ΤΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔ

 

FEDERICO GARCÍA LORCA

 

ΤΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

 

Τραγουδάει το ρολόι

μηχανικά

μετράει τις ώρες.

Εφτά ή δώδεκα

το ίδιο είναι

κι εγώ δεν είμαι εδώ.

Της σάρκας είναι το σημάδι

που τ’  άφησα φεύγοντας

για να ξέρω πού είναι το μέρος μου

όταν γυρίσω.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΣΤΟΝ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟ

 

ΣΤΟΝ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟ

Στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου, στο Americano. Με τον Αντώνη Πετράτο και τον Νίκο Κάσσιο.... καφέδες, μπιρίτσες...

Θεματολογία στενή και περιορισμένη: Ολυμπιακός, Ποίηση, Ολυμπιακός... επί ώρες...

ΑΓΩΝΙΑ

 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΕΤΡΑΤΟΣ

 

ΑΓΩΝΙΑ

 

Φοβόταν τη ζαριά να παίξει

κόκκινο μαύρο στο μπετόν

κι αρνιότανε να ταξιδέψει

με το λευκό των σκελετών

 

Τραβούσε μέσ’  από τη θήκη

τραγούδια των παλιών ετών

και ήξερε σε ποιόν ανήκει

η μοίρα των χαρταετών

 

Σαν κόπηκε το κορδονέτο

και τη ζωή του αμόλησε

ο μπόμπιρας με το κασκέτο

το αίνιγμα τού τό ’λυσε

 

Σαν καύτρα από τσιγάρο σκέτο

στα χείλη του το κόλλησε

ΝΥΚΤΕΡΙΝΟ ΜΕ ΛΕΠΤΟΤΑΤΟ ΜΗΝΙΣΚΟ

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

 

ΝΥΚΤΕΡΙΝΟ ΜΕ ΛΕΠΤΟΤΑΤΟ ΜΗΝΙΣΚΟ

 

Ἀπ᾽ τ᾽ ἀνοιχτὸ παράθυρο χυνόταν

ἀργὰ τὸ μέλι τοῦ κλειδοκυμβάλου:

ὑποσημείωση ἐμβριθὴς τοῦ σάλου

ποὺ ἐζοῦσαν οἱ καρδιές — ἔτσι ἀκουγόταν!

 

Ἀπ᾽ τὸ χρυσὸ δρεπάνι τῆς σελήνης

ὡσὰν κυψέλη ἐγκυμονοῦσα μέλη

κρυστάλλινα κρεμόταν σὲ τσιγκέλι

 

οὐράνιο τὸ ἐλιξήριο τῆς σαγήνης.

Τῶν διαβατῶν ἡ ἀνάσα ἐρχόταν νά ᾽μπει ν᾽

 

ἀγγίξει πλῆκτρα τοῦ Ἀλεξάνδρου Σκριάμπιν.

https://www.youtube.com/watch?v=7ClDFmFmr0k&list=RD7ClDFmFmr0k&start_radio=1

ΑΝΤΟΝΕΝ ΑΡΤΩ

 

ΣΤΗ ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑ

PABLO NERUDA

 

ΣΤΗ ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑ

 

Έτσι, όπως και στα χρόνια του Σαντίνο,

στη Γουατεμάλα ν’ ανθεί είδα το ρόδο.

Είδα να υπερασπίζονται του φτωχού τη γη.

Το δίκιο να φτάνει σ’  όλα τα στόματα.

Όντας ο Άρμπενς ένα με το λαό του

άνοιγε το λεπτεπίλεπτο και κραταιό του χέρι

και τα σχολεία γίνονταν σιτοβολώνας

με προοπτικές λαμπρές, νικητήριες,

ώσπου ήρθαν του Καναλιού τα νύχια τα μακριά

και κόψαν της αυγής  τον δρόμο.

Οι βορειοαμερικάνοι εμπρηστές

έριξαν παντού δολάρια και βόμβες·

άνοιξε μαγαζάκι ο θάνατος,

τις θηλειές τις έφτιαξε η Γιουνάιτεντ Φρουτ.

Έτσι δολοφονήθηκε η Γουατεμάλα —

την ώρα που σαν περιστέρι πέταγε ψηλά.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΣΤΗ ΡΩΜΗ

 

PIER PAOLO PASOLINI

 

[ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΣΤΗ ΡΩΜΗ]

 

Οἱ φωνὲς ποὺ ἀκούγονταν ἔρχονταν ἀπὸ μιὰν αὐλίτσα πίσω  ἀπ’ τὸ ξύλινο σπίτι τοῦ παπᾶ, ἀπέναντι ἀπ’ τὸν σκαμμένο λάκκο. Ἦταν κάτι παιδιὰ ποὺ ἔπαιζαν κάτω ἀπό ’να ὑπόστεγο στὴν ἄκρη τῆς μικρῆς αὐλῆς τοῦ πρεσβυτέριου. Τὸ τελευταῖο φῶς τοῦ ἥλιου, κόκκινο καὶ μὲ δροσεράδα τώρα πιά, ἔπιανε μὲ τὶς ἀχτίδες του ὅλο τοῦτο τὸ μέρος. Τέσσερα παιδάκια, τὰ πιὸ μικρά, ἔπαιζαν ποδοσφαιράκι, κι ἄλλα δύο πίνγκ-πόνγκ. Ἄλλα παρακολουθοῦσαν ὄρθια, κι ἄλλα καθιστά, ἀπὸ κάτι κασόνια.

Ὁ Τομάζο τό ’ξερε ὅτι στὰ κτίρια τῆς ΙΝΑ-Κατασκευαὶ Οἰκειῶν κατοικοῦσαν δύο κατηγορίες ἀνθρώπων: ἀπ’ τὴ μιὰ μεριὰ ἦταν κρατικοὶ ὑπάλληλοι, σιδηροδρομικοί, τραμβαγιέρηδες, πού ’χαν πάρει σπίτια μὲ τὴ μεσολάβηση τῶν συνδικάτων τους, καὶ ἀνάμεσά τους ἔβρισκες καὶ λογιστές, ἐργολάβους καὶ καλοβαλμένο κόσμο τοῦ ἰδίου φυράματος, κι ἀπ’ τὴν ἄλλη τὴ μεριὰ ὑπῆρχαν ἄνθρωποι ποὺ ἴσαμε τότε ἔμεναν σὲ τρῶγλες καὶ σὲ παλιοκάλυβα, στοὺς ὁποίους ἐρχόταν ὁ δῆμος κάθε τόσο καὶ τοὺς παραχωροῦσε κανὰ σπίτι… μιλᾶμε τώρα γι’ ἀνθρώπους ἢ ψωμολυσσασμένους ἢ τοῦ ὑπόκοσμου.

Τ’ ἀγόρια πού ’παιζαν στὸ προαυλιάκι τῆς ἐκκλησίας πρέπει νά ’ταν ὅλα τους σπουδαστές καὶ παιδιὰ τοῦ μπαμπᾶ καὶ τῆς μαμᾶς, κι ἄλλος λίγο ἄλλος πολὺ ἦταν οἱ νέοι γείτονες στὸ σπίτι τοῦ Τομάζο.

Ἔπαιζαν ἀλλοπαρμένοι ποδοσφαιράκι καὶ πίνγκ-πόνγκ. Ἦταν κι αὐτοί, ὅλοι τους, ντυμένοι μόρτικα, μὲ ἀμερικάνικα παντελόνια γεμάτα γυαλιστερὰ κουμπάκια, μὲ τὶς ζῶνες δεμένες ψηλά, καὶ φοροῦσαν φανέλες. Ἦταν, ὅμως, ὅλοι τους φρέσκοι-φρέσκοι κι ἔλαμπαν ἀπὸ καθαριότητα, λερωμένοι λίγο πίσω καὶ μπροστά, ὄχι ἀπ’ τὴ δουλειά, ὄχι, ἀλλὰ ἐπειδὴ    παίζοντας κάθονταν ἐδῶ κι ἐκεῖ ἢ ξύνονταν μὲ βρόμικα χέρια.

Ἕνας χλεμπονιάρης ἐκεῖ, χλομός-χλομός, μὲ δυὸ κατάμαυρα μάτια ποὺ τὸν ἔκαναν νὰ μοιάζει πριγκιποπούλο τῆς Ἀραβίας, κοίταζε εἰρωνικὰ ἕναν φίλο του πού ’παιζε πίνγκ-πόνγκ. «Ρὲ Γιακομπάτσι», ἔλεγε, «σπίτι ρὲ δὲν ἔχεις; Τράβα σπίτι σου, ρέ!» Γέλασε λίγο, μόνος του, μασώντας τὴν ἀμερικάνικη τσίχλα του, καὶ πρόσθεσε: «Ἄντε ρὲ νὰ πλυθεῖς, παλιοβρομιάρη!»

Ὁ Γιακομπάτσι ἦταν πάρα πολὺ ἀπασχολημένος μὲ τὸ παιχνίδι του γιὰ νὰ κάτσει νὰ τοῦ ἀπαντήσει. Ὅταν, ὅμως, τὸ μπαλάκι ἔπεσε κάτω καὶ πῆγε μὲ πηδηματάκια ὣς τὸ βάθος-βάθος τοῦ ὑπόστεγου, σκύβοντας νὰ τὸ πιάσει τοῦ ’πε: «Ρὲ Ντὶ Φά —τί λές;—, θὰ μοῦ τὰ σπάσεις κι ἄλλο τ’ ἀρχίδια;»

«Δὲν τὸ κόβεις λέω ’γώ, ρέ!» εἶπε τ’ ἄλλο ἀγόρι. Καὶ συνέχισε νὰ μασάει μ’ ὅλη του τὴν ἡσυχία τὴν τσίχλα του. Ὕστερ’ ἀπὸ λίγο σηκώθηκε, πλησίασε τὸ φίλο του καὶ τοῦ ’πε: «Σειρά μου τώρα!» «Μὰ τί, οὔτε πέντε λεφτὰ δὲν ἔπαιξα!» εἶπε αὐτὸς σμίγοντας τὰ φρύδια του καὶ σφίγγοντας τοὺς ἀγκῶνες του πάνω στὸ στῆθος του καὶ μὲ τὴ ρακέτα στὸ χέρι. «Τί πέντε λεφτά, ρέ!» τοῦ ’πε ὁ Ντὶ Φάτσιο, μουτρωμένος, καὶ γύρισε ἀπότομα καί, μὲ χωμένα τὰ χέρια του στὶς τσέπες, πῆγε κι ἔκατσε ξανὰ στὴ θέση του. «Να τελειώσει ρὲ αὐτὴ ἡ παρτίδα καὶ μετὰ σειρά σου νὰ παίξεις, ’ντάξει;… ἔγινε;» εἶπε ὁ Γιακομπάτσι συμφιλιωτικά, καὶ σέρβιρε τὸ μπαλάκι ξαφνικὰ τὴ στιγμὴ ἀκριβῶς ποὺ ὁ ἀντίπαλός του εἶχε ἀρχίσει νὰ τσαντίζεται.

Ὁ Τομάζο, ἔξω ἀπ’ τὸ μεταλλικὸ συρματόπλεγμα στεκόταν καὶ κοίταζε.

 

ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ ΣΤΟ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΣΣΙΟΣ

 

ΚΟΥΒΕΝΤΕΣ ΣΤΟ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

 

Ποὺ λέτε αὐτός, παλιά, στὰ χρόνια τῆς ὑγείας,

ἀπὸ ψηλά, σὰν νά ’ταν ἄλλος, τὸν κοιτοῦσε·

τοῦ ’νευε ἀπ’ τὸ θεωρεῖο ἐκεῖνο κι ἀγωνιοῦσε

γιὰ τὸν νεαρὸ σουλατσαδόρο τῆς πλατείας.

 

Τώρα; Τώρα τελοῦν κ’ οἱ δυό τους ἐν συγχύσει.

Βλέπονται ἀκόμη ἀραιὰ καὶ ποῦ μὰ, δεδομένου

ὅτι ἔχει ἡ νόσος πιὰ ὣς τὸ βάθος προχωρήσει,

 

μόνο περὶ ἀλγηδόνων συζητοῦν, τῆς μέσης,

μὲ κάτι ἐκεῖ τοῦ μὴ πραγματικοῦ ὑποθέσεις

 

κ’ ἴσως μιά (ἀλλὰ μιὰ μόνο) τοῦ π ρ ο σ δ ο κ ω μ έ ν ο υ.

ΕΡΧΟΜΑΙ ΑΠ’ ΤΟΝ ΝΟΤΟ

 

PABLO NERUDA

 

ΕΡΧΟΜΑΙ ΑΠ’ ΤΟΝ ΝΟΤΟ

 

Γεννήθηκα αυτά τα θλιβερά να τραγουδώ τα πράγματα,

να ρίχνω φως άπλετο στα κτήνη επάνω,

να καταρρίπτω μ’ έναν κεραυνό τα αίσχη,

ν’  αγγίζω τις απάνθρωπες βαθιές πληγές.

Είμαι Αμερικανός από πατέρα κι από μάνα,

απ’ τις αραουκάνικες τις στάχτες γεννήθηκα,

γιατί όταν ο εισβολέας έψαχνε χρυσάφι,

φωτιά και πόνο του πρόσφερε η πατρίδα μου.

Σε χώματα άλλα βρήκε το χρυσάφι που ντύθηκε·

σε τούτα δω ποτέ ο κατακτητής δεν κατάκτησε τίποτα·

ο αχόρταγος εκείνος Πέδρο δε Βαλδίβια

βρήκε στην πατρίδα μου ό,τι εγύρευε: το τέλος του —

και το βρήκε κάτω από ’να κανελόδεντρο

με χρυσάφι λειωμένο στο λαρύγγι του μέσα.

Εγώ είμαι εδώ για να εκπροσωπώ φυλές που έπεσαν

υπερασπιζόμενες σημαίες πολύ βαθιά αγαπημένες

που μετά απ’ την αίγλη των αγώνων τους

τους έχει απομείνει μόνο σιωπή και βροχή.

Εγώ συνεχίζω απλώς τα έργα τους

κι απ’  όλη την αμερικάνικη γη μας

τινάζω των λαών μου τα βάσανα,

εξάπτω των σπαθιών τους τις ρίζες,

των ηρώων θωπεύω την ανάμνηση,

ποτίζω τις υπόγειες ελπίδες —

γιατί τι με ωφελεί το τραγούδι,

η δωρεά του κάλλους, το χάρισμα του λόγου,

αν δεν χρησιμεύουν στον λαό μου

να παλεύει και να πορεύεται μαζί μου;

Κι έτσι γυρίζω παντού στις ολοσκότεινες Αμερικές,

τα στάχυα ανάβω, ανάβω τα φώτα,

και οι τύραννοι μού αρνούνται διαβατήριο,

επειδή η ποίησή μου τους τρομάζει·

μα όταν μου διπλοκλείνουν τις πόρτες με λουκέτα,

εγώ μπαίνω απ’ τα παράθυρα όπως το φως,

κι αν καίνε τις στεριές να μ’  εμποδίσουν να ’ρθω,

εγώ πάω απ’ τα ποτάμια

και, να ’μαι, με το νερό εγώ φτάνω,

στις φυλακές η ποίησή μου κατεβαίνει

να κουβεντιάσει με κείνους που με καρτερούσαν·

μ’  όσους κρύβονται πιάνω και μετράω ένα-ένα τ’  άστρα

όλη νύχτα και φεύγω με το χάραμα·

με τίποτα της θάλασσας δεν με κόβουν οι σκόπελοι,

τα μυδραλιοβόλα δεν μ’ εμποδίζουν·

η ποίησή μου έχει μάτια αυγερινά,

πέτρινες γροθιές και φτερωμένα φυλλοκάρδια.

Όταν με αναγνωρίζουν στους δρόμους

εκεί που βγαίνει ο χαλκός ή το κριθάρι,

μέσ’  από τρένα που σκίζουν τον κάμπο

ή στις φυτείες με την πικρή τη γλύκα,

κι όταν στα μακρινότερα με χαιρετούν λιμάνια

ή στης κόλασης τα υπόγεια μεταλλεία,

αυτό συμβαίνει,

επειδή πέρασε από κει η ποίησή μου

με του έρωτα και της εκδίκησης τον τροχό

για να εγκαθιδρύσει του κόσμου τη διαύγεια,

να δώσει το φως εκεί που το περίμεναν,

να φέρει τους αγωνιστές κοντά στη νίκη

και να δώσει τη γη στους δουλευτές της.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΟΙ ΔΥΝΑΣΤΕΣ

PABLO NERUDA

 

ΟΙ ΔΥΝΑΣΤΕΣ

 

Απ’ τη σαπιοκοιλιά όμως που έπεσε

βγήκαν οι μικρούληδες Σομόσα:

δυο παλιάτσοι λεκιασμένοι μ’ αίμα·

δυο βατραχάκια γόνιμα απ’ το στυγνό βατράχι.

Κι ενώ ο πυόσακος εσάπιζε, είχαν

τα δυο στρατηγάκια αρχίσει ν’  ανεβαίνουν.

Ντύθηκαν φορώντας παντού διαμάντια,

εφ’  όρου ζωής ονομάστηκαν πρόεδροι,

μοίρασαν όλα τα χτήματα και τα τσιφλίκια,

πήραν τις πόζες των νεόπλουτων όλες

και του Βορειοαμερικάνου Πρεσβευτή

έγιναν οι ευνοούμενοι πολεμιστές.

Στα χώματά μας έτσι γράφεται η ιστορία·

έτσι διαιωνίζονται τα εγκλήματα·

κι όλο μακραίνει της ατιμίας η αλυσίδα,

κι όλο βαθαίνει των μαρτυρίων το στρατιωτικό πηγάδι.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΡΙΤΣΟΣ : Η ΠΡΑΓΑ

 

ΤΟ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΝΕΡΩΝ

 

ALBERTO LAISECA

 

ΤΟ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΝΕΡΩΝ

(από τα κινέζικα ποιήματα)

 

Για σένα έχω γίνει υπερβολική

σαν άλλος ξένος διάβολος.

Κοιτώ τα μάτια σου

και βλέπω σκοτεινούς δρυμούς με κάτι κίτρινο.

Στήθη παιδικά, μα με θηλές τεράστιες·

πόδια μικροσκοπικά και τέλεια.

Ανάμεσα στα πόδια σου γυμνή μια μικρή Κινέζα Θεότητα.

Τι θόρυβο σηκώνει ο βλαστός του μπαμπού,

το ροδαλό σεντέφι,

που στεφανώνει τη θεότητα

ως θεϊκό χαρακτηριστικό!

Μα η μαύρη κόμη σου,

αντιστρατεύεται των τοιχοταπήτων τον φαιόχρωμο σπασμό.

Τα Μεγάλα Αφτιά όμως

ανιχνεύουν των δακτύλων το άγγιγμα

πριν προφτάσουν ν’ αγγίξουν το δέρμα.

Σε κοιτώ μπροστά στον κόσμο

και η ευπρέπειά μου κλονίζεται.

Πολύ καλά γνωρίζω

πως πλήθος μάτια το αντιλαμβάνονται,

όσην ώρα της ντροπής τα πράσινα νερά

να μας καταβροχθίσουν απειλούνε.

Δεν καταλαβαίνω γιατί,

λόγω της δικής μου γυναικείας κατάστασης

και της δικής σου Εξ Ουρανού Καταγωγής,

θα με αποδοκίμαζαν,

αν έλεγα ότι είσαι γητεύτρια απαράμιλλη.

 

Ποίημα αφιερωμένο στην Αυτοκράτειρα, γραμμένο από άγνωστη αυλική του ανακτόρου Νάντσια.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΔΙΑΘΗΚΗ

ELISEO DIEGO

 

ΔΙΑΘΗΚΗ

 

Παράξενο τὸ ἔλεός σας – εἶπε ὁ Σάντσο.

 

Ἔχοντας φτάσει στὰ χρόνια ποὺ

τὸ σκοτάδι δὲν μὲ παρηγορεῖ πλέον καθόλου

καὶ οἱ μικρὲς προφητεῖες μὲ φοβίζουν·

 

ἔχοντας φτἀσει στὰ χρόνια αὐτά·

 

κι ὅπως τοῦ καφὲ τὸ κατακάθι

ἀνοίγει τώρα ξαφνικὰ γιὰ μένα

τὸ στρογγυλὸ πικρό του στόμα·

 

ἔχοντας φτάσει στὰ χρόνια αὐτά·

 

χαμένη εἶναι πιὰ κάθε ἐλπίδα γιὰ

μιὰν ἄνοδο ποὺ νὰ φτουράει, ἀπ’ τὸ

νὰ βλέπω τῆς σκιᾶς τὴ γαλήνια ἐκτίναξη,

καὶ μὴν κατέχοντας εἰμὴ μόνο τοῦτα τὰ χρόνια·

 

μὴν κατέχοντας ἐν τέλει ἄλλο τι

πέρ’ ἀπ’ τὴ μνήμη μου τῶν νυχτῶν καὶ

τὴν τεράστια δονούμενη λεπτότητά της·

 

μὴν κατέχοντας τίποτ’ ἄλλο

μεταξὺ γῆς καὶ οὐρανοῦ ἐκτὸς

ἀπ’ τὴ μνήμη μου, ἐκτὸς ἀπ’ αὐτὰ τὰ χρόνια·

 

ἀποφασίζω νὰ κάνω τὴ διαθήκη μου,

Εἶναι

αὐτή: σᾶς ἀφήνω

 

τὸν χρόνο, τὸν χρόνο ὁλόκληρο.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΡΗΤΑ, ΡΗΤΟΤΑΤΑ

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

 

ΡΗΤΑ, ΡΗΤΟΤΑΤΑ

 

Οἱ λέξεις εἶναι τῆς σιωπῆς φτεροῦγες:

μιλοῦν πετώντας, μεταφράζουν ἤχους

ἀνήκουστους σὲ στόματα κλεισμένους.

Εἶναι καὶ θραύσματα ἀσπασμῶν τοῦ λόγου

μὲ τῆς ψυχῆς εἰκόνες μὲς στῆς φύσης

τὰ εἰκάσματα, στοῦ νοῦ τὶς δόξες. Ὅταν

συνάζονται, πετοῦν οὐράνια τόξα.

Ὀνείρων χρώματα καὶ πράξεων κράσεις

σὰν σιντριβάνια ἀνοίγονται σὲ πτήσεις

πάνω ἀπὸ κλίνες καὶ ὄνυχες μὲ φῶτα,

μὲ μίσχους, μὲ στελέχη, μὲ ἀκρωτήρια

σὲ χερσονήσουν ἥμερων λεόντων.

 

 

Εἰκονογράφηση: Βασίλης Γραβαρίτης.