ΡΙΤΣΟΣ : ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ "ΤΑΝΑΓΡΑΙΕΣ"

 

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΩΝ ΚΡΑΤΩΝ

 

PABLO NERUDA

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΩΝ ΚΡΑΤΩΝ

 

Το αν οι εξοχότητές σας ξέρουν ή όχι από διπλωματία

είναι ζήτημα μεν που δεν αφορά κανέναν, πλην όμως

και η επιστήμη αυτή έχει γωνίες και δικούς της ελιγμούς,

έχει δάση πολικά όπως έχει και ζούγκλες της κολάσεως,

γι’ αυτό κι εγώ πρέπει σήμερα ν’ ανοίξω των δίκαιων ανθρώπων

τα μάτια, να τους διδάξω αυτό ακριβώς που όλοι ξέρουν

και να τους δείξω πόσο εύκολα, μολονότι ενωμένα,

μπορούν τα έθνη μας να διαλυθούν και να ’ναι απλώς καρέκλες,

για να μπορεί ο Μπάρμπα-Σαμ να βρίσκει θέση άνετα,

και να στρογγυλοκάθεται. Από κοινού οι πρεσβευτές μας

του φτιάχνουν μαξιλάρι μαλακό ολομέταξο, οπότε

με ζήλο σ’ εκείνον τον πανσεβάσμιο πισινό έρχεται

και χαρίζει η Αργεντινή όλο το μαλλί απ’ τα πρόβατά της,

το Εκουαδόρ τους πιο τρανούς του παπαγάλους,

το Περού όλους τους προγονικούς του γουανάκους,

κι ο Άγιος Δομήνικος στέλνει τους ανιψιούς του

μαζί με τους κουνιάδους του και πλήθος άλλα ζώα.

Πρωτότυπη η Χιλή, όσο κανένας άλλος, για εκπρόσωπό της

έχει ένα μπουκάλι ορίσει δίχως ούτε μια σταλιά κρασί

ή κάποιο μελανοδοχείο χωρίς μελάνι μέσα, μα με ξίδι.

Κι έτσι προετοιμάζουν τούτοι οι προβεβλημένοι κύριοι

τις απερίγραπτες μακριές συνεδριάσεις τους: συσκέπτονται

και ισορροπούν ο ένας στον άλλο επάνω,

ενώ με ακροβασίες λίαν ενδιαφέρουσες

σκοτώνονται ποιος απ’  αυτούς θα είναι η πρώτη θέση:

«Θα περάσουν πάνω από το πτώμα μου»

διακηρύσσει της Κολομβίας ο εκπρόσωπος

κι έπειτα γράφει ένα σονέτο και σταυροκοπιέται,

ενώ οι εκπρόσωποι του Σαν Σαλβαδόρ και της Παραγουάης,

που επιθυμούν να γίνουν ρεζερβέ καθίσματα αποκλειστικά,

το εκφράζουν με σχήματα ρητορικά, με τρόπους τέτοιους,

που συγκινείται ο κόσμος όλος, και πάνω στη συγκίνηση

να τος καταφτάνει ο βορειοαμερικάνος αρχηγός τους·

κάθεται πάνω σ’ όλους μαζί κι ούτε τόνε νοιάζει

ποιος όντως έπαιζε του πρώτου καθίσματος τον ρόλο.

Εκεί έπειτα απλώνεται μι’ αλλόκοτη εκκωφαντική σιωπή.

Στο άψε-σβήσε υπαγορεύει ο αρχηγός τι συμφωνήθηκε

και επιστρέφει στο γραφείο του, στα σημαντικά καθηκοντά του·

Σύσσωμοι μεμιάς σηκώνονται μετά οι πρεσβευτές μας,

με τις παλάμες τους ισιώνουν τα κομψά σακάκια τους —

κι έτσι έλαβε και τούτη η συνεδρίασή τους τέλος.

Κύριοι, ναι, μπορεί

ο Οργανισμός των Αμερικανικών Κρατών να έχει αδυναμίες,

αλλά έχει και μιαν ανυπέρβλητα γλυκιά ομοφωνία.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

ΜΙΛΑΕΙ Ο ΜΑΝΤΗΣ ΑΚΡΑΙΦΗΝΑΣ

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

ΜΙΛΑΕΙ Ο ΜΑΝΤΗΣ ΑΚΡΑΙΦΗΝΑΣ

 

[……………………………]

«Ἀπ’ τὰ ἑννιὰ κορίτσια σου τρία τά ’χει πάρει

ὁ Δίας ὁ πατέρας ὅλων, ὁ ἄρχοντας τῶν πάντων·

κι ἄλλα τρία τὰ παντρεύτηκε ὁ Ποσειδώνας,

ὁ μέγας τῶν θαλασσῶν ἀφέντης καὶ κυρίαρχος·

δύο ἄλλα στὴν κλίνη του τὰ ἔχει ξαπλώσει ὁ Φοῖβος​,

 

κι ἕν’ ἄλλο σου κοράσι τό ’χει καὶ τὸ χαίρεται

ὁ Ἑρμῆς, ὁ γιὸς ὁ ὑπέροχος τῆς Μαίας, ὁ γενναῖος.

Ἔτσι τὸ θέλησαν ὁ Ἔρωτας καὶ ἡ Κύπρις:

νὰ μποῦν θεοὶ κρυφὰ στὸ σπίτι σου

καὶ ν’ ἀπαγάγουν τὶς ἐννιά σου κόρες.

 

Θὲ νά ’ρθει πάντως μέρα κι ἀπ’ τὶς κόρες σου

ἥρωες θὰ γεννηθοῦν καὶ ἡμίθεοι: γένος ἔνδοξο

ἡρώων καὶ ἡμιθέων — κι οἱ κόρες σου οἱ ἐννιὰ

θ’ ἀποδειχθοῦν καλλίκαρπες μανάδες! Ἂν μὲ ρωτᾶς

πῶς τὸ γνωρίζω, μοῦ τὸ φανέρωσε ὁ τρίποδας

 

ὁ χρησμοδότης τοῦ μαντείου. Ἡ τιμή ἐτούτη

μετὰ ἀπὸ πενήντα δυνατοὺς καὶ ὁμοαίματους

προγόνους μοῦ ’λαχε: ἐγώ, ὁ Ἀκραιφήνας,

προφήτης νά ’μαι στὸ ὑπερσέβαστο ἱερὸ καὶ

ἀπ’ τὸν βωμό του νὰ προλέγω τὴν ἀλήθεια.

 

Στὸν πρῶτο ποὺ ἔδωσε τῆς Λητῶς ὁ γιὸς τὴν ἐξουσία

νὰ ἐκφωνεῖ χρησμοὺς ἀπὸ τοὺς τρίποδες

ἦταν ὁ Εὐώνυμος. Δεύτερος ποὺ εἶχε τὴν τιμή,

κι ἀφοῦ ἐξόρισε προηγουμένως τὸν Εὐώνυμο,

ἦταν ὁ Ὁριέας, ὁ γιὸς τοῦ Ποσειδώνα·

 

κατόπιν ἦρθε στὴ σειρὰ ὁ Ὡρίων,

ὁ γεννήτοράς μου, ποὺ ἐπῆρε τὴν τιμή,

ὅταν κατάκτησε αὐτὴν ἐδῶ τὴ γῆ·

στὸν οὐρανὸ ἔχει τώρα γίνει ἀστέρι:

αὐτὸς ὁ κλῆρος ὁ τιμητικὸς τοῦ ἔχει πέσει.

 

[…] Ἐγὼ  ἀπὸ κεῖνον χρίσμα ἐπῆρα

ἀλλὰ καὶ χάρισμα νὰ εἶμαι τῆς ἀλήθειας χρησμοδότης.

Τοῦτα ὅλα τῶν ἀθάνατων θεῶν εἶν’ ἔργα. Ἀπάλλαξε

γι’ αὐτὸ ἀπ’ τὶς ταραχὲς τὸν νοῦ σου, ἀπ’ τὶς δουλειὲς

τῶν λαϊκῶν θεῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ πεθεροῦ σου».

 

Τὰ λόγια τοῦτα εἶπε ὁ μάντης μὲ βροντερή φωνή.

Τότε ὁ Ἀσωπὸς τὸν ἔπιασε μὲ τὸ δεξί του χέρι

θερμὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσει. Χύνοντας μετὰ ἕνα δάκρυ,

ἀπὸ τὴν ἄκρη τοῦ ματιοῦ του, ἀπάντησε:

[……………………………]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΓΑΜΟΙ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ

 

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΓΑΜΟΙ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ

 

Τῶν ἰοστεφάνων Μουσῶν θὰ ψάλω τώρα

τὴν ἐξαίσια ποὺ μοῦ ἐστεῖλαν ἔμπνευση

καὶ θέλω μέλι νά ’ναι τὸ τραγούδι μου

στὰ χείλη τῶν θεῶν, στὸ στόμα.

[……………………………]

Κι ανάμεσα στὶς κόρες τοῦ Ἀσωποῦ,

ὁ Δίας ὁ πατέρας, τῶν ἀγαθῶν ὁ δότης

κι ἡ κόρη σου ἡ Αἴγινα […]

ἡ Κέρκυρα, ἡ Σαλαμίνα καὶ ἡ Εὔβοια ἡ ὑπέροχη […]

Ὁ Ποσειδώνας, ὁ πατέρας τὶς ἐπῆρε μακριά·

καὶ στῆς Λατῶς τὸν γιὸ ἔλαχαν οἱ Θεσπιὲς καὶ ἡ Σινώπη.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...

 

Ο ΚΙΘΑΙΡΩΝΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΙΚΩΝΑΣ ΜΑΛΩΝΟΥΝ

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

Ο ΚΙΘΑΙΡΩΝΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΙΚΩΝΑΣ ΜΑΛΩΝΟΥΝ

 

[……………………………]

«Οἱ Κουρῆτες

ἐπιάσαν κι ἔκρυψαν τῆς θεᾶς τὸ βρέφος

σ’ ἕνα σπηλιαράκι, κι ἔτσι ἀπ’ τὸν Κρόνο

τὸν δόλιο, τὸν πανοῦργο τὴ νίκη ἔκλεψε

ἡ Ρέα ἡ μακάρια· μεγάλες τιμὲς οἱ ἀθάνατοι

 

γι’ αὐτὸ τῆς ἀπονεῖμαν». Μ’ αὐτὰ τὰ λόγια

τὸ δικό του ἀπόσωσε τραγούδι ὁ Κιθαιρώνας.

Εὐθὺς οἱ Μοῦσες ἀπ’ τοὺς μάκαρες θεοὺς ζητῆσαν

στὶς κάλπες τὶς ὁλόχρυσες τὸ βῆμα τους νὰ πᾶνε

τὴν ψῆφο τους τὴ μυστικὴ νὰ καταθέσουν.

Ἀμέσως οἱ θεοὶ σηκώθηκαν καὶ πῆγαν νὰ ψηφίσουν.

 

Τὶς περισσότερες τὶς ψήφους τὶς πῆρε ὁ Κιθαιρώνας.

Κι αὐτοστιγμεὶ μὲ μιὰ κραυγὴ ἀνάγγειλε ὁ Ἑρμῆς

ποιό τελικὰ ἀπ’ τὰ δυὸ βουνὰ τὴ νίκη στὸ τραγούδι

τὴν ἐπίζηλη κατάκτησε. Ἀγλαὸ ἔπειτα τοῦ ἐφόρεσαν στεφάνι

οἱ μακάριοι, κι ἡ καρδιά του πολὺ εὐχαριστήθηκε.

 

Ἀλλὰ πολὺ ἐλυπήθη γιὰ τὴν ἥττα του ὁ Ἑλικώνας

καὶ μανιασμένος τίναξε ἀπὸ πάνω του μιὰ πέτρα·

μὰ τὴν ἀπέκρουσε ἡ πλαγιὰ τοῦ νικητῆ μὲ μέγα βόγγο,

τὴν ἔκανε κομμάτια χίλια, καὶ ἀπὸ ψηλὰ τὰ ἐσκόρπισε

στὰ πλήθη κάτω τῶν ἀνθρώπων καὶ στὶς κεφαλές τους.

[……………………………]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΓΕΡΟΙΑ, Α΄

 

1.

[…………………………]

Τὴ δόξα ἐπιθυμῶ νὰ ψάλω τὴν ἀρχαία

τρανῶν ἡρώων καὶ μεγάλων ἡρωίδων.

 

Ἡ Τερψιχόρη σὰν μὲ κάλεσε καὶ μοῦ ’πε

γεροῖα ὑπέροχα νὰ βγῶ νὰ τραγουδήσω

γιὰ τὶς λευκόπεπλες, τὶς ταναγραῖες  κόρες,

ἡ πόλη τότε σύγκορμη τινάχτηκε ριγώντας

ἀπ’ τὶς γλυκόλαλες, τὶς λιγυρὲς μολπές μου.

 

Γιατί ὅ,τι ἀνώτερο καὶ πιὸ μεγάλο ὑπάρχει

[…………………………]

στὶς θάλασσες καὶ στὴν πλατύστερνη στεριὰ τριγύρω

τὸ πῆρα καὶ τὸ στόλισα μὲ λόγια ποὺ ἀνακρούονταν

ἀνέκαθεν στῶν πατεράδων μας τοὺς ὕμνους.

 

Τραγούδι τώρα ξεκινῶ γιὰ τὶς καλὲς παρθένες.

Τὸν ἀρχηγέτη Κηφισὸ τὸν ὕμνησα

μὲ ποικιλία λόγων· τὸν μέγα Ὡρίωνα ὁμοίως,

κι αὐτὸν καὶ τὶς πενήντα θυγατέρες του

 

ποὺ μὲ τὶς νύμφες συντροφιὰ μὲς στὴ Λιβύη

[…………………………]

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ : ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΧΩΡΙΑ

 

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΧΩΡΙΑ

 

12.

Τὴ λυγερόφθογγη μέμφομαι Μυρτίδα

πού, μολονότι αὐτὴ γυναίκα, στὸν Πίνδαρο

νὰ παραβγεῖ ἔκανε ἀποκοτιὰ μεγάλη.

 

13.

Γιὰ τὴ δική σου πάρτη ὁ Ἑρμῆς

μπουνίδια τώρα μὲ τὸν Ἄρη παίζει.

 

14.

Ξεκίνα κάνε πόλεμο.

 

15.

[...] Κι ἐσένα Κόριννα

ποὺ τὴν πολεμικὴ ἔψαλλες τῆς Ἀθηνᾶς ἀσπίδα.

 

16.

Τῆς Ὡρίας ἐσὺ θυγατέρα, τῆς γῆς ἐκείνης,

ὅπου ξέρουν τοὺς πιὸ καλοὺς χοροὺς νὰ σέρνουν

 

17.

Καλλίτεκνη, θεσπέσια καὶ φιλόξενη

καὶ τῶν Μουσῶν ἐσὺ πολυαγαπημένη.

 

18.

Ἔφιππος, κρατώντας τὸ κοντάρι του

 

19.

Μὲ ὅλη τὴν πολεμικὴ μανία

 

20.

Προβέλνει νά διαγουμιστὴς στὴν πόλη.

 

21.

Κάποιος ἐκεῖ μὰ τὶ γλυκὰ ποὺ ἀηδονολάλειε!

 

22.

Νὰ πέφτει τὸ τσεκούρι, συθέμελα νὰ σειέται ἡ γῆς.

 

23.

Σὲ σένα πέφτει ὁ κλῆρος.

 

24.

Τὸν λόγο σου αὐτὸν

κάποιος ἀπ’ τοὺς ὅμοιούς σου

ἂς τὸν ἀκούσει.

 

25.

Τοῦ Λάδωνα νερὸ ποὺ τρέφει τὰ καλάμια…

 

26.

Παιδὶ ὁλόλαμπρο στὸν κόσμο θὰ γεννήσεις.

 

27.

ΟΡΕΣΤΗΣ

 

[…] στὴ θάλασσα ἐπάνω ὅταν πάει καὶ χύνει

τ’ ὁλόγιομο φεγγάρι τὴν ἱερὴ φεγγοβολιά του,

τοῦ ἀθανάτου Δία εἶναι πιὰ ἡ ἀγαπημένη ὥρα

μὲ τ’ ἀνοιξιάτικα παντοῦ νὰ θάλλουν ἄνθη.

Καὶ τότε στὴν ἑφτάπυλη τὴ Θήβα

ἀρχίζουν οἱ χοροὶ καὶ δὲν τελειώνουν.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

ΚΟΡΙΝΝΑ Η ΤΑΝΑΓΡΑΙΑ

 

ΓΕΡΟΙΑ, Ε΄

 

5.

Στὸν ὕπνο τό ’χεις ρίξει μέρα-νύχτα.

Μά, Κόριννά μου, ὑπναροὺ ἐσὺ ποτὲ δὲν ἤσουν.

 

6.

ΒΟΙΩΤΟΣ

 

Μακάριε γιὲ τοῦ Κρόνου ἐσύ,

ἐσύ, ἡγεμόνα Βοιωτέ,

τοῦ Ποσειδώνα ἔμπιστε.

 

7.

ΕΥΩΝΥΜΗ

 

Τῆς φίλης της τὴ φίλη ἐπόθησε

ἀγκαλιὰ νὰ πάρει.

 

8.

ΚΑΤΑΠΛΟΥΣ

 

Ἐνίκησε ὁ Ὠρίων ὁ ἀκαταγώνιστος

κι ὅλη τὴ χώρα ἔπειτα

ἀπ’ ὅπου βγαίνει ὁ ἥλιος ἴσαμε δῶ πέρα

δικό του κτῆμα τὴν κατέστησε.

 

9.

Μὰ ὄχι πιὰ κι ἐσένα

ἡ φθονερὴ εἱμαρμένη

 

ΕΠΤΑ ΕΠΙ ΘΗΒΑΣ

 

10.

Ὠγυγία τὴ Θήβα ἔλεγε

 

11.

Ἐμᾶς ἐκεῖ μᾶς μετακόμισαν.

 

Μετάφραση: Γιῶργος Κεντρωτής.

ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

ΤΕΛΕΣΙΛΛΑ

 

[ΣΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΤΩΝ ΘΕΩΝ]

 

Τῆς Μνημοσύνης κόρες καὶ θεές,

ἀπὸ τὰ οὐράνια ἐλᾶτε, κατεβεῖτε

νὰ τραγουδήσετε κι ἐσεῖς μαζί μου τώρα

τὴ Μάνα τῶν Θεῶν —

θεὰ κι ἂν εἶναι, συνεχῶς περιπλανιέται

σὲ ὄρη ἐπάνω, σὲ λαγκάδια μέσα

μὲ τὰ μαλλιά της ξέπλεκα,

μὲ ἀλλοπαρμένα τὰ μυαλά της.

Ὁ ἡγεμόνας Δίας, μόλις εἶδε

τὴ Μάνα τῶν Θεῶν μπροστά του,

ξαπόλυσε τὸν κεραυνό του εὐθὺς

καὶ βάρεσε μὲ δύναμη τὰ τύμπανα,

κι ἀπ’ τὸν τεράστιο ἀντίχτυπό τους

βουνὰ καὶ πέτρες γύρω ἐσκίστηκαν.

«Στοὺς Θεοὺς νὰ πᾶς, Μητέρα·

μὴν παραδέρνεις στὰ βουνά, στὰ ὄρη,

μὲ συντροφιὰ τοὺς ἄσπρους λύκους

καὶ τὰ λιοντάρια πού ’χουνε

τὸ βλέμμα τους ἀστραποβόλο».

………………………..

«Στοὺς Θεούς ἐγὼ δὲν πάω πίσω,

τὰ μερτικό μου ἂν δὲν μοῦ δώσουν:

τὸν μισὸ ζητῶ νὰ πάρω οὐρανό,

καὶ τὸ μισὸ ἀπ’τὴ γῆ ἐπίσης·

ἀπὸ τὴ θάλασσα τὸ ἕνα τρίτο θέλω —

ἂν τά ’χω, στὸν Ὄλυμπο ξανανεβαίνω».

………………………..

Χαῖρε, βασίλισσα τρανή, μεγάλη!

Τῶν Ὀλυμπίων μάνα, χαῖρε, χαῖρε!

ΒΙΒΛΙΑ... ΒΙΒΛΙΑ...