ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ
ΜΑΚΡΙΑ ΜΠΑΓΚΑΤΕΛΑ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΟΥ
ΡΟΥΜΙ
Ἡ ἀγάπη καὶ ὁ ἔρωτας δὲν εἶναι κάτι
σὰν παῖξε-γέλασε, μὰ σὲ τρελαίνουν —
καὶ πάντοτε ἐξ ἐφόδου.
Ἀποκαλύψεις καὶ δοκιμασίες
στὰ σύμπαντα ποὺ ἀνοίγονται σὲ φέρνουν
στὸν δρόμο τοῆς καθόδου.
Τὴ συντριβὴ ὅμως στὸν μυχὸ τοῦ χάους
τὴ θεραπεύουν χέρια ποὺ σὲ μπάζουν
μὲς στὴν καρδιὰ τοῦ ρόδου.
Καὶ ἀπ’ τὴ δροσιά της οἱ παλμοὶ τῆς τέχνης
καὶ κλίμακες καὶ ὁρίζοντες ὁρίζουν
οὐράνϊας ἀνόδου.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ
Ο ΝΕΡΟΥΔΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΤΩΝ
Στὴ φύση καὶ στὴν
πολιτεία σφιχτὰ ἁρμοσμένοι
οἱ στίχοι, καὶ στεγνοὶ καὶ
μουλιασμένοι, σὲ ὅ,τι
καὶ φλόγα ἀκράτητη καὶ
μέλι μὲς στὰ σκότη
τὸν ἔρωτα συνθέτει καὶ στὴ
θλίψη μένει
χρυσάφι ἢ κατακάθι πίκρας
νὰ σημαίνει —
αὐτὰ ὅλα τὸν ρυθμὸ ἔχοντας
σηματοδότη
μιλοῦν ἐναρμονίως, μὲ
χαρά, καθότι
τῆς ζωῆς τὸ πάνω-κάτω σὰν
ἀνθὸ τὰ δένει.
Ὁ κῆπος ἔχει δάκρυα καὶ ἀσπασμούς,
τὸ βλέμμα
τῶν οὐρανῶν, τῆς θάλασσας
τὸ πνεῦμα, τὸ αἷμα
τὼν ὅρκων, τὰ κεράσια τῶν
ἀνέμων. Τὸ ἄτι
στὸ ἀκορντεὸν γίνεται
συχνὰ σκαρὶ ποὺ ἀρόδο
καλεῖ τοῦ ναύτη καὶ τῆς
ναύτισσας τὸ ρόδο
νὰ ’ρθεῖ καὶ στῶν γιαλῶν
νὰ βυθιστεῖ τὸ ἁλάτι.
PIER PAOLO PASOLINI
[ΑΠΡΙΛΗΣ ΣΤΗΝ ΠΙΕΤΡΑΛΑΤΑ]
Ἦταν γιορτή, ἀλλὰ ὅλοι οἱ
φίλοι τοῦ Τομάζο, ὁ Χέσταρος, ὁ Σαβούρακλας, ó Τσάκαλος, ὁ Βούδας, ὁ
Γαργαλιάρης, ὁ Τσουτσουνίτσας, ὁ Ξούρας, ὁ Μοιχαλίδας, ἄφραγκοι ἅπαντες, δὲν τό
’χανε κουνήσει ἀπὸ τὴν Πιετραλάτα. Μὲ καινούργια ροῦχα σχεδὸν ὅλοι τους, ἐντάξει,
μὰ τί νὰ πήγαιναν νὰ κάνουν στὸ κέντρο τῆς Ρώμης ὄντας πανὶ μὲ πανί; Ἦταν ἀραχτοί,
λοιπόν, στὸ μπάρ, μπροστὰ ἀπ’ τὴ στάση τοῦ λεωφορείου· τὸ μπὰρ εἶχε βγάλει
τραπεζάκια ἔξω κι αὐτοὶ εἶχαν ἁπλώσει τὶς ἀρίδες τους καὶ μίλαγαν ποδοσφαιρικά:
ὅλα στὸ σορολὸπ ριγμένα μὲ κάμποσο χαχαχούχα. Κατὰ τὶς ἕντεκα ὁ Σαβούρακλας κι ὁ
Γαργαλιάρης, πού ’χαν βαρεθεῖ νὰ κάθονται κεῖ πέρα καὶ νὰ χαβαλεδιάζουν, ἐκίνησαν
γιὰ περιπέτειες. Οἱ ὑπόλοιποι δὲν ἐνεργοποίησαν τὴ φαντασία τους κι ἔμειναν στὸ
μπὰρ ἀκαμάτηδες νὰ ξύνουν χράτσα-χρούτσα τ’ ἀχαμνά τους.
Ἔπειτα τὴ θέση τοῦ
Σαβούρακλα καὶ τοῦ Γαργαλιάρη ἦρθαν καὶ τὴν ἔπιασαν κάτι ἄλλοι: τὸ Κορόιδο, τὸ
Φιάσκο, ὁ Μουρμούρης, ὁ Τιρλιλής, ὁ Καστανιάτσας
καὶ κάτι ἄλλοι ἀκόμα.
Μπορεῖ νά ’ταν Ἀπρίλης, μὰ
ὁ καιρὸς δὲν ἦταν καὶ τόσο πολὺ καλός· ἔκανε κρύο, πιὸ πολὺ κι ἀπ’ τὰ Χριστούγεννα.
Ἦταν μιὰ ἀπὸ κεῖνες τὶς μέρες ποὺ ὁ οὐρανὸς εἶχε ὅλο σύννεφα καὶ ποὺ μιὰ στὸ
τόσο ζωγραφιζόταν κεῖ πάνω κανὰ πορτοκαλὶ σιρίτι. Κι ὅλη ἡ πόλη ἔμοιαζε νὰ
φωτίζεται μὲ κεριά. Καὶ φαινόταν ὅτι ὅλη ἡ Πιετραλάτα κολυμποῦσε σὲ μιά λίμνη
λάσπης. Λόγω ὅμως τοῦ ὅτι ἦταν ἄνοιξη, εἶχαν ὅλοι ἐκεῖ βάλει τὰ καινούργια τους
ἐλαφρὰ ροῦχα ἀπὸ ποπλίνα καὶ τὰ κίτρινα ἢ τὰ καουμπόικα πουκαμισάκια τους.
Κόσμος καὶ ντουνιὰς πήγαινε κι ἐρχότανε ἀπὸ καὶ πρὸς τὸ Τιμπουρτίνο καὶ τὸ Πόντε
Μάμολο ἢ περίμενε στὴν οὐρὰ νὰ περάσει τὸ λεωφορεῖο γιὰ Ρώμη. Ὅσοι, σὰν τὸν
Χέσταρο καὶ τοὺς ὑπόλοιπους, εἶχαν ξεμείνει
μπατίρια, χωρὶς οὔτε δεκάρα τσακιστή, στὴ στέγνα, πιὸ στεγνοὶ κι ἀπὸ στοκοφίσι,
σουλατσάριζαν στὸ συνοικισμὸ παίζοντας το γαμπροὶ ντυμένοι τοῦ κουτιοῦ. […]
Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.
ΝΙΚΟΣ ΚΑΣΣΙΟΣ
Μ’ ἄλλη μιά τους ἀπάτη
καὶ μὲ θράσος περίσσο
μοῦ ’ρθαν, θέλοντας πίσω
τ’ ὅπλο πού ’χω ἀμανάτι.
Ποιοί! αὐτοὶ ποὺ σακάτη
μὲ πετάξαν νὰ ζήσω
σὲ μιὰν ἔρημη νῆσο
ἐννιὰ χρόνους καὶ κάτι.
Μ’ ἂν σὲ σχέδια δυσώδη
σὰν τὸ σάπιο μου πόδι
συμφωνήσω, θὰ φταίει
τὸ ποὺ δούλου θά ’χω ἦθος·
μόνο αὐτό – κι οὔτε ὁ «μύθος»
οὔτ’
οἱ ex machina dei.
ANTONIN
ARTAUD
ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟΠΑΘΕΣ ΠΛΟΙΟ
Τὸ πλοῖο ἐκεῖνο τὸ ἀρχαϊκὸ θά ’χει χαθεῖ
στὶς θάλασσες ποὺ πλέουν τὰ ὄνειρά μου ταραγμένα·
μὲ ὁμίχλες τ’ οὐρανοῦ καὶ Ἀσμάτων Ἄσματα ὑψωμένα
τεράστια τὰ κατάρτια του θά ’χουν συγχωνευθεῖ.
Δὲν θά ’ναι ἐκεῖ ἡ Ἑλλάδα μὲ μορφὴ βουκολικὴ
νὰ παίζει αὐλὸ στὰ δέντρα ἀνάμεσα τὰ γυμνωμένα·
τὸ πλοῖο τὸ ἱερὸ ἐμπορεύματα δὲν ἔχει πουλημένα
ἢ σπάνια ἀγαθὰ σὲ κάποια χώρα ἐξωτική.
Τῶν λιμανιῶν τὰ φῶτα τ’ ἀγνοεῖ τὸ πλοῖο αὐτό·
τὸν Θεὸ γνωρίζει μόνο —ἀτέλειωτα μοναχικό—
στὴ γῆ. Καὶ σκίζει τὰ ἔνδοξα τὰ κύματα τοῦ ὀνείρου.
Βουλιάζει στὸ μυστήριο τὸ ἀκροπρωραῖο του μέρος·
στὶς μύτες τῶν ἱστίων τρέμει μὲ παλμοὺς ἀπείρου
τὸ Ἀργύριον (μυστικὸ καὶ ἁγνό) τοῦ Πολικοῦ Ἀστέρος.
Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.
ΘΩΜΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ
ALBERTO LAISECA
ΠΟΥ
ΗΣΟΥΝ ΧΤΕΣ; ΔΕΝ ΗΣΟΥΝ ΕΔΩ!
(από τα κινέζικα ποιήματα)
Ακούω
την αποτρόπαιη μουσική του Τσενγκ.
Η
δυσαρμονία της μετατρέπει την ψυχή μου σε Βασίλεια Εμπόλεμα.
Δεν
είναι μουσική ούτε του ουρανού ούτε του κόσμου της γης.
Απεχθάνομαι
τη ζωγραφική του Φο:
οι
σκοπίμως ανισόρροπες μάζες της
ξερνάνε
Κίτρινο Κόσμο.
Συγχωνευμένα
βλέπω κενά
που
αντιπαρατίθενται στις μορφές με απύθμενο θράσος.
Καταριέμαι
τα εμετικά ποιήματα του Τουτ,
γιατί
ζωντανεύουν μια χούφτα άμμο στο κέντρο της όασης·
κι
έτσι ένα στίγμα στη σοδειά του σταριού μεγαλώνει
μέχρι
να πάρει διαστάσεις γιγάντιες
και
η λάσπη στον βυθό
φτάνει
να κυριαρχεί επί της διαύγειας των υδάτων.
Πού
ήσουν χτες; Δεν ήσουν εδώ!
Τσούνγκ
Τσία: Δουκάτο του Τσιν.
Μετάφραση:
Γιώργος Κεντρωτής.
Η ΔΗΜΗΤΡΑ Χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙ ΕΥΡΙΠΙΔΗ
ALBERTO LAISECA
ΚΡΥΦΗ
ΑΔΥΝΑΜΙΑ
(από
τα κινέζικα ποιήματα)
Οι
τοίχοι του σπιτιού μου είναι από χαρτί·
τους
έχω βάψει, να μη μπορεί κανένας να τους σκίσει.
Σχεδίασα
θέματα με νερά, με σιντριβάνια και πουλιά.
Ελπίζω
οι εχθροί μας να μην προσέξουν
την
παρουσία των πουλιών,
γιατί
μόνο μια λίμνη μπορεί να σπάσει με τη μία
του
σπαθιού την κόψη.
Στο
μεταξύ, σ’ ένα εσωτερικό δωμάτιο,
εγώ
κι οι φίλοι μου, χωρίς προφυλάξεις, χωρίς έγνοιες,
κάνουμε
φασαρία σαν εκατό γιγάντιες χήνες
και
πίνουμε το χρυσό ποτό του μηλίτη.
Σεν
Τσιν. Δυναστεία Γουέι.
Μετάφραση:
Γιώργος Κεντρωτής.
ALBERTO LAISECA
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
(από τα κινέζικα ποιήματα)
Στην Πρώτη Εποχή αγαπιέται
ο Κομφούκιος.
Στη Δεύτερη Εποχή
μισείται.
Στην Τρίτη Εποχή, με φόβο
και ταπείνωση,
αγαπιέται ξανά.
Το μίσος και η αγάπη
είναι δύο κρασιά
που δεν πρέπει να ανακατεύονται.
Το μίσος χρειάζεται το
κέντρο του,
όπως και η αγάπη.
Η Τέταρτη Εποχή είναι η
Εποχή της Επιείκειας.
Χουάνγκ Χουπέχ. Δυναστεία
Λιανγκ.
Μετάφραση: Γιώργος
Κεντρωτής.
ALBERTO LAISECA
Η ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ ΣΕ ΓΥΡΕΥΕΙ
(από τα κινέζικα ποιήματα)
Η καρδιά μου σε γυρεύει
και σ’ αναζητά.
Η Ανατολική Πύλη είναι
αφύλακτη, χωρίς φρουρούς –
δεν έχουν πια καθήκον ή υποχρέωση
να τη φυλάνε.
Ο Παλιός Πύργος έχει
εγκαταλειφθεί
από του δάσους τις
αρκούδες,
κι εγώ τώρα γευματίζω
κάνοντας μια περίεργη,
παράλογη συζήτηση.
Η καρδιά μου έχει μία
Ανατολή και μία Δύση·
εκεί μέσα υπάρχει κι ένα
μονοπάτι
που διασχίζει τις εκτάσεις
τις καμένες.
Ούτε λάθος κάνω ούτε και λυπάμαι
που σε αναζητώ·
ο κίνδυνος υπάρχει μόνο της
ανυπομονησίας
που μερικές φορές με
οδηγεί στη λίμνη
με τους καθρέφτες που
μιλάνε και με τ’ άγρια γέλια τους.
Τσενγκ Φενγκ Σι. Δυναστεία
Γιουάν
Μετάφραση: Γιώργος
Κεντρωτής.
PIER PAOLO PASOLINI
ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΩΝ
ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ
Εγώ, προσωπικά, είμαι
αντικληρικαλιστής (δεν φοβάμαι να το πω!), αλλά ξέρω ότι μέσα μου είναι δύο
χιλιάδες χρόνια Χριστιανισμού. Εγώ, με τους προγόνους μου, έχτισα ρομανικές
εκκλησίες, μετά γοτθικές εκκλησίες και μετά μπαρόκ εκκλησίες: αυτές είναι η
κληρονομιά μου, και σε περιεχόμενο και σε ύφος. Θα ήταν ανόητο να αρνηθώ αυτή
την τεράστια δύναμη που έχω μέσα μου.
Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ
ΣΤΟ ΧΕΙΛΟΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ
Νὺξ
δ’ ἤδη τελέθει· ἀγαθὸν καὶ νυκτὶ
πιθέσθαι […]
κοιμήσαντ’ ἄρ’ ἔπειτα καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
Ὅμηρος, Ἰλιάς Η, 282, 482
Στῆς Ἰλιάδας τὸ Ἦτα διακόσια ὀγδόντα δύο
γλιστράει ἡ νύχτα. Λέμε νὰ τῆς κάνουμε τὴ χάρη
νὰ τὴν ἀκούσουμε ποὺ μᾶς μιλᾶ, καὶ νὰ μᾶς πάρει
γλυκὰ ὁ ὕπνος. Τὸ ἔρεβος ὀνείρων εἶναι πανδοχεῖο
καὶ θὰ κομίσει καὶ ὅ,τι ἐκοίμιζε ὁ νοῦς μας στὸ ἀγγεῖο
τῶν λογισμῶν μὲ τῆς πραγματικότητας τὰ βάρη.
Οἱ προηγηθέντες ἀσπασμοί, οἱ θωπεῖες καὶ τὸ ζάρι
τῆς τύχης κλείνονται στοῦ τετρακόσια ὀγδόντα δύο
τὸν στίχο — ἐκεῖ: κοιμήσαντ’ ἄρ’ ἔπειτα καὶ ὕπνου δῶρον
(λέει) ἕλοντο. Κι ἐμεῖς, στὸ χεῖλος ἐνυπνίων
χώρων
μὲ ἑσμοὺς εἰκόνων καταρρακτωδῶν, χρωματισμένων
ἀπ’ τοῦ νταζάιν τὴν πλοκή, συμπλέουμε στὰ χάη
ἀβύσσου μουσικῆς, στὸ βύθος τῶν παροξυμένων
ὁρμῶν ποὺ ἡ σάρκα τρέφει καὶ ποτὲ δὲν ξαστοχάει.
JORGE LUIS BORGES
Ο ΜΑΡΤΥΡΑΣ
Μέσ’ ἀπ’ τὸν ὕπνο του ὁ ἄντρας ἔβλεπε τὸν γίγαντα, ἄντε,
ἑνὸς ὀνείρου — σὲ ὄνειρο τὸν εἶδε στὴ Βρετάνη·
γι’ αὐτὸ προετοιμάζει τὴν καρδιά του γιὰ νὰ κάνει
κατόρθωμα, καὶ δίνει σπιρουνιὰ στὸν Ροσινάντε.
Γυρίζει ὁ ἄνεμος ἐπίμονα φτερά: ἕνα τάγμα
ἀπὸ καρφιὰ ποὺ τά ’χει ὀ γκρίζος ἄντρας ἀνασπάσει.
Τροχάζει τὸ παλιάλογό του. Ἡ λόγχη του ἔχει σπάσει:
ἀνάμεσα στὰ πράγματα κι αὐτὴ ἕνα ἀκόμα πράγμα.
Τώρα ὁ ἄντρας μὲ τὴν πανοπλία του κείτεται στὸ χῶμα·
ἑνὸς γειτόνου ὁ γιὸς τὸν εἶδε πού ’πεσε, μὰ οἱ μνεῖες
γιὰ τὸ πῶς τέλειωσαν αὐτὰ τοῦ ’ναι ἄγνωστες ἀκόμα —
τὸ πεπρωμένο του θὰ τόνε φέρει στὶς Ἰνδίες.
Σὲ μιᾶς πεδιάδας ἄλλης τ’ ὅριο, στοῦ ὕπνου τὸ χεῖλος,
θ’ ἀποφανθεῖ στὸ τέλος ὅτι εἶναι ὄνειρο κι ὁ μύλος.
Μετάφραση:
Γιῶργος Κεντρωτής.
