέσα ανοίγει η μέρα.

Μπήκες. Δεν ακούω.

Η μνήμη μου την εικόνα σου μόνο μού δίνει.

Μόνο το φιλί σου ή η βροχή σου πέφτει στη μνήμη μου.

Βρέχει η φωνή σου, βρέχει και το λυπημένο φιλί σου,

το φιλί το βαθύ, φιλί μες στη βροχή μουλιασμένο.

Υγρά τα χείλη σου – υγρά.

Κάθυγρο και γεμάτο μνήμες κλαίει το φιλί

από ψηλά, από γκρίζους ουρανούς ευαίσθητους.

Βρέχει ο έρωτάς σου και βρέχει τη μνήμη μου,

πέφτει και πέφτει συνέχεια και συνέχεια.

Το φιλί πέφτει στο βάθος, στο βάθος,

και γκρίζα η βροχή πέφτει και πέφτει ακόμα συνέχεια.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ

 

VICENTE ALEIXANDRE

 

ΘΑΛΑΣΣΙΝΟ ΝΕΡΟ

 

Θαλασσινό νερό, ποιός το νιώθει;

ποιός το έχει δει; ποιός το γνωρίζει;

ποιός θ’ αποκρυπτογραφήσει την κλείδα

του αλατιού; – με χάρισμα προορατικό αυτός…

Ουδέποτε αφρός ή χείλι καυτό.

Ίσκιος πικρός δίχως όνειρα.

Πεισματική, αποτυχημένη απόπειρα

ενός αίματος υπόγειου,

ενός έναστρου αίματος χυμένου,

τρελού και θλιμμένου απ’ ό,τι βλέπει στον ύπνο του.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.