ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑΝ ΦΑΣΙΣΤΑ

PIER PAOLO PASOLINI

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑΝ ΦΑΣΙΣΤΑ

 

To 1961 στην επιθεώρηση Vie Nuove δημοσιεύεται μια επιστολή του καθηγητή Paolo Castruccio από τη Γένοβα, δεδηλωμένου φασίστα, που είναι γεμάτη από προσβλητικές εκφράσεις εναντίον του Παζολίνι. Ο Παζολίνι του απαντά, γράφοντας μεταξύ άλλων:

 

Εσείς, όπως και όλοι οι φασίστες του τύπου σας, είστε άνθρωπος που δεν ξέρει να αγαπάει: υπάρχει μια βαθιά αναστολή που σας εμποδίζει. Η επιθετικότητά σας είναι παθολογική, όπως ακριβώς και οι ηθικολογίζουσες διαμαρτυρίες σας. Για εσάς η ζωή αποτελείται από μια σειρά «ταμπού»: Πατρίδα, Θεός, Οικογένεια, Φύλο, Παράδοση – ταμπού, που τα έχετε αποδεχθεί με τον πλέον αμιγή κομφορμισμό: με τον κομφορμισμό που είναι χαρακτηριστικός των διακατεχόμενων από αναστολές, οι οποίοι διαμαρτύρονται λεκτικά ξιφουλκώντας υπέρ μιας υγείας που οι ίδιοι δεν έχουν. Έτσι ο ναρκισσισμός σας –που γίνεται συλλογικός– βρίσκει ικανοποιήσεις που, συν τοις άλλοις, δεν είναι αυθεντικές και δεν σας σώζουν. Το πρόβλημά σας παραμένει άλυτο. Τη θεραπεία θα τη βρείτε, μόνο αν χρησιμοποιήσετε τη λογική. Αντί γι’ αυτό, όμως, προστρέχετε –ίσως χωρίς να το συνειδητοποιείτε– στον παραλογισμό ως το μόνο μέσο σας, προκειμένου να κατακτήσετε και να κατανοήσετε την πραγματικότητα.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

 

Πηγή: P.P. PASOLINI, «I tabù del fascista, Dialoghi con Pasolini», στο: «Vie Nuove», 23 Σεπτεμβρίου 1961, σελ. 24.

Η ΕΥΤΥΧΙΑ

 

ΤΑΟ ΓΟΥΑΝ ΜΙΝΓΚ

 

Η ΕΥΤΥΧΙΑ

 

Μελέτησα το χρονικό των πιο αρχαίων χρόνων.

Κοιτάζω τις εικόνες του τεράστιου κόσμου.

Στοχάζομαι και λέω ναι στο σύμπαν. Αν αυτό

δεν είναι η ευτυχία, αναρωτιέμαι: πού είναι η ευτυχία;

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΧΑΡΗΣ ΨΑΡΡΑΣ

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ;

 

ΠΟ ΤΣΟΥ-ΓΙ

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ;

 

Λουλούδι θα το ’λεγες· ναι, μοιάζει, αλλά δεν είναι.

Ομίχλη θα το ’λεγες· ομίχλη μοιάζει, μα δεν είναι.

Το μεσονύχτι έρχεται, και φεύγει με το χάραμα.

 Σαν όνειρο έρχεται ανοιξιάτικο, για λίγο μόνο·

διαλύεται σαν σύννεφο, χωρίς να αφήνει χνάρια.

Τι είναι; Αχ, ποτέ δεν θα το βρείτε.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΣΤΟ ΣΕΛΗΝΟΦΩΣ ΠΙΝΩ ΜΟΝΟΣ ΔΙΧΩΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ

 

LI PO

 

ΣΤΟ ΣΕΛΗΝΟΦΩΣ ΠΙΝΩ ΜΟΝΟΣ ΔΙΧΩΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ

 

Ένα μπουκάλι με κρασί είναι στα λουλούδια ανάμεσα,
και πίνω μόνος, ολομόναχος, και η συντροφιά μού λείπει.
Σηκώνω το ποτήρι μου: Λαμπρό φεγγάρι, στην υγειά σου!
Εσύ, εγώ και ο ίσκιος μου – τρεις γίναμε οι συμπότες.

Μα το φεγγάρι, αλίμονο, κρασί πώς πίνουνε δεν ξέρει·
και ο ίσκιος μου είναι εδώ απλώς για νά ’ν’ μαζί μου.
Παρέα μου για λίγο γίνονται ο ίσκιος μου και το φεγγάρι.
Η άνοιξη μάς βλέπει και μας λέει πάντα να χαιρόμαστε.

Όταν αρχίζω εγώ να τραγουδώ, σειέται το φεγγάρι, τρεμουλιάζει·
κι όταν χορεύω, ο ίσκιος μου μπερδεύεται και χάνεται στη νύχτα.
Πριν πιούμε και μεθύσουμε, είμαστε συμπαίκτες στη χαρά,
μα σαν μεθύσουμε, ο καθένας μας τραβάει σ’  άλλο δρόμο.

Μακάρι να κρατήσει χρόνια τούτο το ταξίδι της φιλίας μας,
και ας ανταμώσουμε ξανά μακριά, πολύ μακριά, στον γαλαξία.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΠΕΤΡΑΤΟ

 

ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΠΕΤΡΑΤΟ

Συνάντηση στο Americano στον Κορυδαλλό.

Ατζέντα: Ποίηση (Καρούζος, Καρυωτάκης, Δημήτρης Χριστοδούλου), Μετάφραση, Παραστάσεις Καραγκιόζη (παίξαμε κι έναν διάλογο με τον Νιόνιο και τον Καραγιόζη ξεματιαστή του έρωτα), Αλητοδημοσιογραφία και βεβαίως Ολυμπιακός.

ΜΙΛΑΕΙ Ο ΧΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

 

ΑΙΣΧΥΛΟΣ

 

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (σττ. 140-191)

ΜΙΛΑΕΙ Ο ΧΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

 

«Ἡ θεὰ ἡ καλὴ ἡ πονόψυχη

μὲ τοὺς ἀδύναμους τοὺς σκύμνους τῶν ἄγριων λεόντων

καὶ μ’ ὅλα ἐκεῖ τὰ βυζανιάρικα τῶν ἀγριμιῶν τοῦ λόγγου,

ζητάει σημάδια ν’ ἀληθέψουν τῶν πουλιῶν, ποὺ

τὴ μιάνε δείχνονται καλὰ κι εὐνοϊκὰ καὶ ποὺ

τὴν ἄλλη πάλι μαῦρα προμηνοῦν μαντάτα.

Ἀπ’ τὸν Ἀπόλλωνα, τῆς Ἄρτεμης τὸν ἀδελφό,

ποὺ τὸν καλῶ βοηθό μου,

ζητάω νὰ μὴ στείλει ἡ θεὰ στοὺς Δαναοὺς ἀντίθετους ἀνέμους,

ποὺ θὰ κρατοῦσουν τὰ καράβια

καιρὸ πολύ δεμένα στὸ λιμάνι

κι οὔτε ν’ ἀπαιτήσει κι ἄλληνε θυσία ἄνομη κι ἐνάντια στὰ ἤθη,

ποὺ αἰτία συμφορῶν θὰ γίνει στὸν οἶκο τοῦ Ἀτρέα,

ὅταν τοῦ ἄντρα ὁ φόβος θά ’χει πιὰ ἐκλείψει.

Γιατὶ κεῖ μέσα μένει ἡ τεκνόποινη Ὀργὴ καὶ κυβερνάει,

ἡ φοβερὴ καὶ δόλια, ποὺ ὅλα τὰ θυμᾶται,

καὶ γιὰ τοῦ παιδιοῦ τὸν φόνο ἐκδίκηση θὰ λάβει».

Τῆς μοίρας τὰ γραμμένα τοῦτα

καθὼς καὶ κάποια ἄλλα αἴσια μαντάτα

γιὰ τὸν βασιλικὸ τὸν οἶκο μας

ὁ Κάλχας τὰ διαλάλησε, κι ἐξήγησε τοὺς οἰωνοὺς

γιὰ τὸ ταξίδι ποὺ ἦταν ν’ ἀρχινήσει.

Μὲ τρόπο ταιριαστὸ τραγούδι ψάλε θλιβερὸ καὶ μοιρολόι.

Ἡ νίκη ἂς εἶναι πάντα τοῦ καλοῦ.

 

Ὁ Δίας, ὅποιος κι ἂν εἶναι, ἢ

ἂν Δία τοῦ ἐρέσει νὰ τὸν λένε,

ἔτσι —Δία— ἐγὼ τὸν κράζω…

Καὶ ὅσο κι ἂν ἔψαξα ἢ καὶ ὅπου δὲν ἔψαξα

κι ἀφοῦ τὰ πάντα πολὺ καλὰ τὰ ἐζύγιασα,

ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Δία

ἐγὼ δὲν βρῆκα ἄλλον γιὰ βοηθό  μου

τὸ μάταιο τῆς θλίψης βάρος ἀπ’ τὸ στῆθος μου νὰ βγάλω,.

 

Οὔτε γι’ αὐτὸν ποὺ πρῶτα ἤτανε μεγάλος καὶ τρανὸς

κι ὅλο ἐφούσκωνε ἀπ’ τὸ ἀλαζονικό του θράσος

θὰ ποῦνε αὐτὸς

πὼς ἔζησε ποτέ·

κι αὐτὸς ποὺ τὸν διαδέχτηκε

κι ἔπειτα νικημένος ἔφυγε

ἀπ’ τὸν καλύτερό του ἀντίπαλο,

μὰ κι ὅποιος ψάλει τωραδὰ μὲ τὴν καρδιά του

τοῦ Δία τὴ μεγάλη νίκη

μὲ φρόνηση πολλὴ θὰ ἐνεργεῖ.

 

Τῆς φρόνησης τὸν δρόμο γιὰ τὸν ἄνθρωπο

ὁ ἴδιος ὁ Δίας τὸν ἐχάραξε

καὶ νόμο ἀπαρασάλευτον ἐθέσπισε: ὁ παθὸς μαθός!

Καὶ στὸν ὕπνο τους ἀκόμα τῶν ἀνθρώπων

σταλιὰ-σταλιὰ μὲς στὴν καρδιά τους πέφτει ὁ πόνος… —

ὁ πόνος πέφτει γιὰ νὰν τοὺς θυμίζει τὰ παλιὰ παθήματά τους,

κι ἔτσι, ἀθέλητα ἐντελῶς, τὴ φρόνησή τους βρίσκουν.

Σὲ ποιόν θεὸ οἱ θνητοί, λοιπόν,

ἐτούτη τὴ σκληρὴ χρωστᾶνε χάρη;

Σὲ ποιόν σεμνὸ θεό,

ποὺ κάθεται σὲ θρόνο σεβαστό,

ἀλήθεια τὴ χρωστᾶνε;

 

Καὶ τότε ὁ ἡγεμόνας ὁ πρεσβύτερος τοῦ στόλου τοῦ ἀχαϊκοῦ

δὲν ἔψεξε κανέναν μάντη·

στῆς τύχης τὶς ἀναποδιὲς ἔσκυψε τὸ κεφάλι,

ὅταν ἐνάντιοι ἄνεμοι τὰ πλοῖα ἐμπόδισαν νὰ φύγουν.

Τὸ στράτευμα τῶν Ἀχαιῶν τὸ ἔτρωγε ἡ πείνα

Στὸν τόπο πού ’χε μείνει: στὴ Χαλκίδα ἀπέναντι

καὶ στ’ ἀκρογιάλια τῆς Αὐλίδας τὰ πολύφλοισβα.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

 

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...

 

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

 

PIER PAOLO PASOLINI

 

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

 

Το μόνο ιδεολογικό σύστημα, που έχει πραγματικά τυλίξει στα δίχτυα του ακόμη και τις κυριαρχούμενες τάξεις, είναι ο καταναλωτισμός, επειδή είναι το μόνο που έχει φτάσει μέχρι τέλους, απ’όπου και παράγει μιαν ορισμένη επιθετικότητα, επειδή αυτή η συγκεκριμένη επιθετικότητα είναι απαραίτητη στην κατανάλωση. Αν κάποιος είναι αυθεντικά υποτακτικός, ακολουθεί το καθαρό ένστικτο της υποταγής σαν γέρος χωρικός που έσκυβε πάντα το κεφάλι του και τα παρατούσε όλα, πράγμα που είναι τόσο υψηλό, όσο και ο ηρωισμός. Τώρα αυτό το πνεύμα της παραίτησης, της υποταγής, δεν υπάρχει πια, γιατί αλλιώς τι είδους καταναλωτής είναι αυτός που παραιτείται και αποδέχεται την αρχαϊκή και οπισθοδρομική κατάστασή του, που δεν πάει πιο κάτω; Ο καταναλωτής οφείλει να παλέψει για να ανεβάσει την κοινωνική του θέση. «Κλίνω την κεφαλή μου εν ονόματι Κυρίου» είναι πολύ σπουδαία πρόταση. Σήμερα όμως ο καταναλωτής δεν ξέρει καθόλου πώς να κλίνει… πώς να σκύβει την κεφαλή του, και στην πραγματικότητα πιστεύει ανόητα ότι το σκύβει μεν, αλλά διατηρεί τα δικαιώματά του. Στην πραγματικότητα είναι πάντα εκεί, απαιτεί τα δικαιώματά του, πιστεύει σε αυτά, πλην όμως είναι ένας φουκαράς ηλίθιος.

Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει ποτέ κοινωνία, στην οποία ο άνθρωπος θα είναι ελεύθερος. Επομένως, είναι μάταιο να ελπίζουμε.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

 

Πηγή: "Conversazioni con Gideon Bachmann", Cinecittà, 28 Απριλίου 1975, και στο Pier Paolo Pasolini: Polemica, politica, potere, Chiarelettere (2015), pp.125-133.

 

ΤΑΛΕΜΠ ΑΛ-ΡΕΦΑΙ

 

Αναμνηστική φωτογραφία μετά την παρουσίαση του βιβλίου του Τάλεμπ Αλ_Ρεφάι στο 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίο του Άρεως.
Από αριστερά προς τα δεξιά: Βασίλης Κατσικέας, εγώ, Τάλεμπ Αλ_Ρεφάι, Κωνσταντίνος Κατσικέας, Ρόνι Μπου Σάμπα.

Το βιβλίο του Τάλεμπ Αλ-Ρεφάι, η αφιέρωση σε εμένα και τα καλούδια από το Κουβέιτ: βασιλικοί χουρμάδες γεμιστοί με χλωρό ακόμα καρύδι!

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΡΗΜΟΣ

 

PIER PAOLO PASOLINI

 

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΡΗΜΟΣ

 

Καμία έρημος δεν θα είναι ποτέ πιο έρημη από ένα σπίτι, από μια πλατεία, από έναν δρόμο όπου ζουν άνθρωποι το χίλια εννιακόσια εβδομήντα μετά Χριστόν. Εδώ βρίσκεται η μοναξιά. Βρίσκεσαι να στρυμώχνεσαι με τον γείτονά σου, που ψωνίζει στα ίδια πολυκαταστήματα μ’ εσένα, πελάτης όντας και αυτός στα στα ίδια καταστήματα μ’ εσένα, αναγνώστης των ίδιων εφημερίδων μ’ εσένα, θεατής της ίδιας τηλεόρασης μ’ εσένα – και παντού σιωπή. Για την έρημο  δεν υπάρχει άλλη μεταφορά από την καθημερινή ζωή. Και είναι μη αναπαραστάσιμη, ακριβώς επειδή είναι η σκιά της ζωής: και οι σιωπές της είναι σιωπές εσωτερικές. Είναι αγαθό ειρήνης. Μόνο που η ειρήνη δεν είναι πάντοτε καλύτερη από τον πόλεμο. Σε μια ειρήνη κυριαρχούμενη από την εξουσία μπορεί κανείς να διαμαρτυρηθεί με το να μη θέλει να υπάρχει άλλο.

 

Μετάφραση:  Γιώργος Κεντρωτής.

Πηγή: «Appunti per un film su san Paolo», στο «Sceneggiature e trascrizioni», Per il cinema, τ. II, 1975.

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΓΕΡΟΝΤΩΝ ΜΙΛΑΕΙ ΣΤΗΝ ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

 

ΑΙΣΧΥΛΟΣ

 

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (σττ. 84-139)

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΓΕΡΟΝΤΩΝ ΜΙΛΑΕΙ ΣΤΗΝ ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

 

Μὰ ἐσὺ τοῦ Τυνδάρεω κόρη, βασίλισσά μας Κλυταιμήστρα,

λέγε τί συμβαίνει; Τί νέα;… Ποιό μήνυμα σοῦ ’ρθε;

Τί ἄκουσες καὶ στέλνεις παντοῦ νὰ κάνουνε θυσίες;

Τῶν θεῶν τῶν πολιούχων ὅλων οἱ βωμοί

—καὶ τῶν ὕψιστων, καὶ τῶν χθόνιων,

καὶ τῶν οὐράνιων, καὶ τῶν διοικούντων τὴν ἀγορά—…

ὅλοι τους καῖνε μὲ τῶν θυσιῶν τὰ δῶρα.

Παντοῦ ἐλάμπανε φωτιές, παντοῦ,…

καὶ ἀνεβαίνουνε οἱ φωτιὲς στοὺς οὐρανοὺς

φουντωμένες ἀπὸ εὐωδιὲς ἁγνές, ἀπὸ μύρα ἁπαλά,

κι ἀπὸ τὸ λάδι ποὺ ἀπ’ τῶν ἀνακτόρων βγαίνει τὰ ὑπόγεια.

Σ’ αὐτὰ ποὺ εἶπα καὶ σὲ ρώτησα

ἀπάντηση παρακαλῶ νὰ δώσεις —

πές… πὲς ὅσα μπορεῖς,…

καὶ ὅ,τι ἐπιτρέπεται νὰ πεῖς σ’ ἐμένα πές το.

Τὴν ἄγνοια τώρα γιάτρεψέ μου, τὴν ἄγνοια

ποὺ τὴ μιὰ κακὰ μοῦ προμηνάει

καὶ τὴν ἄλλη μ’ ἐλπίδες, ἀπ’ τὶς θυσίες ποὺ ὅρισες, μὲ τρέφει —

ἐλπίδες ποὺ διώχνουνε μακριά, στοὺς πέντε ἀνέμους,

τὶς ἄπληστές μου μέριμνες καὶ τὴ βαθιὰ τὴ λύπη…

τὴ λύπη ποὺ μοῦ τρώει, μοῦ μασάει τὰ φυλλοκάρδια.

 

Καὶ ξέρω καὶ μπορῶ τὸν αἴσιο οἰωνὸ νὰ ψάλω τώρα·

τὸν εἶδαν, γιὰ πόλεμο ὅταν ἐκινήσανε, οἱ γενναῖοι ἄντρες·

γέρος ἐγὼ ξεγέρος, τὴν ἔχω ἀκόμα τὴ θεϊκὴ τὴν τέχνη

νὰ τραγουδῶ τραγούδια… νὰ τὰ λέω, καὶ νὰ πείθω.

Γι’ αὐτὸ θὰ ψάλω ἐδῶ τὸ τραγούδι αὐτὸ ποὺ λέει

ὅτι τὸ διπλόθρονο τῶν Ἀχαιῶν τὸ κράτος,

τοὺς δύο ἀχαιοὺς βασιλεῖς, ποὺ κυβερνοῦν τὰ νιάτα τῆς Ἑλλάδας,

τοὺς στέλνει τὸ ὄρνιο τοῦ πολέμου

στὴ γῆ νὰ πᾶν τῆς Τροίας καὶ νὰ πολεμήσουν

στὰ χἐρι τους κρατώντας ἀκόντια δυνατά —

νὰ πολεμήσουνε στὴν Τροία κι ἐκδίκηση νὰ πάρουν.

Στοὺς δύο βασιλεῖς τῶν πλοίων

δύο βασιλεῖς πουλιῶν ἔδωσαν τὸ μήνυμα…

στὸ παλάτι δίπλα, ἀπ’ τὴ δεξιὰ μεριά, σὲ μέρος ἀνοιχτό…

ἕνα μελανὸ ἤτανε πουλί, μαῦρο, καταμέλανο,

καὶ τ’ ἄλλο ἤτανε μὲ τὴν οὐρά του ὁλόλευκη…

Ἐφάνηκαν καὶ κατασπάραξαν λαγίνα γκαστρωμένη,

καὶ τὰ παιδιά της δὲν προλάβανε νὰ φτάσουν ὣς στὴ γέννα.

Τραγούδι ψάλε θλιβερὸ καὶ μοιρολόι.

Ἡ νίκη ἂς εἶναι πάντα τοῦ καλοῦ.

 

Ὁ πάνσοφος ὁ μάντης τοῦ στρατοῦ,

τοὺς δύο λαγοφόνους ἀετοὺς σὰν εἶδε,

κατάλαβε πὼς εἶν’ οἱ δυὸ πολέμαρχοι Ἀτρεῖδες,

καὶ τὰ σημεῖα ἐξηγώντας εἶπε:

«Μὲ τὰ χρόνια ὁ στρατὸς ποὺ φεύγει τώρα

τοῦ Πρίαμου τὴν πόλη θὲ ν’ ἁλώσει·

τὰ πλούτη της τ’ ἀμύθητα, τὰ συναγμένα μὲς στοὺς πύργους,

ἡ Μοίρα μὲ τὴ βία θὰν τ’ ἁρπάξει. Φτάνει…

φτάνει μόνο μὴν καὶ κάποιος φθονερὸς θεὸς

τυλίξει μὲ σκοτάδια κι ἀφανίσει, πρὶν τὴν ὥρα ἐκείνη,

τὸν ἑλληνικὸ στρατό, καθὼς θὰ σφίγγει σὰν χαλκὰς τὴν Τροία…

Γιατὶ ἀπὸ οἶκτο ἐξάπτεται ἡ Ἄρτεμη, ἡ θεὰ ἡ παρθένα·

τὸ μίσος της ἐνάντια στρέφει στὰ πουλιά,

τὰ φτερωτὰ σκυλιὰ τοῦ Δία, τοῦ πατέρα της,

ποὺ κατασπάραξαν τὴ δύστυχη λαγίνα μαζὶ μὲ τὰ παιδιά της,

πρὶν καλὰ-καλὰ ἀκόμα τὰ γεννήσει —

τῶν ἀετῶν μισεῖ ἡ θεὰ τ’ ἀπαίσια δεῖπνα».

Τραγούδι ψάλε θλιβερὸ καὶ μοιρολόι.

Ἡ νίκη ἂς εἶναι πάντα τοῦ καλοῦ.

 

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΔΙΩΡΥΓΑΣ

PABLO NERUDA

 

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΔΙΩΡΥΓΑΣ

 

Παναμά, γη πανέμορφη, η γεωγραφία σού χάρισε

ένα δώρο που σε καμία άλλη χώρα δεν το ’δωσε:

δυό θάλασσες ξεκίνησαν να σ’  ανταμώσουν·

η παρθένα οροσειρά αποψιλώθηκε·

και αντί να σου φέρει μία θάλασσα, σου’ δωσε τα νερά

των δύο βασιλέων του αφρού, κι έτσι

από τη μια μεριά ο Ατλαντικός σε φιλάει με χείλη

συνηθισμένα να φιλούν σταφύλια,

κι από την άλλη ο Ειρηνικός τινάζει προς τιμήν σου

το κυκλώνειο ανάστημά του στον αέρα.

Κι έτσι, μικρή μου γη του Παναμά,

μικρή μου τρυφερή αδερφούλα, αρχίζουν

να με τρώνε εμένα τώρα οι πρώτες αμφιβολίες —

και θα σ’ τις πω ψιθυριστά στ’  αφτί, γιατί πιστεύω

την πίκρα ότι πρέπει να τη λέμε πάντα σιγανά,

κι αν μπορούμε μάλιστα με τη σιωπή μας.

Να λοιπόν τι ακριβώς συνέβη, μικρή αδερφή μου.

Έκοψαν τ’  όμορφο σχήμα σου σαν να’ τανε κεφαλοτύρι·

μετά σε φάγαν και ύστερα σε παρατήσανε

σαν λιοκούκουτσο ροκανισμένο.

Τι έγινε το έμαθα αργότερα· η διώρυγα

σαν ποταμός του φεγγαριού εφτιάχτηκε·

ο κόσμος το ποτάμι τούτο πλέοντας

θα πέρναγε από τη μία θάλασσα στην άλλη

σκορπίζοντας στις αμμουδιές σου χρήματα και τύχη·

έλα όμως που κάποιοι κύριοι, από αλλού φερμένοι,

έβαλαν τα όπλα τους επάνω στο κορμί σου,

κι αφού υποθήκευσαν τη λυγερή σου μέση,

έπειτα σε πότιζαν ουίσκι, μόνο ουίσκι.

Και όλα συνεχίζονται όπως τα είχε σχεδιάσει

ο Σατανάς και οι πιστοί του απατεώνες:

με τα δικά τους τα λεφτά έφτιαξαν τη διώρυγα,

με το δικό σου το αίμα έσκαψαν τα χώματά σου,

και τώρα στέλνουν τα δολάρια καραβιές στη Νέα Υόρκη,

ενώ εσένα σου αφήνουνε τους τάφους.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

 

ΜΝΗΜΗ ΟΡΘΗ

 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΕΤΡΑΤΟΣ

 

ΜΝΗΜΗ ΟΡΘΗ

 

Στη μνήμη του Σπύρου Χαλβατζή

 

Είναι η μνήμη

που μένει ορθή…

 

Άγρυπνη…

Στα χείλη των συντρόφων

καθώς η στάλα του νερού

σε γη ξερή…

 

Ζώσα…

Καθώς μια φλόγα

αιώνια νέα…

πάνω σε τρίποδα

πανάρχαιο…

 

Κόκκινη μνήμη

καθώς η γραφή

ΚΚΕ

σ’  ένα μαντρότοιχο

λευκό αποβραδίς.

 

Μάχιμη μνήμη

σαν βηματισμός

συντεταγμένων συντρόφων

στο συλλαλητήριο…

 

Μνήμη τραχιά

με τις φωνές

των άδικα νεκρών

σε ατέλειωτους πολέμους.

 

Μνήμη

καθώς σφυρήλατο ατσάλι

που ανοίγει δρόμους

σκίζοντας ώρες σκοτεινές.

 

Μνήμη

από βλέμμα και χαμόγελο

κι από φωνή

αντρίκια, βέβαιη και

καρτερική που ’λεγε:

«Για τη νίκη,

Συντρόφισσες και σύντροφοι!»