Κυριακή 10 Μαΐου 2026

ΓΙΑ ΤΗ ΡΟΒΕΡΤΑ





Νίκος Κάσσιος

Επειδή ως, μισός έστω, Κρητικός τελώ σε σχέση πλήρους ομοηχίας με τους κριτικούς, θα μιμηθώ τη χάρη τους λέγων τοιάδε:
Ο χορός των ήχων εκκινεί από την εσωτερική ομοιοκαταληξία του πρώτου στίχου, οιστρηλατούμενος από την εκεί παρήχηση του υγρού ρο. Στον δεύτερο στίχο τα ηχητικά ηνία, ή μάλλον το χορευτικό μαντήλι, παραλαμβάνει το έτερο υγρό, λάμδα, σφικταγκαλιασμένο ως συγχορευτής τάνγκο με τα μι και πι στα συμφωνικά συμπλέγματα "λμ" (παλμών) και "πλ" (απλώνει) αντίστοιχα. Αμέσως μετά η Ροβέρτα η ίδια αναθέτει καθήκοντα στο αρχικό του ονόματός της, και η νέα παρήχηση -αδρή, τραχιά και γι' αυτό αισθησιακή- αναλαμβάνει να μιμηθεί τους ήχους που παράγει το δάπεδο κάτω από τα βήματα της υμνούμενης χορεύτριας.
Οι δύο τετράστιχες στροφές του αρχετυπικού πετραρχικού σονέτου συνενώνονται εδώ σε μιαν οκτάστιχη, με τη γενετική αρμονίας δύναμή τους να πληθαίνει, καθώς πληθαίνει το πάθος ζεύγους χορευτών όσο σμικρύνεται η μεταξύ των σωμάτων τους απόσταση. Στο τέλος της ανάγνωσης, που, περιττό να ειπωθεί, επιβάλλεται να είναι μεγφαλόφωνη, ο παρακολουθητής των ηχητικών τεκταινομένων προσδοκά ότι θα ακουστούν κι άλλα ρο, κι άλλες ομοιοκαταληξίες, έχει την αίσθηση ότι το ποίημα συνεχίζεται, ακριβώς όπως συνεχίζεται ο χορός της Ροβέρτας, ακόμη κι αν ακούστηκε πια ο ακροτελεύτιος στίχος, ακόμη κι αν σίγησαν δήθεν των ρυθμών τα σκεύη.
Ολέ!

Τετάρτη 6 Μαΐου 2026

ENTRE DOS AGUAS

 



ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

 

ENTRE DOS AGUAS

 

Ρευστὰ τὰ λόγια καὶ οἱ φωνὲς ποτάμια

σὲ θάλασσες ἐκβάλλουν, σ᾽ ἕνα στόμα

μὲ ἀβύσσους λογικές. Βρεγμένο χρῶμα

ἀνείκαστο προβάλλει ἀπ᾽ τὰ θολάμια

 

τῶν στοχασμῶν μὲ ἰαμβικὴ τὴ ρότα.

Τὸ Κάλλος ἀπεικάζει ἡ ἀκουαρέλα,

καὶ τὸ ἀρχιπέλαγος μιὰ καραβέλα

 

σὰν Καλλονὴ δονεῖ. Ἀπ᾽ τὰ διεστῶτα

μιᾶς ἕνωσης γεννιέται ἀκολουθία

 

μὲ τοὺς ρυθμοὺς τοῦ Πάκο δὲ Λουθία.

 

Ἐποίει χεὶρ Σπύρου Μαντζαβίνου.


ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΟΣ ΚΑΦΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΣΠΥΡΟ ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟ
στο Kudu, στὸ Νέο Ψυχικό.
Θέματα ημερήσιας διάταξης: στίχοι και ρίμες, Πάουλ Κλέε και Γαλάζιος Καβαλάρης, Ιάννης Ξενάκης και Σπύρος Σακκάς και, βεβαίως, Ολυμπιακός!

 

Δευτέρα 4 Μαΐου 2026

ΣΤΟΝ ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ


PABLO NERUDA

 

ΣΤΟΝ ΦΙΝΤΕΛ ΚΑΣΤΡΟ

 

Φιντέλ, Φιντέλ, από καρδιάς σ’ ευχαριστούν οι λαοί

για λόγους που έγιναν πράξη και για έργα που λεν τραγούδια·

γι’ αυτό κι εγώ ήρθα από μακριά και σου ’φερα

μια κούπα κρασί της πατρίδας μου:

είναι το αίμα ενός λαού υπόγειου

που φτάνει γραμμή απ’ το σκοτάδι στο λαρύγγι σου·

είναι ορύχοι που ζουν αιώνες κι αιώνες τώρα

να βγάζουν φωτιά απ’ της παγωμένης γης τα σπλάχνα.

Πάνε κάτω απ’ τη θάλασσα να βρούνε κάρβουνο

κι όταν γυρίζουν, μοιάζουν φαντάσματα·

έχουν συνηθίσει την αξημέρωτη νύχτα,

το φως της μέρας τους το ’χουν κλέψει,

κι ωστόσο εσύ κρατάς την κούπα που ’ρθε

μέσ’ από τόσα βάσανα και τόσες αποστάσεις —

είναι η χαρά του φυλακισμένου άνθρωπου,

που ερέβη τον κατοικούν κι ελπίδες

και που μέσ’ απ’ τα μεταλλεία ξέρει πότε

ξανάρθε η άνοιξη μ’ όλα της τα χίλια αρώματά,

γιατί ξέρει καλά πως ο άνθρωπος παλεύει

για να κερδίσει την ολόφωτη διαύγεια.

Θωρούν του Νότου οι ορύχοι την Κούβα,

τη βλέπουν τα μοναχικά παιδιά της πάμπας,

οι βοσκοί του ψύχους στην Παταγονία,

οι πατεράδες του ασημιού και της πλατίνας

κι όσοι παντρεύτηκαν την κορδιγιέρα

βγάζοντας χαλκό στην Τσουκικαμάτα,

τη βλέπουν οι άνθρωποι των κρυμμένων λεωφορείων

στης νοσταλγίας τα παραπήγματα, τη βλέπουν

οι γυναίκες στους κάμπους και στα εργαστήρια

και τα παιδιά που θρήνησαν τα παιδικά τους χρόνια.

Να τη η κούπα — πάρ’ την, Φιντέλ, και πιες την!

Είναι ξέχειλη από τόσες ελπίδες

που πίνοντάς την θα μάθεις ότι η νίκη σου

είναι σαν το παλιό κρασί της δικής μου πατρίδας:

δεν το ’φτιαξε ένας άνθρωπος, το ’φτιαξαν πολλοί·

δεν το ’φτιαξε μια ρόγα, το ’φτιαξαν χιλιάδες αμπέλια·

δεν το ’φτιαξε ένας καπετάνιος, το ’φτιαξαν μάχες και μάχες.

Και είναι όλοι μαζί σου, γιατί αντιπροσωπεύεις

όλη την τιμή της μεγάλης κι αδιάκοπης πάλης μας·

κι αν έπεφτε η Κούβα, θα πέφταμε κι εμείς,

μα θα σηκωνόμασταν να ’ρθούμε να τήνε σηκώσουμε·

κι αν ανθίζει μ’ όλα της τ’ άνθη, λουλούδια

και με τους χυμούς τους δικούς μας θα βγάλει.

Κι αν τολμήσουν της Κούβας ν’ αγγίξουν το μέτωπο,

το ελευθερωμένο πια από τα δικά σου χέρια,

απέναντί τους τις γροθιές θα βρούνε των λαών —

μεμιάς θ’ αδράξουμε τα ξεθαμμένα μας άρματα:

αντάμα το αίμα και η περηφάνεια θα τρέξουν

την πολυαγαπημένη μας να υπερασπιστούνε Κούβα.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.




Κυριακή 3 Μαΐου 2026

ΣΕΦΕΡΗΣ - ΚΑΒΑΦΗΣ

 


ΣΕΦΕΡΗΣ - ΚΑΒΑΦΗΣ

 

Ἂν ἤμουν πιὸ ἡλικιωμένος, θὰ εἶχα ἴσως ἀγαπήσει περισσότερο τὸν Καβάφη· ἂν ἤμουν νεώτερος, μπορεῖ νὰ μ’ ἐνδιέφερε λιγότερο. Τὸν διάβασα ὅμως καὶ τὸν πρόσεξα σὰν ἕνα στοιχεῖο ποὺ βοηθεῖ νὰ ἰδοῦμε τἰ εἴμαστε καὶ ποῦ εἴμαστε. Πὼς ὁ Κ. ἦταν ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ ἀξιοπρόσεχτους «τύπους» τοῦ νέου ἑλληνισμοῦ, δὲν εἶχα ἀμφιβολία — ἐννοῶ τύπος, ὅπως λέμε  «μαθηματικὸς τύπος». Ἡ τέχνη του ὅμως μ’ ἔδιωχνε καὶ αὐτὴ καθαυτὴ καὶ τὰ φλύαρα σχόλια ποὺ τὴν περιτριγύριζαν, καμιὰ φορὰ «χωρὶς περίσκεψιν» καὶ καμιὰ φορὰ «χωρὶς αἰδώ». Γι’ αὐτὸ θέλω νὰ προχωρήσω προσεχτικά, ὅπως ἐρευνᾶ κανεὶς ἕναν ἄγνωστο τόπο. Φοβοῦμαι τὴν πολλὴ θεωρία, καὶ γιὰ ν’ ἀρχίσω προτιμῶ νὰ κοιτάζω τί ἀπομένει στὴ μνήμη μου ἀπὸ τὰ 154 ποιήματα τοῡ Ἀλεξανδρινοῦ λογίου.

 

Πηγή: Γιῶργος Σεφέρης, Μέρες, τ. Γ΄ (16 Ἀπρίλη 1934 -14 Δεκέμβρη 1940), Ἴκαρος, Ἀθήνα 1984, σ. 85.

Σάββατο 2 Μαΐου 2026

ΠΑΖΟΛΙΝΙ

 




PIER PAOLO PASOLINI

 

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ ΚΟΙΝΟΥ

 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ : Κύριε Παζολίνι, είστε συγγραφέας μάλλον μαρξιστικού προσανατολισμού. Πώς σας ήρθε η ιδέα να κάνετε μια ταινία για το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο;

ΠΑΖΟΛΙΝΙ : Εκτιμώ το «μάλλον» που χρησιμοποιείτε, όταν με αποκαλείτε Μαρξιστή. Θεωρώ τον εαυτό μου Μαρξιστή —ίσως ατελή Μαρξιστή— αλλά όχι «μάλλον» Μαρξιστή. Και δεν βλέπω το γιατί ένας Μαρξιστής δεν μπορεί να έχει θρησκεία. (Μουρμουρητά στην αίθουσα.) Συγγνώμη, αν εκφράζω τις σκέψεις μου κάπως συνοπτικά. Διαφορετικά θα ήταν απαραίτητες πολλές αποχρώσεις στις λεπτομέρειες. Το ότι ένας Μαρξιστής δεν μπορεί να είναι θρησκευόμενος μένει να αποδειχθεί. Θυμάμαι τη φόρμουλα που χρησιμοποίησα για να χαρακτηρίσω την ταινία μου: είναι μια επικολυρική διήγηση με εθνικολαϊκό τόνο. Είναι ένα όραμα που παραπέμπει στον Αντόνιο Γκράμσι. Πρέπει να διακρίνουμε δύο επίπεδα: το προσωπικό από τη μια, και το κοινωνικό και εθνικό από την άλλη. Υπάρχει η θρησκεία όπως τη νιώθω και την αντιλαμβάνομαι εγώ, προσωπικά, και υπάρχει η θρησκεία όπως την αντιλαμβάνομαι όντας ανάμεσα στον λαό. Υπάρχει ο τρόπος, με τον οποίο εκπροσωπούν σήμερα οι μάζες τον Χριστό. Προφανώς και δεν φαντάζομαι τον άγγελο όπως τον απεικόνισα στην ταινία. Ναι, αλλά έτσι τον φαντάζονται οι μάζες. Προσφέρω, επομένως, μια αντικειμενική αναπαράσταση αυτού του μύθου, αυτής της εθνικολαϊκής θρησκευτικότητας.

 

Πηγή: «Film en Televisie», τχ. 92, Ίανουάριος 1965, σσ. 10-12.

 

Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής.

Παρασκευή 1 Μαΐου 2026

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΜΕ ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ


REINER KUNZE

 

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΜΕ ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ

 

Δεν μας επιτρέπεται ακόμη να επιστρέψουμε στη Γη, παρόλο που σ’ αυτήν είμαστε

προσκολλημένοι

 

Ο τελικός στόχος της κάμερας δεν έχει ακόμα

φωτογραφηθεί

 

Όταν προσπεράσουμε την αυγή που πετάει θ’ αποφασιστεί η τελική φωτογραφία

 

Φτερά στο παρμπρίζ –

μικρούλης σκοτωμένος άγγελος

 

Μετάφραση : Γιώργος Κεντρωτής.


ΕΥΧΗ ΣΤΟΥΣ ΚΡΙΤΙΚΟΥΣ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΤΟΣ

 


REINER KUNZE

 

ΕΥΧΗ ΣΤΟΥΣ ΚΡΙΤΙΚΟΥΣ ΜΟΥ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΤΟΣ

 

Εγώ, ο κρατούμενος Κ.

στο Κελί Ποίηση,

είμαι και την Πρωτοχρονιά

δραστήριος,

χάρη σ’ όλους όσοι έγραψαν

 

Σας εύχομαι,

σ’ όλους εσάς ύπατοι δικαστές,

ένα νέο έτος

γεμάτο ποιητές,

που σας αγαπάνε

 

Μετάφραση; Γιώργος Κεντρωτής.