Τρίτη 11 Ιουνίου 2024
ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2024
Δευτέρα 10 Ιουνίου 2024
ΠΟΥΛΙ ΡΕΖΕΝΤΑ
FRANCIS PICABIA
ΠΟΥΛΙ ΡΕΖΕΝΤΑ
Ένα
βράδυ, με τη μακριά της κόμη ριγμένη κατά πίσω
η
παράξενη μικρή χορεύτρια έγινε ολόκληρη ζωστήρας.
Από
ελώδη πυρετό υποφέροντας έγινε περιπάτων ανάμνηση
και
γερά εμψυχωμένη άδειαζε στο στόμα μου ένα κάποιο ποτό.
* * *
Γλυκίσματα
με κόκκινη ζάχαρη σαν κότσος τυλιγμένος
όπου
του μουσικού κουτιού η παλιά εκκλησία
φορώντας
κόσμημα ένα μικρό περιδέραιο από κουταβόπερλες
εμπήκε
στο υπέροχο δωμάτιό μου.
* * *
Τα
χέρια μου τις νύχτες στροβιλίζονται στη χλόη
όπου
το χαμόγελό της σπινθήριζε από πίσω ακίνητο
στο
ιδιαιτέρως ήσυχο δωμάτιο
και
όντας ακόμα όρθια την επήρε ο ύπνος.
Μετάφραση:
Γιώργος Κεντρωτής.
ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ
Κυριακή 9 Ιουνίου 2024
ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ Ο ΠΙΚΑΣΟ ΤΟ 1938
PABLO PICASSO
9 ΙΟΥΝΙΟΥ 1938
το ρόδο τραγουδάει δυνατά για τις φέτες του ψημένου ψωμιού που τις άλειψαν με βούτυρο γαλάζιο και που απλωμένο με τα πόδια του ανοιχτά σβήνει την όποια σπατάλη κόβει στη μέση το τραγούδι που κατατρώει την άκρη του δάχτυλου της παπαρούνας εκείνης που κρέμεται στο δοκάρι και λύνει τον κότσο που γλιστράει γύρω από τον λαιμό μιας επιστολής που παρελήφθη διαρκούσης της πτήσεως
Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.
Σάββατο 8 Ιουνίου 2024
ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...
Παρασκευή 7 Ιουνίου 2024
ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΓΙΑ ΤΟΥΣ «ΚΟΛΟΦΩΝΕΣ» ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΜΑΗ
ΓΙΩΡΓΟΣ
ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ
ΓΙΑ
ΤΟΥΣ «ΚΟΛΟΦΩΝΕΣ» ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΜΑΗ
Τις
επόμενες σκέψεις τις έκανα και τις κατέγραψα βλέποντας ( : μελετώντας,
καλύτερα) τους κολοφώνες του φίλου μου και αρχιμάστορα Γιάννη Μαμάη, που
εκτίθενται στο Μουσείο Γουλανδρή. Κάμποσοι από αυτούς (όχι και λίγοι) αφορούν
δικά μου βιβλία. Δεν θα πω για την έκθεση πολλά λόγια. Ούτε για τον καλλιτέχνη.
Θα πω μόνο τούτο: ότι το γεγονός και το είδος της έκθεσης είναι μοναδικά μέχρι
σήμερα. Δεν διαθέτω κανένα προορατικό χάρισμα, αλλά κάτι μου λέει ότι η έκθεση
αυτή είναι η πρώτη και θα είναι η τελευταία με τέτοιο θέμα. Κατόπιν τούτου ας
περάσουμε στο είδος «κολοφώνας»/
Όσοι
«ξέρουν από βιβλία», και δεν διαβάζουν απλώς για να περνάει η ώρα τους, κάθε
φορά που πιάνουν βιβλίο στα χέρια τους, ξεκινούν κατ’ έθιμον από το τέλος.
Πρόκειται για τους αληθείς «αναγνώστες», γι’ αυτούς που επιθυμούν όχι απλώς να
διαβάσουν, αλλά να «αναγνωρίσουν» πράγματα, και δη και με τις δύο σημασίες της
λέξης: τόσο ως εμπέδωση ήδη κεκτημένης γνώσης όσο και ως υποδοχή και ένταξη
νέας γνώσης σε παραδεκτό από τους ίδιους πλαίσιο αναφοράς. Με δυο λόγια:
ξεκινούν από τον κολοφώνα του βιβλίου – από ένα σύντομο κείμενο στο τέλος του
βιβλίου, όπου παρατίθενται συνήθως με κεφαλαία γράμματα και με κάθε βραχύτητα
στοιχεία σχετικά με τη δημιουργία του.
Τέτοια
στοιχεία είναι ο τίτλος του βιβλίου, το ονοματεπώνυμο του συγγραφέα ή/και του
μεταφραστή του, καθώς και τα ονοματεπώνυμα αυτών που έκαναν τη σελιδοποίηση και
τις διορθώσεις των τυπογραφικών δοκιμίων. Έπονται πληροφορίες σχετικά με το πότε
(μήνας και έτος) εκδόθηκε το βιβλίο, σε ποιο τυπογραφείο και σε ποιο είδος
χαρτιού (και με ιδιαίτερη αναφορά στο βάρος του), και για λογαριασμό ποιου
εκδοτικού οίκου τυπώθηκε. Στο τέλος του σύντομου κειμένου αναφέρονται τα
ονόματα του βιβλιοδέτη και του γενικού επιμελητή της έκδοσης. Αν ο εκδότης το
κρίνει απαραίτητο, παρατίθενται σε διακριτή θέση παρακάτω και με πεζά γράμματα
ο αύξων αριθμός εκδόσεως του βιβλίου στο πρόγραμμα του εκδοτικού οίκου καθώς
και ο κωδικός αριθμός που έχει λάβει στον κατάλογό του.
Ο
κολοφώνας έχει μακρά ιστορία που πάει πίσω ίσαμε τα μέσα του 15ου αιώνα. Έως
και πρόσφατα μάλιστα αποτελούσε απαράγραπτο συστατικό στοιχείο του βιβλίου:
παρά τη βραχύτητά του μπορούμε να του απονείμουμε τον τιμητικό τίτλο ότι είναι
ο ληξίαρχος ή και ο βιογράφος του. Επίσης θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε
ως αποθήκη πληροφοριών σχετικά με το τί και το πώς του αντικειμένου που κρατάμε
στα χέρια μας, του «βιβλίου»: δημιουργοί, χρόνος, τόπος και μέσα καταδηλώνονται
στις (κατά συντριπτικό κανόνα) κεφαλαιογράμματες αράδες του. Σήμερα σπανίως
βλέπουμε πια κολοφώνες στα βιβλία. Τα στοιχεία, που απαιτούνται για να αρτιωθεί
ο κολοφώνας, έχουν μεταφερθεί στη σελίδα 4 του βιβλίου, στη λεγόμενη
«ταυτότητα».
Αυτή
η αλλαγή, ωστόσο, έχει επιφέρει και αλλαγές στην εμφάνιση των λίγων κολοφώνων
του σήμερα, σε σημείο τέτοιο δε που μπορούμε να μιλήσουμε για ανακαίνιση και
εμπλουτισμό του είδους. Τις περισσότερες φορές στον κολοφώνα προστίθεται κάποιο
εικαστικό στοιχείο: γραμμικό σχέδιο, χαρακτικό, πίνακας, φωτογραφία. Δεν
πρόκειται απλώς για κάτι σαν συνοδευτικό «σχόλιο». Το όλον ορίζει ένα οπτικό
ενέργημα που καθιστά τον κολοφώνα όντως και αναντιρρήτως εικαστικό κατόρθωμα:
γράμματα και γραμμές και χρώματα συνθέτουν πίνακα. Ας μην ξεχνάμε ότι στα
ελληνικά η λέξη «πίνακας» σημαίνει τόσο τον «κατάλογο» όσο και το ζωγραφικό
έργο: αυτό ακριβώς έχουμε στον κολοφώνα.
Ο
κολοφώνας συνιστά πραγματικά έργο τέχνης. Σηματοδοτεί το τέλος μιας διαδικασίας
και το ύψος της, όπως σημαίνει και το πέρασμα από το ιδεϊκό μέρος του βιβλίου και
την τυπογραφική αποτύπωσή του με μελάνια στο χαρτί σε μιαν άλλη ουσία: στο
υλικό αντικείμενο, που αν θεωρηθεί ως εικαστικό έργο, άφοβα μπορούμε να πούμε
ότι ο κολοφώνας είναι η τελευταία πινελιά του καλλιτέχνη, του μάστορα που
παράγει το βιβλίο.
Στον
κολοφώνα ως συμπαγές τεμάχιο λόγου αναδεικνύεται και μια συμβιωτική σχέση: οι
δεξιοτέχνες δημιουργοί του βιβλίου, αφού έχουν λειτουργήσει ως μέλη «μουσικού»
συγκροτήματος (η εντός των εισαγωγικών λέξη ας διαβαστεί, παρακαλώ, με αναφορά
πρωτίστως στις Μούσες) και αφού έχουν ήδη παραγάγει το καλλιτεχνικό τους
πόνημα, συγκεντρώνονται σε διακριτό μέρος, στον οίκο του βιβλίο, και δη στο
λίβινγκ ρουμ του σχετικού οικήματος, για να σημάνουν συνοπτικά με την εκεί
παρουσία τους το συνεργατικό/συμβιωτικό πνεύμα που έφερε στον κόσμο το
συγκεκριμένο βιβλίο. Κατόπιν τούτου θα μπορούσαμε να περιγράψουμε τον κολοφώνα
όχι μόνο ως κρυφό συλλογικό καλλιτέχνη, αλλά και ως οιωνό καλών πραγμάτων που
χρησιμοποιώντας μελάνια ευαγγελίζεται με γράμματα και λέξεις, με σχήματα και
σχέδια προϊόντα λόγου υψηλά. Των πραγμάτων αυτών ο λόγος είναι φως δημιουργικό
και απεικαζόμενο – στον κολοφώνα!
Ο
κολοφώνας «μπαίνει» και πρέπει να «μπαίνει»» στο τέλος, επειδή είναι τέλος,
δηλαδή και τέρμα και σκοπός. Και ο σκοπός χρειάζεται να υπάρχει πάντοτε. Κάτι
που δεν έχει σκοπό είναι όντως άσκοπο, αχρείαστο, άχρηστο. Ο καλός αναγνώστης
των βιβλίων (αυτός, δηλαδή, που τρέφει ευγενείς σκοπούς, επειδή εκτός από το
περιεχόμενο του βιβλίου ενδιαφέρεται και για την αισθητική τής μορφής του, για
να συνδυάσει διαλεκτικά το τί με το πώς) ξεκινάει πάντα από το δίσημο τέλος για
να απολαύσει την ανάγνωσή του σαν να είναι καλό κρασί. Δεν έχει σημασία το
είδος των συνυφαινομένων (γι’ αυτό και δεν χρειάζεται να κολλήσουμε στη
φιλολογική τάξη του παραδείγματος), αλλά κάτι τέτοιο λέει στους Νόμους του ο
Πλάτων δια στόματος Αθηναίου: Ἐπὶ τοίνυν
τῇ τῆς μέθης χρείᾳ τὸν κολοφῶνα πρῶτον ἐπιθῶμεν, εἰ καὶ σφῷν συνδοκεῖ.
Αναλογικώς ισχύει αυτό και για τα βιβλία, και μάλιστα ισχύει άριστα, αφού και
αυτά (δια του λόγου που αρθρώνουν) αποσκοπούν στο να μεθύσουν με γνώσεις τους
αναγνώστες τους.
Ευχαριστούμε
από καρδιάς τον αρχιμάστορα Γιάννη Μαμάη για τη μοναδική του προσφορά στην
τέχνη του Γουτεμβέργιου.
Τετάρτη 5 Ιουνίου 2024
ΜΕ ΜΙΑΝ ΕΛΑΦΡΑ ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΛΟΡΚΑ ΔΥΟ ΤΕΤΡΑΚΤΥΕΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ
ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ
ΜΕ
ΜΙΑΝ ΕΛΑΦΡΑ ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΛΟΡΚΑ ΔΥΟ ΤΕΤΡΑΚΤΥΕΣ
Ι
Παιδιά
στον Σείριο υπάρχουνε και πάντα
φωνές
απ’ τα παιχνίδια τους σαν σπόροι
ξεσπάνε
για να βγουν ποτάμια και όρη
στη
φύση με επελεύνουσα τη μπάντα
των
χάλκινων ονείρων Τις αμπάρες
θα
σπάσουν θ’ απελευθερώσουν ό,τι
αλυσοδέθηκε
στου νου τα σκότη
Ακολουθούν
πολλές λιανές φαμφάρες
και
κόβονται των άνεμων οι σπάγκοι
Πουλιά
βουλιάζουνε μες σε φαράγγι
ΙΙ
Απ’
το φαράγγι ορμάει το φεγγάρι
καράβι
δίχως ράμφος και κατάρτι
Γυμνόποδο
πατά την έως άρτι
σβησμένη
ατμόσφαιρα και κεχριμπάρι
μυρίζει
ο ουρανός ενώ στους κήπους
φαντάσματα
άνθη διηγούνται κόπους
ερώτων
που ταιριάζουν στους ανθρώπους
καθώς
ταιριάζουν πέταλα στους ίππους –
και
στο στερέωμα χαλκεύουν μάγια
οι
ηχορροές του Μανουέλ δε Φάγια
Τρίτη 4 Ιουνίου 2024
ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ
Φίλες και φίλοι,
συντρόφισσες και σύντροφοι,
ξεκινάμε από τα βασικά.
Σπάμε τα δεσμά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξεκινάμε από το κεντρικό σύνθημα μας στις
εκλογές της 9ης Ιουνίου. Το Κόμμα μας παλεύει για την Ελλάδα προσβλέποντας
σε μια Ευρώπη της κοινωνικής ευημερίας, της ειρήνης, της αλληλεγγύης και του
σοσιαλισμού. Την επαύριο των ευρωεκλογών το ΚΚΕ θα είναι πιο δυνατό και θα
αναδειχθεί σε μαχητική λαϊκή αντιπολίτευση, που θα εναντιώνεται με συγκεκριμένο
πολιτικό πρόγραμμα στη συναίνεση που παρέχουν στην Κυβέρνηση τα άλλα κόμματα,
τα οποία συνιστούν κατ’ ουσίαν μιαν αντιπολίτευση στα λόγια, μιαν αντιπολίτευση
συμπολιτευόμενη με την κυβέρνηση και τις πολιτικές της, που δεν είναι τίποτε
άλλο από «πράσινο φως» στην υλοποίηση των αντιλαϊκών πολιτικών της ΕΕ.
Το ΚΚΕ πράττει πάντοτε
στο Ευρωκοινοβούλιο ό,τι πράττει και έξω από αυτό, αποκαλύπτοντας τον άθλιο
ρόλο της ΕΕ, αυτού του δεσμωτηρίου των λαών, και υπερασπιζόμενο τα εργατικά /
λαϊκά συμφέροντα. Αποκαλύπτει ότι η ΕΕ είναι παραγωγός εγκλημάτων και σκανδάλων
και ότι πίσω από κάθε έγκλημα που βιώνει ο λαός μας κρύβεται αυτή η ίδια και η
πολιτική της υπέρ των συμφερόντων του Κεφαλαίου. Το ΚΚΕ δεν έχει κανενός είδους
δέσμευση σε ολιγαρχικούς επιχειρηματικούς ομίλους, σε λόμπι, σε ιμπεριαλιστικές
δυνάμεις, στο ΝΑΤΟ. Γι’ αυτό και πρωτοστάτησε (όπως άλλωστε πάντοτε
πρωτοστατεί) και στους πρόσφατους αγώνες των εργατών, των αγροτών, των
φοιτητών. Εκεί τέθηκε για μία ακόμα φορά απέναντι στην ευρωενωσιακή ανομία της
καταστολής και των παρακολουθήσεων, της απαγόρευσης των απεργιών, της κήρυξης
σε παρανομία και διωγμό του συνδικαλιστικού δικαιώματος. Το ΚΚΕ ξεσκεπάζει τον
αισχρό ρόλο των λομπιστών και των ινφλουένσερς στη αρένα των ματωμένων
πλεονασμάτων και της απάνθρωπης λογικής «κόστους – οφέλους».
Όλα τα άλλα κόμματα
εξωραΐζουν με όμορφα, αλλά κενά περιεχομένου λόγια, το σκέλεθρο της ΕΕ. Η ΝΔ
θέλει να έλθουν έτσι τα πράγματα, «ώστε η Ελλάδα να γίνει Ευρώπη» (κι άλλο!),
κι από κοντά τη σιγοντάρουν ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, η Νέα Αριστερά, τα ποικιλώνυμα
ακροδεξιά μορφώματα και τα σοσιαλδημοκρατικά πολιτικά πλυντήρια . Η δια των
μνημονίων πολλαπλώς συντελεσμένη καταρράκωση του Συντάγματος, το κουτσούρεμα
και το τσάκισμα των εργασιακών δικαιωμάτων, η διαβόητη ΚΑΠ, η ίδρυση ιδιωτικών
πανεπιστημίων, η δουλειά έως το εβδομηκοστό έτος της ηλικίας είναι το κοινό
τους έργο, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στο Ευρωκοινοβούλιο. Κι από κοντά
ενισχύουν ό,τι πιο αντιδραστικό μπορεί να διανοηθεί κανείς: το να προσπαθούν να
λύσουν το ζήτημα της γενικής ακρίβειας με «επιστολές διαμαρτυρίας» (παναπεί με
«παράπονα») απευθυνόμενες στα όργανα της ΕΕ, το να εμπορευματοποιούν κρίσιμους
τομείς (όπως τους σιδηροδρόμους), το να
κρατούν καθηλωμένους τους μισθούς και στο να θεωρούν σωστή λύση για την υγεία
του λαού τα απογευματινά και επί πληρωμή χειρουργεία. Και συναινούν όλοι στο
φριχτότατο έγκλημα: στο να αναγκάζουν με κάθε μέσο τον λαό να πληρώνει τον απαίσιο
λογαριασμό με τα 600 προαπαιτούμενα μέτρα του διαβόητου Ταμείου Ανάκαμψης της
ΕΕ. Εν αγαστή συμπνοία όλα τα άλλα (πλην του ΚΚΕ) κόμματα προσποιούνται (ως
καλοί συνεταίροι) ότι αγνοούν το προφανές, αυτό που είναι υπαρκτό και
πραγματικό: το ότι η ΕΕ με τις πολιτικές της στην Ουκρανία και στη Μέση
Αναστολή είναι το απόλυτο συνώνυμο του κινδύνου γενικευμένου ιμπεριαλιστικού
πολέμου. Γι’ αυτό και αυξάνονται σε τεράστιο βαθμό οι προαποφασισμένες από την
ΕΕ στρατιωτικές δαπάνες. Η Ρωσονατοϊκή σύγκρουση στην Ουκρανία και ο πόλεμος
στη Μέση Ανατολή με τη γενοκτονία των Παλαιστίνιων έχουν μετατρέψει την πατρίδα
μας σε ορμητήριο επιδρομών και σε στρατηγείο πολέμων.
Από τα ήδη ενδεικτικώς
αναφερθέντα προκύπτει αβίαστα τούτο: ότι το ΚΚΕ είναι το μόνο αντισυστημικό
κόμμα στην Ελλάδα. Η ψήφος υπέρ του ΚΚΕ είναι ψήφος ενάντια στο σύστημα που
παράγει πόλεμο, ανεργία, ακρίβεια, ενάντια στο σύστημα που γεννάει με τα
επιτηδευμένα λόγια των πατριδεμπόρων την ακροδεξιά, τον φασισμό και τον
ναζισμό. Η ΕΕ είναι το «νόμιμο» λημέρι των θηρίων της θεωρίας των δύο άκρων και
του αντικομμουνισμού, της επιλεκτικής αναθεώρησης της ιστορίας που δεν είναι
τίποτα άλλο από βάναυση παραχάραξή της, όπου οι ηρωικοί νικητές του ναζισμού
εξομοιώνονται με τους δολοφόνους της ανθρωπότητας.
Συντρόφισσες και
σύντροφοι, αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, το ΚΚΕ έχει πρόταση σύγκρουσης με
τις αιτίες που γεννούν τα βάσανα του λαού μας και των λοιπών λαών. Ζούμε την
πραγματικότητα της ακρίβειας, των «πράσινων» και των έμμεσων φόρων, της
χρηματοδότησης των επιχειρηματικών τραστ από το Ταμείο Ανάκαμψης, της δικτατορίας των τραπεζών, της
απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας. Ζούμε την κατάργηση του 8ώρου, τις
«ελαστικές» απασχολήσεις, τις εντατικοποιήσεις της εργασίας, την ανυπαρξία
συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Βιώνουμε την πραγματικότητα με τα πανάκριβα
ενοίκια, με τους πλειστηριασμούς, με το ξεκλήρισμα των βιοπαλαιστών αγροτών, με
την καταστροφή του περιβάλλοντος δια της προσχηματικής «πράσινης» πολιτικής
Οι παραγωγικές
δυνατότητες της πατρίδας μας ως κυρίαρχου κράτους (και μάλιστα σε όλους τους
τομείς) είναι μεγάλες, αρκεί να ενεργοποιηθούν. Και αν ενεργοποιηθούν, θα
απογειωθούν: θα σπάσουν τα δεσμά της ΕΕ, του ΝΑΤΟ, της καπιταλιστικής
οικονομίας. Απόφαση και αποφασιστικότητα χρειάζονται. Και μολονότι το γνωρίζουν
όλοι, θα το ξαναπούμε: η απόφαση θέλει ψήφο στο ΚΚΕ. Η δε ψήφος στο ΚΚΕ μένει
στο ΚΚΕ και στο πλευρό του λαού και των δικαιωμάτων του. Διαχρονικώς οι
ευρωβουλευτές του ΚΚΕ παραμένουν ευρωβουλευτές μόνον του ΚΚΕ, δεν
«μεταγράφονται» σε άλλα κόμματα, ούτε ενέχονται σε σκάνδαλα και σε εγκληματικές
πράξεις. Οι ευρωβουλευτές του ΚΚΕ υπερασπίζονται τα δίκαια των ευρωπαϊκών λαών
και παλεύουν υπό αντιξοότατες συνθήκες υπέρ μιας πραγματικής Ευρώπης των
εργαζομένων, ελλήνων και ξένων, υπέρ μιας πραγματικής Ευρώπης των λαών.
Συντρόφισσες και
σύντροφοι, φίλες και φίλοι, φωνάζουμε το σύνθημά μας: Σπάμε τα δεσμά της ΕΕ.
Παλεύουμε με την αποφασιστική μας ψήφο για την Ελλάδα και για την Ευρώπη της
κοινωνικής ευημερίας, της ειρήνης, της αλληλεγγύης και του σοσιαλισμού. Με πολύ
πιο δυνατό ΚΚΕ ξεκινάμε τον αγώνα για την πανευρωπαϊκή αντεπίθεση.
Εμπρός μαζί με το ΚΚΕ!
Εμπρός μαζί με το ΚΚΕ, με τον ανυποχώρητο σύντροφο του λαού μας και όλων των
λαών! Ζήτω το ΚΚΕ!
Σάββατο 1 Ιουνίου 2024
ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...
Ο ΥΜΝΟΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΑΘΛΩΝ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Η ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΟΥ


































